- پیشگفتار 1
- اشاره 5
- الف)صلاه 6
- یک. تعریف مفاهیم و اصطلاحات 6
- اشاره 6
- ب) نماز 7
- ج) اقامه 7
- اشاره 8
- دو. اهمیت و ضرورت پرداختن به موضوع نماز 8
- اشاره 9
- 1. نماز؛ رکن دین 9
- 2. تکرار معنادار واژه »صلاه» در قرآن و روایات 9
- 3. اقامه نماز، اولین فعالیت فرهنگی صالحان 10
- 4. محوریت نماز در سیره و سفارش انبیا ؟(ع)و اهل بیت (ع) 11
- ب) معیار و شاخص بودن نماز 12
- 1. شاخص ایمان 12
- اشاره 12
- 3. شاخص قبولی اعمال 13
- 2. اولین نشانه مؤمنان 13
- ب) تأکید خاص به نماز در بین دیگر عبادات 13
- پرسشنامه 15
- اشاره 16
- آسیب شناسی نماز 16
- یک. نماز برای ما کار مهمی نیست 16
- الف) نماز ما با غفلت همراه است 16
- اشاره 16
- اشاره 16
- دو. نمازهای ما ناقص است 16
- اشاره 17
- ب) نماز ما بازدارنده از گناه نیست 17
- یک. چه کنیم نماز برای ما مهم باشد؟ 17
- راه درمان این آسیبها 17
- الف) توجه به اینکه نماز، همسخن شدن با پروردگار 17
- ج) شناخت جایگاه نماز 18
- ب) توجه به آثار و ثواب نماز 18
- د. آشنایی با پیامدهای سبک شمردن نماز 18
- ه) توجه به عنایات ویژه خداوند 21
- و) توجه به حالات پیغمبر(ص) و ائمه(ع)و اهتمام ایشان به نماز 22
- دو. چه کنیم نمازی کامل بخوانیم 25
- اشاره 25
- الف) فراگیری احکام نماز 25
- ز) تقویت اعتقاد به قیامت 25
- ب) رعایت آداب ظاهری و باطنی نماز 26
- ج) توجه به معانی و اسرار نماز 26
- د) اقامه نماز در اول وقت 27
- ه) اقامه نماز به جماعت 29
- و) اهتمام به تعقیبات 30
- تسیبح حضرت زهرا 31
- ز) اهتمام به نوافل 32
- پرسشنامه 33
- اشاره 34
- الف) آداب مقدمات نماز 34
- 1. خواندن دعاهای مخصوص هنگام وضو 34
- اشاره 34
- 1. وضو 34
- 8. خواندن آیه الکرسی بعد از وضو. 36
- 7. خواندن سوره قدر در حال وضو. 36
- 2. مسواک زدن 36
- 4. استنشاق 36
- 3. مضمضه کردن 36
- 2. لباس نمازگزار 37
- ب) آداب مقارنات نماز 38
- اشاره 38
- 3. مکان نمازگزار 38
- 1. آداب تکبیرهالاحرام 40
- 2. برخی از آداب قیام و قرائت 41
- 3. آداب رکوع 42
- 4. آداب سجود 42
- 6. آداب سلام نماز 44
- 7. آداب قنوت 44
- الف) اخلاص و نیت قربت 45
- اشاره 45
- دو. آداب باطنی نماز 45
- اشاره 45
- مراتب اخلاص 46
- ب) تفهّم نماز 47
- ج) تعظیم مقام پروردگار در نماز 49
- اشاره 49
- د) حضور قلب در نماز 50
- خشوع اولیای خدا در نماز 50
- پرسشنامه 51
- یک. اهمیّت حضورقلب در نماز 52
- اشاره 52
- دو. تأثیرعبادت همراه با حضور قلب 53
- چهار. عوامل مؤثر در تحصیل حضور قلب 55
- الف) بزرگ شمردن امر خدا و رعایت حریم آن 55
- اشاره 55
- سه. مقدمات به دست آوردن حضور قلب 55
- ب) ترس ازعظمت و بزرگی خدا 57
- پنج. راههای تحصیل حضور قلب 60
- ه) شرمساری از تقصیرها و گناهان در برابر خداوند 60
- اشاره 62
- شش. موانع حضور قلب در نماز 62
- الف) عوامل خارجی 62
- اشاره 62
- ب) عوامل داخلی 63
- راه درمان 63
- اشاره 63
- راه نجات از حبّ دنیا 65
- داروی هرزه گردی خیال 66
- آیا نمازِ بدون حضور قلب، باطل است؟ 68
- انواع حضور قلب و کاملترین نوع آن 69
- نکته اساسی در حضور قلب 69
- ج) پرهیز از حرکتهای اضافی 70
- ه) توجه نکردن به اطراف 71
- د) پرهیز از نماز در حالت کسالت 71
- اشاره 71
- چند تذکر 72
- پرسشنامه 73
- اشاره 74
- مقدمه 74
- اشاره 75
- یک. در ارتباط با خدای متعال 75
- الف) مداومت بر نماز 75
- اشاره 75
- مداومت امام خمینی(ره) بر نماز شب 76
- اشاره 77
- ب) محافظت بر نماز 77
- نتیجه پایداری بر نماز 78
- ج) کسب روزی حلال و دوری از حرام خواری 79
- اشاره 79
- اشاره 79
- دو. در ارتباط با خلق خدا 79
- الف) امدادگرِ محرومان 79
- نکته 80
- نمونه ای از انفاق امام صادق(ع) 81
- اشاره 81
- ب) عفیف در غرائز 81
- پناه جویی از شهوت، به پیامبر رحمت(ص) 82
- اشاره 83
- ج) امانتدار 83
- امانتداری بر سه نوع عهد 84
- د) استوار در شهادت 86
- ز) دوری از غیبت 87
- و) رعایت حق همسر 87
- اشاره 87
- اثر غیبت در عبادت 88
- ح) خیرخواهی و ارتباط با برادر دینی 89
- سه. در ارتباط با عالم غیب 90
- الف) یقین به قیامت 90
- اشاره 90
- اشاره 90
- ب) هراس از عذاب الهی 93
- پرسشنامه 95
- اشاره 96
- سر در لغت و اصطلاح 97
- مقدمه 97
- اشاره 97
- راه رسیدن به اسرار نماز 98
- منابع شناخت اسرار 98
- سیر تکمیل نمازهای واجب 99
- اشاره 101
- یک. سر الصلاه 101
- بیان اسرار نماز 101
- اشاره 101
- الف) طهارت باطنی انسان 101
- ب) به فعلیت رسیدن انسان 102
- اشاره 103
- الف) اسرار مقدمات نماز 103
- دو. اسرار الصلاه 103
- ب) اسرار مقارنات نماز 110
- اشاره 118
- قیام بعد از دو سجده 119
- تأویل دو سجده 119
- پرسشنامه 122
- مقدمه 123
- یک. الله اکبر 123
- دو. أعوذ بالله من الشیطان الرجیم 125
- الف) سوره حمد 126
- سه. قرائت 126
- ویژگیها 126
- چرا سوره حمد؟ 127
- بِسْمِ اللَّهِ 128
- الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ 129
- تفاوت حمد با مدح و شکر 130
- الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ 130
- رَبِّ الْعَالَمِین 131
- الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ 132
- إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِین 133
- یک سؤال 134
- حقیقت صراط مستقیم 135
- اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیم 135
- صِرَاطَ الَّذِینَ أَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ 136
- وَلَا الضَّالِّین 137
- غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ 137
- اشاره 138
- ب) سوره (بعد از حمد) 138
- سوره توحید 139
- ج) تسبیحات اربعه 140
- چهار. رکوع 141
- سُبْحانَ رَبِّیَ الْعَظیمِ وَ بِحَمْدِهِ 141
- بحمده 142
