پرچم داران هدایت: تدبری بر زیارت جامعه کبیره صفحه 103

این کاری بوده که اصحاب ائمّه طهارت علیهم السلام انجام می دادند و نزد امامان معصوم علیهم السلام رفته و اعتقادات خود را بیان می داشتند، تا ائمّه طاهرین علیهم السلام علاوه بر اصلاح، ودیعه نگهدارِ اعتقادی پیروان خود باشند.

کَما شهد الله لنفسه وشهدت له ملائکته واولوا العلم من خلقه

«اولوا» به معنی صاحبان است که قبلاً توضیح داده شده. در این فراز می گوییم: شهادت ما بر وحدانیّت و یگانگی خداوند، همان گونه است که خداوند متعال بر وحدانیّت و یگانگی خود شهادت داده و اعلام داشته است و همان گونه است که فرشتگان خدا بر این مطلب اذعان داشته، شهادت می دهند و همچنین به گونه ایست که صاحبان علم (از مخلوقات خداوند)، بر این وحدانیّت و یگانگی شهادت می دهند. شهادت خداوند بر وحدانیّت و یگانگی خود، با شهادت انسان ها، فرشتگان و صاحبان علم بر وحدانیّت خداوند متعال، از یک صنف نیست. زیرا شهادت و گواهی انسان ها، فرشتگان و صاحبان علم جنبه قولی دارد. چون هر کدام با گفتاری شایسته خود، اعتراف به وحدانیّت خداوند می کنند. ولی شهادت و گواهی خداوند بر وحدانیّت خود، جنبه عملی دارد. یعنی خداوند با پدید آوردن جهان آفرینش که دارای نظام واحد و قوانین یکسان است، این حقیقت را بازگو می کند که یک واحد پیوسته و یک نظام یگانه در عالم وجود دارد که از یک منبع سرچشمه گرفته است. بنابراین معنای «کما» تشبیه و مانند آن نیست تا شهادت توحیدیِ قولی بنده، مشابه و مساوی با شهادت توحیدیِ عملی خداوند باشد. البتّه می توان شهادتِ توحیدیِ قولی ملائکه را به شهادتِ قولیِ بنده عطف کرد. زیرا هر دو از یک مقوله هستند. هر چند این