مفتاح: درسنامه عمومی معارف نماز صفحه 198

1- ر.ک. طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 5، ص 356

2- "فَغَسَلَ یَدَهُ الیُمنَی مِنَ المِرفَقِ اِلَی الاصابِعِ وَ اَ یَرُدُ المَاءَ اِلَی المِرفَقَینِ( شیخ طوسی، تهذیب الاحکام ج 1، ص 56)

3- فخر رازی، التفسیر الکبیر، ج 11 ، ص 160

وجود دارد؛ زیرا در روایات وضوی پیامبر، خبری از وضو به این روش نیست.

ب: مسح سر

اشاره

از دیگر موارد اختلافی بین مذاهب اسلامی در بحث وضو، مسأله مسح سر است. فقهای امامیه، فتوا به وجوب مسح کردن قسمتی از جلوی سر داده و شستن و پاشیدن آب، بهجای مسح را، کافی نمیدانند.(1) در حالی که عموم اهل سنت معتقدند که مسح کردن تمام سر و گوشها واجب و است و و شستن یا پاشیدن آب هم، کفایت می کند.(2)

دلیل شیعه

امام باقر(ع)در استدلالی متین، در پاسخ از چرایی مسح بعض سر فرمود: خداوند می فرماید: «اغسلوا وجوهکم» پس با این کلام به ما آموخت که تمام صورت را باید شست. آنگاه فرمود: «و ایدیکم الی المرافق»، و حکم دستها را به حکم صورت یعنی شستن ملحق فرمود. بنابراین فهمیدیم که هر دو دست را باید از مرفق شست.

سپس حضرت(ع)بین دو جمله، تفصیل و فرق قائل شدند و فرمودند: «وامسحوا برؤوسکم»، پس وقتی که فرمود «برؤوسکم»، به ما آموخت که مسح با قسمتی از سر محقق میشود، به علت وجود حرف «باء». سپس حکم پاها را نیز متصل به حکم سر کرد، همانگونه که حکم دستها را متصل به حکم صورت فرموده بود، لذا فرمود: «و ارجلکم الی الکعبین»، پس هنگامی که حکم پا را به حکم سر متصل کرد، به ما فهماند که مسح قسمتی از پا کافی است.(3)

بنابراین معنای آیه «... فاغْسِلُواْ وُجُوهَکُمْ وَأَیْدِیَکُمْ إِلَی الْمَرَافِقِ وَامْسَحُواْ بِرُؤُوسِکُمْ وَأَرْجُلَکُمْ إِلَی الْکَعْبَینِ» این است: بشویید صورت و دستانتان را و مسح کنید سر