- سُبْحانَ رَبِّیَ الأعلَی وَ بِحَمْدِهِ 142
- پنج) سجده 142
- چرا عظیم، چرا اعلی؟ 142
- شش. قنوت 143
- هفت. تشهد 144
- هشت. سلام 145
- پرسشنامه 146
- اشاره 147
- مقدمه: آثار نماز و تربیت انسان 147
- چند نکته مهم 147
- بررسی آثار فردی نماز 148
- اشاره 148
- الف) آثار اعتقادی 149
- اشاره 149
- یک. آثار شناختی 149
- ب) آثار عقلی و علمی 151
- دو. آثار عبادی - معنوی 156
- اشاره 156
- نماز را با لذت معنوی گره نزنید! 156
- سه. آثار عاطفی - روانی 160
- اشاره 160
- ب) بالابردن سطح تحمل و رهایی از غم و اندوه 162
- ب) ابهت یافتن خدا در دل 163
- الف) نماز، تمرین ادب عبودیت و مبارزه با نفس 163
- ج) پیشگیری از گناه 164
- د) گناه زدایی 165
- ه) درمان حرص و طمع 166
- ز) درمان کبر و غرور 167
- و) تربیت روحیه حق شناسی 167
- پنج) آثار زیستی - بهداشتی 168
- پرسشنامه 170
- اشاره 171
- مقدمه: نماز به مثابه یک امر اجتماعی 171
- یک. نماز و خانواده 172
- الف) برنامه ریزی و تدبیر منزل 172
- ب) بهبود روابط خویشاوندی 173
- اشاره 175
- دو. نماز و جامعه 175
- الف) کاهش جرائم و تقویت کنترل اجتماعی 175
- اشاره 175
- 1. مکانیسم حیا 176
- 3. مکانیسم معرفت و هدایت بخشی 177
- 2. مکانیسم تعدیل 177
- ب) تألیف قلوب و ایجاد همدلی و برادری 178
- د) تسهیل روابط اجتماعی 179
- ه) توجه به حقوق دیگران 180
- سه. نماز و فرهنگ 181
- اشاره 181
- الف) تثبیت نظام توحیدی 181
- ب) فرهنگ پذیری 182
- ج) تبلیغ جهانی فرهنگ اسلامی 183
- چهار. نماز و سیاست 184
- الف)وحدت و همدلی 184
- ب) ایجاد اقتدار و تحول در معادلات سیاسی 184
- اشاره 184
- ج) تعمیق بصیرت سیاسی 185
- پنج) نماز و اقتصاد 187
- اشاره 187
- الف) فعال سازی روحیه تعاون و همیاری 187
- ب) بهبود رابطه کارگر و کارفرما 188
- ج) نزول برکات الهی 189
- اشاره 190
- نقش فراگیر 190
- د) تحکیم برابری و رفع اختلاف طبقاتی 190
- نماز بخوان تا آدم شوی 191
- پرسشنامه 193
- اشاره 194
- یک. وضو 195
- اشاره 195
- اشاره 195
- مقدمه 195
- منشأ اختلاف 195
- موارد اختلافی در وضو 196
- الف: شستن دستها 196
- پاسخهای شیعه 196
- دلیل اهل سنت 196
- ب: مسح سر 198
- ج: مسح یا غَسل پاها 199
- الف: قرآن 199
- ب: روایات 200
- بررسی موارد اختلافی 201
- اشاره 201
- دو. اذان و اقامه 201
- الف) کیفیت تشریع اذان 201
- ب) تثویب در اذان صبح 202
- ج) حیّ علی خیرالعمل 204
- د) شهادت ثالثه 206
- رمزگشایی از علت اصلی 208
- نقد و بررسی جمع بین صلاتین 208
- سه. اوقات نماز 208
- چهار. ارکان و واجبات نماز 209
- حنبلیه 209
- حنفیه 209
- واجبات نماز از نگاه مذاهب اسلامی 209
- اشاره 209
- مالکیه 210
- بررسی برخی موارد اختلافی 210
- شافعیه 210
- الف( حکم بسمله 210
- ب) دست بسته نماز خواندن 211
- ج) آمین گفتن پس از حمد 213
