با پیشوایان هدایتگر صفحه 258

اُنظر إلینا نظرة رحیمة;3

به ما به دید مهر و رحمت بنگر.

آن چه بیان شد، لُبّ و ریشه معنای دعا و دعوت کردن است.

بنابراین ذات و وجود ائمّه علیهم السلام دعوت است، حتّی اگر امام ساکت باشد و هیچ مطلبی نفرماید وجود آن حضرت دعوت به سوی اللّه است; یعنی مذکِّر و یادآور خداوند متعال است که انسان را به یاد خدا می اندازد و او را متوجّه حضرت حق می نماید.

آری، ائمّه علیهم السلام وسیله میل، توجّه و انعطاف مردم به سوی خداوند متعال هستند. گرچه ابن فارس می گوید: «بصوت و کلام; این فراخوانی به وسیله صدا و سخنی باشد»، امّا این از باب مثال است، مگر نه این است که الفاظ وسیله رساندن حقایق هستند، ائمه علیهم السلام خود وجود خارجی حقایق هستند.

افزون بر این که خود ائمّه علیهم السلام «کلمة اللّه» هستند. مگر حضرت عیسی علیه السلام «کلمة اللّه» نبود؟

پس ائمه ذاتاً و وجوداً، چه سخن بگویند چه ساکت باشند، دعوت به سوی خدا هستند. سکوت آنان دعوت به سوی خدا و درس و عبرت برای ماست، همان گونه که کلامشان درس است و عبرت. این معنا کاملاً صحیح و حمل لفظ بر آن مقتضای اخذ به أصالة الحقیقة است.

ائمّه علیهم السلام دعوت هستند; دعوت با سخن و سکوت. اگر آزاد باشند یا زندانی شوند. مثل امام کاظم علیه السلام حضورشان در زندان است، ولی دعوت کننده الی اللّه هستند.

امام زمان عجل اللّه تعالی فرجه الشریف در دوران غیبت نیز «الدعوة الحسنی» هستند و از این بیان، پاسخ پرسش معروف داده می شود که فایده امام غایب چیست؟ چرا که امام علیه السلام در همه حالات «الدعوة الحسنی» است.

البتّه این معنا بارها در قرآن کریم آمده است.4