با پیشوایان هدایتگر صفحه 107

آن چه بیان شد، گوشه ای از بحث ها درباره علم امام بود. البتّه در این مورد بحث های مفصّلی به ویژه پیرامون روایاتی که در باب های مختلف اصول کافی وارد شده، وجود دارد.

ائمّه علیهم السلام در هر زمان به لحاظ مقام علمی مقدّم بر دیگران و دارای مقام امامت بودند. ریاست دینی، دنیوی و جانشینی پیامبر اکرم حقّ مسلّم این بزرگواران بود; ولی در برابر اینان کسانی قرار گرفتند که معنای برخی از واژگان قرآن مجید را هم نمی دانستند وبه مسائل اوّلیه احکام شرع ناآگاه بودند. اینان چگونه لیاقت و شایستگی مقام جانشینی پیامبر خدا صلی اللّه علیه وآله را دارا بوده اند؟

در واقع، اعتقاد به خزّان علم بودن ائمّه علیهم السلام، امامت غیر ائمّه را نفی می کند.

به عبارتی، چگونه با وجود چنین امامانی افرادی که کمترین آگاهی به مسائل اوّلیه احکام شرعیّه مکلّفان نداشته اند می توانند جانشین پیامبر خدا صلی اللّه علیه وآله شوند؟

چنان که در بحث های امامت گفته ام، اگر قرار است امامت و جانشینی پیامبر اکرم صلی اللّه علیه وآله با انتخاب مردم باشد ـ چنان که مذهب اهل سنّت است ـ بایستی عقلا دور هم جمع شوند و این کار به توسّط آنان انجام شود.

آیا امکان دارد که عقلا جمع شوند و یک فرد بی سواد را جانشین پیامبر اکرم صلی اللّه علیه وآله قرار دهند و او را به جهت دین و دنیای خودشان به ریاست عامه برگزینند؟

برای ریاست و حکومت شیخین، نه فقط نصّ صریحی وجود نداشته; بلکه اجماع و اتّفاقی نیز در کار نبوده و شورایی هم نبوده است تا عقلای قوم و اهل حلّ و عقد که آنان ادّعا می کنند، نظر بدهند و در واقع، حکومت شیخین با زور و چماق پا گرفت. تاریخ گواه این واقعیّت است و هیچ تعصّب و حبّ و بغضی در کار نیست.

و از طرفی آن دو فاقد شروط امامت بودند، از جمله اعلمیت بلکه کمترین آگاهی از احکام شرع و معارف قرآن و دین را نداشتند و معلوم است که با نبود شرط، مشروط نیز از بین خواهد رفت.

1. سوره رعد (13): آیه 43.
2. ر.ک: بصائر الدرجات: 232، جزء پنجم، باب یکم.
3. الامالی، شیخ طوسی: 479، حدیث 1045، المستدرک علی الصحیحین: 3 / 124، مجمع الزوائد: 9 / 134.
4. بصائر الدرجات: 251، الکافی: 1 / 257، باب ذکر غیبت، حدیث 3.
5. الاحتجاج: 1 / 144.