با پیشوایان هدایتگر صفحه 363

ائمّه علیهم السلام واسطه ظهور احکام الهی هستند; یعنی حلال، حرام و... به توسّط ائمّه ظهور پیدا می کند. ظهور در مقابل خفاست و غیبت در مقابل شهود. و این که در دعا برای ظهور حضرت ولی عصر علیه السلام می گوییم: «عجّل علی ظهورک» به جهت آن است که هر دو معنا بر آن حضرت صادق است.

در هر صورت، احکام الهی به توسّط ائمّه علیهم السلام از حالت خفا بیرون می آیند و آنان مظهر آن احکام هستند. منظور از حالت خفا بیرون آمدن، معلوم شدن است. تا وقتی که چیزی مخفی است، انسان از آن آگاهی ندارد و از حکم آن بی اطّلاع است. وقتی از حالت خفا بیرون آید، ناگزیر برای انسان معلوم می شود. بنابراین ائمّه واسطه ظهور احکام الهی هستند. راه های معلوم شدن احکام

احکام مخفی یعنی چه و چگونه ائمه علیهم السلام مظهر آن ها هستند؟

احکام الهی از حلال و حرام و... در کتاب و سنّت موجود است و آن بزرگواران مُظهِر و بیرون آورنده آن ها از خفا هستند. امّا معلوم شدن حکمی از احکام به توسّط ائمّه علیهم السلام سه راه دارد:

راه نخست: حکمی را به طور مستقیم از ائمّه علیهم السلام بشنویم; یعنی از امام درباره حکمی بپرسند و آن حضرت پاسخ دهد، یا آن حضرت در ابتدا حکمی را بیان فرماید و ما بشنویم. البتّه شنیدن نیز اعم از این است که به لفظ باشد یا به کتابت. برای مثال، نامه ای از امام کاظم یا امام هادی علیهما السلام بخوانیم که در پاسخ کسی بنویسد و بدین وسیله، حکم آن مسئله برای ما معلوم شود.

راه دوم: امام علیه السلام کاری از امور عبادی را به طور عملی انجام بدهد و ما شاهد آن باشیم. برای مثال حضرتش طواف نماید و ما چگونگی طواف آن حضرت را مشاهده کنیم و از حکم آن آگاه شویم.

راه سوم: ما عملی را در برابر دیدگان حضرتش انجام دهیم و آن حضرت از کیفیّت عمل ما مطّلع شوند و اگر ایرادی داشته باشد، بتوانند تذکّر دهند و مانعی از تذکر دادن وجود نداشته باشد. در این صورت، حکم شرعی آن عمل معلوم می شود.

به همین جهت، در علم فقه و اصول نیز می گویند: سنّت یا قول معصوم است، یا فعل او و یا تقریر او. پس ظهور احکام به توسّط امام علیه السلام برای ما یکی از این سه راه، یا هر سه راه است.

اکنون می گوییم: خود امام علیه السلام احکام الهی را از کجا کسب می کند؟ به حسب ظاهر امام علیه السلام از دو طریق اساسی احکام را کسب می کند:

یکم. امام علیه السلام از طریق الهام یا غیر الهام، حکمی را از خداوند متعال اخذ می کند.