- پیش گفتار 3
- عبادت هدف آفرینش 5
- اشاره 5
- بخش اول:کلیّات 5
- 1. اهمیّت و ضرورت 6
- اشاره 6
- اشاره 6
- عبادت فطری است 6
- اهمیّت نماز و نمازگزاری 7
- نماز در قرآن 8
- نماز و گناه 9
- نماز و شیطان 9
- نماز؛ وجه اشتراک شرایع آسمانی 11
- نماز در قیامت 11
- مسجد؛ مکانی ویژه نمازگزاران 12
- نماز؛ عبادتی همیشگی 12
- تکرار و تنوع 13
- ضرورت نمازگزاری (چرا نماز بخوانیم؟) 13
- تأمین نیاز درونی و روانی انسان 14
- پرورش تمرکز ذهن 16
- برقراری عدالت اجتماعی 18
- دست یابی به وقارِ اخلاقی و شخصیتی 18
- همسویی با هستی 19
- قبول نظم و انضباط 19
- ضرورت و اهمیت انس با نماز 20
- انس با نماز و اهمیت حضور قلب در روایات 21
- انس با نماز شرط قبولی همه اعمال 21
- انس با نماز و آثار واقعی نماز 22
- انس، ارتباط برتر 23
- 2. مفهوم شناسی 24
- اشاره 24
- ریشه واژه نماز 24
- ریشه واژه «صلوه» معانی و کاربردهای آن 26
- واژه «انس» 29
- 3. پیشینه تاریخی 30
- اشاره 30
- نماز در ادیان وحیانی 32
- نمازگزاری در آیین زرتشت 32
- اشاره 32
- نمازگزاری در آیین یهود 33
- نمازگزاری در آیین مسیحیت 36
- نمازگزاری در قاموس کتاب مقدس 37
- نماز و ادیان غیر وحیانی 39
- 4. نمازگزاری و انس با نماز از نگاه روایات 40
- اسرار نماز 40
- اشاره 40
- ترک نماز 41
- آداب و مستحبات نماز 42
- نمازگزاری خردسالان و جوانان 43
- نماز شب 44
- نماز مستحبی 44
- نماز از نگاه قرآن 45
- پی آمدهای نماز 46
- آداب نماز 47
- پی آمدهای ترک و سهل انگاری در برپایی نماز 47
- 5. نماز از دیدگاه اندیشمندان مسلمان و غربی 49
- اشاره 49
- اشاره 51
- نماز از دیدگاه میرزا جواد آقا ملکی تبریزی 51
- اندیشمندان مسلمان 51
- نماز از دیدگاه مرحوم امام خمینی رحمهم الله 51
- نماز از دیدگاه اندیشمندان غربی 52
- نماز از دیدگاه فیض کاشانی 52
- بخش دوم:عوامل انس با نماز 56
- اشاره 56
- اشاره 56
- عوامل انس با نماز 56
- دلایل اخلاقی _ عرفانی انس با نماز 57
- اشاره 57
- اشاره 57
- نظری بر واژه قلب 57
- 1. حضور قلب 57
- عوامل حضور قلب در نماز 59
- روح و کالبد نماز 61
- نماز، راحت ترین ارتباط با خداوند 61
- نماز در فضای بندگی 62
- اشاره 64
- 1. تأثیر عام (اثر غیر مستقیم) 65
- 2. تأثیر خاص آداب نماز 66
- اشاره 66
- طمأنینه 66
- نشاط نمازگزار 67
- صوت نمازگزار 68
- موانع حضور قلب 76
- اشاره 76
- 1. وسوسه شیطان 77
- اشاره 77
- عوامل درونی 77
- اشاره 78
- الف) لذّتِ خوردن و لذّتِ نماز 78
- 2. پرخوری 78
- ب) آثار پرخوری 79
- 3. شتاب در قرائت نماز 81
- 4. خواب آلودگی دایمی یا پرخوابی 82
- 6. خودداری از دفع ادرار 84
- 5. سستی و خستگی 84
- اشاره 85
- عوامل بیرونی 85
