با پیشوایان هدایتگر صفحه 342

و برخی از مردم جان خود را به خاطر خشنودی خدا می فروشد.

این چه مقامی است که خداوند متعال به این قضیّه مباهات می کند. این جریان در کتاب های اهل تسنّن نیز نقل شده است. آن ها در کتاب های تفسیری در ذیل این آیه نوشته اند که ابوسعید خدری گوید: پیامبر خدا صلی اللّه علیه وآله در ضمن حدیثی فرمود:

وجبرئیل یقول: بخّ بخّ من مثلک یابن أبی طالب! واللّه عزوجل یباهی بک الملائکة;2

جبرئیل گفت: آفرین! آفرین! بر تو ای پسر ابی طالب! چه کسی همچو توست؟ خداوند عزوجلّ به وسیله تو به فرشتگان مباهات می کند.

طبیعی است که آن بزرگواران برای رساندن انسان ها به مقام رضای ربوبی بایستی بیانات، تعلیمات و ارشاداتی داشته باشند. آنان باید آن چه را که موجب رضای خداوند متعال است بدانند و آن را بیان کنند و آن چه را که موجب دوری انسان از خداوند متعال است بدانند و بیان نمایند و انسان را بر حذر دارند.

آری! فقط ابلاغ صرف نیست، اگر چنین بود عنوان دلیل بر آنان اطلاق نمی شد و پیش تر بیان شد که دلیل به معنای راهنما استعمال شده، ولی از آن اخصّ و ادقّ است و صرف راهنما نیست.

در ادبیات می گوییم: این لفظ دلالت بر این معنا می کند; یعنی باید لفظ به گونه ای باشد که برای معنا قالبیّت داشته باشد تا به محض شنیدن لفظ، آن معنا به ذهن انسان بیاید، و این همان ظهور است که در اصطلاح گفته می شود: فلان لفظ در فلان معنا ظاهر است که بدون شک و شبهه به ذهن می آید.

فرق دلیل با هادی