- پرسش اول 214
- پرسش دوم 216
- ه) صلوات و سلام پیامبر بر خودشان! 216
- پرسشنامه 218
- مقدمه 219
- اشاره 219
- ب) نماز اسماعیل(ع)و اسحاق(ع)و یعقوب (ع) 220
- یک. نماز پیامبران الهی(ع) 220
- الف) نماز حضرت ابراهیم(ع) 220
- د) نماز حضرت موسی(ع) 221
- ج) نماز حضرت شعیب(ع) 221
- ه) نماز حضرت داود(ع) 222
- ز) نماز حضرت زکریا(ع) 224
- و) نماز حضرت سلیمان(ع) 224
- ح) نماز حضرت عیسی(ع) 226
- اشاره 227
- دو. یهودیت 227
- الف) نماز در یهودیت 228
- 1. وجوب نماز 228
- 2. مقدمات نماز 229
- 3. نمازهای روزانه 231
- اشاره 232
- سه. مسیحیت 232
- ٢. فرقه های مسیحی 233
- ١. حواریون یا رسولان مسیح 233
- ٣. کتاب مقدس مسیحیان 235
- ٤. شعائر و عبادات 235
- ٥. نماز حضرت عیسی(ع) 236
- ٧. نمازهای روزانه مسیحیان 237
- ٦. جدایی از یهودیان 237
- چهار. آیین زردشت 238
- اشاره 238
- ١. زندگی و رسالت زردشت 239
- ٢. نماز در آیین زردشت 240
- ٤. نماز روزانه 241
- ٣. آمادگی برای نماز 241
- پرسشنامه 243
- اشاره 244
- اشاره 244
- فصل سوم: نماز در ادیان غیر الهی 244
- مقدمه 244
- یک. آیین هندو 244
- ١. اعتقادات اصلی 245
- 2. عبادت در آیین هندو 246
- ٣. نماز در آیین هندو 247
- دو. آیین بودا 249
- اشاره 249
- کتب مقدس بودایی 251
- عبادت بوداییها 251
- عبادات روزانه 252
- پرسشنامه 254
- اشاره 255
- بخش چهارم: دعوت به نماز 255
- مقدمه 256
- به گیتی نیست آرامش، از این رو 257
- الف) اصول هدایت و دعوت دیگران به نماز 260
- یک. شروع از خود 260
- اشاره 260
- اشاره 260
- فصل اول: اصول و شیوه های هدایت و دعوت دیگران به نماز 260
- چهار. اصل تدریج 261
- دو. اصل زمینه سازی 261
- سه. اصل جامعیت 261
- پنج) اصل اعتدال 262
- هفت. اصل کرامت 263
- شش. اصل تداوم و استقامت 263
- یک. اعطای بینش و پاسخ به شبهات 264
- ب) روشهای عام در هدایت و دعوت دیگران به نماز 264
- اشاره 264
- اشاره 264
- نمونهای از شبهات 265
- دو. انداز و تبیشیر 267
- سه. تشویق و تنبیه 268
- اشاره 268
- الف) اشارهای به انواع تشویق و تنبیه 269
- ب) شرایط تشویق و تنبیه 269
- ح) شیوه های تنبیه 270
- ج) تناسب با عمل 270
- اشاره 272
- چهار. معرفی الگوهای اهل نماز 272
- الف) ویژگیهای روانشناختی دوره کودکی اول (کمتر از 7سال) 273
- اشاره 273
- یک. دوره کودکی اول 273
- ج( روش ها و نکته های دعوت به نماز بر اساس سن مخاطب 273
- ب) روشهای ویژه دوره کودکی اول: فراهم آوردن زمینه مساعد 274
- دو. دوره کودکی دوم 276
- الف) ویژگیهای روانشناختی دوره کودکی دوم (7 تا 12سال) 276
- الف) ویژگیهای روانشناختی دوره نوجوانی (12 تا 18سال) 279
- ب) روشهای ویژه دوره کودکی دوم: آموزش و درونی کردن 279
- سه. دوره دوره نوجوانی 279
- ب) روشهای ویژه دوره نوجوانی 280
- اشاره 280
- اشاره 281
- اهداف تحکیم و تعمیق بنیانهای اعتقادی 281