- 1. بیهوده گویی یا سخنِ لغو 85
- 2. چشم چرانی 87
- 3. مکان شلوغ و پرهیاهو 88
- 4. شرکت در مجالس آلوده به گناه 89
- 5. بی توجهی به احکام فقهی و آداب ظاهری 90
- 6. حواس ظاهری و امور خارجی 92
- 2. روحیه نیایش 101
- اشاره 101
- عبادت، خط سیری از ماده به معنا 102
- نماز و نیایش 102
- اشاره 104
- اشاره 104
- الف) عوامل شناختی 104
- 2. احساس نیاز 105
- 1. درک عظمت خدا 105
- 3. توجه به آثار روانی، تربیتی نیایش 106
- اشاره 106
- امّید 106
- اعتماد به نفس 107
- امنیت روانی 108
- 4. هنر در نیایش 108
- 5. اعتقاد به اختیار و دو برداشت نادرست از آن 109
- اشاره 109
- اختیار انسان در برابر اراده الهی 109
- نیایش نمادی از دوران طفولیت بشر 110
- 6. معارف نیایش 111
- 7. مطالعه شرح حا ل نیایشگران 112
- 1. زهد 113
- اشاره 113
- ب) عوامل عملی 113
- 2. پرهیز از حرام خوری 114
- 3. تواضع 115
- 4. تقوا، ورع 116
- 5. حضور در مجالس نیایش 117
- 6. برقراری رابطه عاطفی 117
- 3. درکِ لذّت در عبادت 118
- اشاره 118
- آسیب شناسی منطق لّذت در مورد نماز 121
- نماز، لّذت برتر 122
- اشاره 123
- 4. درک زیبایی های نماز 123
- زیبایی شناسی نماز 125
- نماز، کلید ملاقات 126
- اذان، ترنّم رویش 127
- رو به خانه دوست 127
- نیّت از آغاز تا پایان 128
- نخستین تکبیر 128
- محراب 128
- سخن دل 129
- سر تسلیم فرود آوردن 129
- خواستی عاجزانه، نیازی دلنشین 131
- دعای سلامت 132
- تجدیدباورها 132
- اسرار نماز و زیباشناسی نماز 133
- اشاره 138
- 5. پیش نیازهای عبادت 138
- الف) پیش نیازهای شناختی 140
- ب) پیش نیازهای رفتاری 143
- 6. شناخت نسبت به نماز 147
- اشاره 147
- سه رکن اصلی عبادت 148
- اشاره 150
- 1. تکرار و تداوم عبادت 150
- علل رفتاری انس با نماز 150
- 3. نماز اولِ وقت 153
- 4. الگوهای رفتاری _ شخصیتی 155
- 5. خاطراتِ نماز 157
- دلایل اجتماعی انس با نماز 158
- 1. امام جماعت 158
- اشاره 158
- 2. مسجد 159
- 3. نماز جماعت 163
- 4. تجربه های مثبت نمازگزاران 165
- مراحل نمازگزاری تا انس با نماز 168
- اشاره 168
- اشاره 168
- بخش سوم:مراحل و تفاوت ها 168
- الف) انس اجمالی 170
- ب) انس تفصیلی 171
- اشاره 171
- 1. توجه به معنای الفاظ در قرائت 171
- 3. درک حقیقت عبادت 172
- 2. تصحیح صورت افعال نماز 172
- اشاره 172
- درک حقیقت عبادت با برهان عقلی 172
- درک حقیقت عبادت با ادراک قلبی 173
- ویژگی های انس 174
- تفاوت های نمازگزاری و انس با نماز 174
- عوامل انس 174
- بخش چهارم:آثار انس با نماز 176
- اشاره 176
- اشاره 176
- الف) آثار اخلاقی 176
- اشاره 176
- آثار فردی 176
- 1. تکامل و خودسازی 177
- 2. اخلاص 178
- 3. تواضع 179
