پرچم داران هدایت: تدبری بر زیارت جامعه کبیره صفحه 255

1- 536. بحارالانوار، ج 94، ص 47 و 48.

2- 537. بحارالانوار، ج 27، ص 152.

وطهاره لانفسنا

اشاره

«انفس» جمع «نفْس» است. واژه «نفْس» در قرآن و روایات به معانی متعدّدی آمده است که به پاره ای از آن معانی اشاره می کنیم:

احساسات، غرائز و خواهش های درونی

«... إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهٌ بِالسُّوءِ...». (1) . ... همانا خواهش های نفسانی، بسیار انسان را به بدی ها امرکننده است....

روح

«اللَّهُ یَتَوَفَّی الْأَنفُسَ حِینَ مَوْتِهَا...». (2) . خداست که وقت مرگ ارواحِ مردم را می گیرد....

جان، قلب و باطن

«وَ اذْکُر رَّبَّکَ فِی نَفْسِکَ...». (3) . و پروردگارت را در دلت یاد کن....

ذات و شخص

«وَ اتَّقُوا یَوْمًا لَّا تَجْزِی نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ...». (4) . و حذر کنید از روزی که آن روز کسی به جای دیگری مجازات نشود.... منظور از «انفس» در این فراز، معنای اوّل است. بزرگان علم اخلاق برای نفس (که به معنی احساس، غریزه و خواهش درونی است)، سه مرحله برشمرده اند: 1 - «نفس اماره». نفسِ سرکش است که انسان را به گناه فرمان می دهد و به هر سو می کشاند و به همین خاطر است که به آن «اماره» گفته می شود. در این مرحله نفسِ سرکش بر عقل و ایمان قالب است و در بسیاری از موارد عقل و