- ترغیب و ترهیب، انذار و تبشیر، تشویق و تنبیه 282
- روش اول. تشکیل جلسات بحث و گفتگو 282
- دوم. تدوین برنامه مطالعاتی 282
- اشاره 283
- نکات مهم 284
- پرسشنامه 285
- اشاره 286
- یک. عوامل درونی ترک نماز 286
- اشاره 286
- عوامل ترک نماز 286
- اشاره 286
- مقدمه 286
- فصل دوم: بررسی علل ترک نماز و راههای درمان آن 286
- الف) بینشی 286
- اشاره 287
- عوامل ضعف ایمان به خدا 287
- درمان ضعف ایمان به خدا 288
- اشاره 289
- دوست ناباب 290
- . 290
- دنیاطلبی 290
- عوامل غفلت 290
- اشتغال افراطی به بهرههای دنیایی 290
- شیطان 290
- درمان غفلت 291
- اشاره 291
- اشاره 292
- انواع جهل 292
- الف) جهل به احکام 292
- اشاره 293
- ج) جهل به عواقب بی نمازی 293
- درمان جهل 293
- ب) جهل به اسرار، آثار و اهمیت نماز 293
- ب) گرایشی 294
- اشاره 296
- عوامل ضعف اراده 296
- درمان ضعف اراده 297
- ج) کنشی 299
- اشاره 300
- اشاره 300
- 1. کثرت گناه و شهوت رانی 300
- 2. افراط و تفریط 301
- اشاره 301
- درمان افراط و تفریط 301
- درمان کثرت گناه و شهو ترانی 301
- اشاره 301
- 3. خجالت 301
- درمان خجالت 302
- الف) اعضای خانواده 302
- ب) دوست نامناسب 302
- دو. عوامل بیرونی ترک نماز 302
- ج) شیطان 303
- د) بد عمل کردن برخی دینداران 304
- ه) محیط 305
- 1. محیط خانواده 305
- 2. گروه همساان 305
- اشاره 305
- 4. بازار و خیابان 306
- 3. محیط مدرسه و مربیان 306
- 6. رسانه 307
- 5. ورزشگا هها 307
- 7. حکومت 308
- 8. فعالیت های دشمنان 309
- پرسشنامه 310
- منابع 311
- Judaism, , USA:1985. P.83 317
پیشگفتار
وقتی بحث از مطالعه و پژوهش در موضوع نماز می شود به ذهن پژوهش گران و نویسندگان می آید که تا به حال کار زیادی در این حوزه شده است و باید در حوزه های کاربردی و کمترکارشده، وقت گذاشت. تهیه کننده این اثر که مرکز تخصصی نماز است، بیان می دارد بنا به آمار ستاد اقامه نماز و وزارت ارشاد، حدود دو هزار عنوان کتاب در موضوع نماز چاپ شده است. اکثر این کتابها بعد از انقلاب اسلامی چاپ شده که از نظر کمّی تعداد خوبی نسبت به برخی موضوعات دیگر است؛ اما متأسفانه هیچ درسنامه ای برای این موضوع نگاشته نشده است.
این درحالی است که مقام معظم رهبری در پیام های متعدد، به لزوم تدوین درسنامه های تخصصی برای اقشار مختلف تأکید داشته اند. برخی از این فرمایشات را در ادامه می آوریم:
« آگاهان دینی و محققان و نویسندگان در اینباره مقالات و تحقیقات و کتابهایی فراهم کنند و بحث نماز به طور مکرر در همه جایگاههای تبلیغ دین، با زبانها و شیوه ها و از زاویه های گوناگون مطرح گردد. در کتابهای درسی دوره های مختلف، به تناسب فصل، فشرده یا گسترده ولی به هر حال، عمیق و متینی درباره نماز گنجانیده شود».(1)
« این مسئولیت سنگین، بر دوش دانش وران و آشنایان به معارف اسلامی است