- 4. صبر 180
- ب) آثار تربیتی 182
- اشاره 182
- 1. ثبات شخصیت 183
- 3. احساس قدرت و عزّت 184
- 2. نظم و انضباط 184
- تواضع 185
- اشاره 185
- خوش زبانی 185
- 4. ادبِ برخاسته از نماز 185
- 5. تمرکز ذهن 186
- رعایت آداب خاص 186
- نظافت 186
- متانت و وقار 186
- ج) آثار بهداشتی نماز 187
- اشاره 189
- اشاره 189
- آثار اجتماعی 189
- الف) مسایل اجتماعی نماز در سطح خُرد 189
- تعامل اجتماعی برآمده از نماز 190
- نماز به عنوان نظام 191
- اشاره 191
- ب) مسایل اجتماعی نماز در سطح کلان 191
- تنظیم سیاسی 192
- تعمیم ساختاری 192
- تنظیم اجتماعی 193
- تفاهم نمادین 194
- آثار اقتصادی 194
- اشاره 197
- آثار سیاسی 197
- نماز عامل تحکیم وحدت سیاسی 198
- اشاره 200
- الف) نقش عمومی نماز در خانواده 200
- اشاره 200
- فضای معنوی 200
- آثار خانوادگی 200
- محبّت 201
- باروری شخصیت 201
- ب) نقش نماز در زندگی زوج های جوان 202
- اشاره 202
- 1. تغییر بینش زوج های جوان نسبت به زندگی 202
- 2. حفظ کیان خانواده 203
- 3. زوج های جوان و تجربه محدود زندگی 204
- 4. نماز، مهار کننده هیجان جوانی 205
- 5. نماز و نیازهای واقعی زوج جوان 206
- 6. تأثیر بلندمدّت دوران آغازین زندگی 211
- 7. تربیت فرزندان 211
- آثار تحصیلی 213
- نتیجه 214
- کتاب نامه 216
با تعاریف مختلفی که در مورد سلامت روانی ارایه شده است،(1) در مجموع می توان گفت: بهداشت و امنیت روانی سبب می شودافراد با اتخاذ شیوه های صحیح روانی و عاطفی با محیط خود سازگاری حاصل کرده و برای حل مشکلات خود از راه های مطلوب اقدام کنند و از ناهنجاری های رفتاری به شدّت بکاهند. از این رو، امنیت و بهداشت روانی تاثیر انکارناپذیری بر نظام رفتاری افراد دارد که در صورت تغییر و نوسان روال زندگی، انسان ها را دستخوش تغییرات قابل توجهی می نماید که در نظر اول غالبا پنهان است.
عبادت و به ویژه نماز نیز به عنوان یک رفتار در نظام دینی تحت تأثیر این عامل است؛ یعنی کسی که «اعصابش خورد است» یا «حال و حوصله ندارد» و از بهداشت و امنیت روانی برخوردار نیست، نمی تواند با نماز انس بگیرد. همان طور که در بسیاری از زمینه های دیگر قدرت و صلاحیت خود را از دست می دهد. به همین جهت، در تشویق افراد به سوی نماز، نخست باید در این نکته اندیشید که او تا چه میزان از بهداشت و امنیت روانی برخوردار است. در غیر این صورت، تمامی تلاش ها برای تشویق چنین افرادی به نمازگزاردن با موانعی جدی برخورد می کند.
3. نماز اولِ وقت
3. نماز اولِ وقت
هر کدام از نمازهای پنج گانه در وقت مشخصی از شبانه روز اقامه می شود. به عبارت دیگر، هر نمازی محدوده زمانی معینی دارد که در آن
1- نک: بهروز میلانی فر، بهداشت روانی، ص 13 _ 17.