با پیشوایان هدایتگر صفحه 263

مگر پیامبر اکرم صلی اللّه علیه وآله بر قضایا محیط، عالم و آگاه نیستند؟ بیان شد که حاکم شرع معمولی نیز از قضیّه ای امکان دارد آگاهی داشته باشد و بگوید من می دانم این خانه از آنِ فلانی بوده و اکنون به ارث رسیده است و طرف مقابل بی خود می گوید. این موضوع در جای خود بحث می شود.

وقتی پیامبر خدا صلی اللّه علیه وآله چنین باشد، آیا خدای سبحان به احتجاج نیاز دارد؟ نه، امّا به مقتضای قاعده لطف کار به جایی می رسد که امام علیه السلام را برهان یا شاهد می آورند و اگر لازم باشد انطاق جوارح می نمایند.4 اگر پای او انکار کرد، دستش به سخن می آید. این امور برای احتجاج است و برای آن است که انسان کمی شرم و حیا نماید.

وقتی خداوند متعال به همه امور محیط و آگاه است و با وجود این از باب لطف کسی را قرار دهد که راهنمایی کند، ارشاد نماید و تعلیم دهد، آن گاه هم به دستورهای او گوش فرا ندهیم، فردا به او احتجاج خواهد کرد.

1. در آیه 23 سوره انبیاء (21) می خوانیم: (لا یُسْئَلُ عَمّا یَفْعَلُ وَهُمْ یُسْئَلُونَ); از آن چه انجام می دهد بازخواست نمی شود در حالی که آنان بازخواست می شوند.
2. برای آگاهی بیشتر در این زمینه ر.ک: القضاء والشهادات: 1 / 141 از همین نگارنده.
3. الکافی: 7 / 414، حدیث 1، تهذیب الاحکام: 6 / 229، حدیث 3، وسائل الشیعه: 27 / 232، حدیث 1.
4. نگارنده رساله ای در مورد انطاق جوارح در جهان آخرت تألیف نموده است.

لزوم حجّت به قاعده لطف

لزوم حجّت به قاعده لطف

اساساً مقتضای قاعده لطف این است که سه چیز بایستی باشد: