سیمای متهجدین صفحه 9

طول مسافرت در اثر برخوردها و گفتگوهای احتمالی زمینه دوستی مناسبی به دست می آورند و از ناحیه همین محبّت است که شارع نیز به شرکت همه جانبه مسلمین در نماز جمعه، نماز جماعات و سایر همبستگیهای دینی سفارش مؤکّد نموده است.

و: محبت دو انسان به واسطه مناسبت ظاهری که بین ایشان حاکم است؛ مثلاً دو همکار در یک اداره یا کارخانه ، یا دو همکلاس یا دو فرد همسن یا دو فرد هم شأن، همگی به جهت تشابه در ظاهر ممکن است زمینه مناسبی جهت دوستی و تفاهم داشته باشند.

ز: محبت خالق به مخلوق و مخلوق به خالق؛ مانند محبت خداوند نسبت به بندگان خود یا محبت پدر و مادر به فرزندان خویش. این نوع محبت بالاترین و مهمترین اقسام محبت است و پس از آن، محبت مخلوق نسبت به خالق است که در انواع محبت انسان سرآمد است.

محبت الهی

بالاترین محبتها و جامع تمام دوستیها و مودّتها، حب الهی است. مسلماً کسی جز او سزاوار دوستی نیست و تا دل جای او نشود جای غیر از او خواهد بود و آنگاه به حب الهی می توان دست یافت که جز او به دل راه نیابد. چنانچه در مناجات حضرت سجاد علیه السلام می خوانیم: «ای خدا! آن کیست که شیرینی محبت تو را چشید و جز تو کسی را خواست؟ و آن کیست که به مقام قرب تو اُنس یافت و لحظه ای روی از تو گردانید؟»(1)

تمام اسباب و علل محبت، در محبت خداوند جمع است و لذا کاملترین اقسام محبت است. با این قرابت است که می توان به سعادت دنیوی و اخروی رسید و تنها راه رسیدن