با پیشوایان هدایتگر صفحه 438

کلمه «وحده»

کلمه «وحده»

«لا إله إلاّ اللّه» کلمه توحید است، پس کلمه «وحده» برای چیست؟

این «وحدت» وحدت ذاتیّه است که نمی شود چیزی را همراه او فرض نمود.

و «الواحد» از اسماء حسنی است و معنای آن این است که خداوند متعالی ازلی است و ابدی; یعنی موجودی که عدم ندارد، نه از اوّل و نه از آخر; همانی که امیر مؤمنان علی علیه السلام فرموده:

سبق الأوقاتَ کونه والعدم وجوده والابتداء أزله;1

او بر اوقات پیشی گرفته و هم چنین وجودش بر عدمش و ازلیّتش بر آغاز.

و «الأحد» نیز از اسماء حسنی است; یعنی صفات کمالیّه او عین ذات است که امیر مؤمنان علی علیه السلام در سخنی فرمودند: هو الّذی لم یتفاوت فی ذاته ولم یتبعّض بتجزئه العدد فی کماله;2

این گونه نیست که مثلاً «علم» او غیر از «قدرت» او باشد; بلکه «علمٌ کلّه وقدرة کلّه ووجود کلّه» چنان که در بعضی روایات اشاره شده و بزرگان علما تصریح کرده اند.3

1. نهج البلاغه: 2 / 119، الکافی: 1 / 139، حدیث 4، التوحید، شیخ صدوق: 37.
2. روضة الکافی: 18، الامالی، شیخ صدوق: 399، التوحید، شیخ صدوق: 73.
3. شرح الأسماء الحسنی: 17، نهایة الدرایة فی حاشیة الکفایه: 1 / 241، محاضرات فی الأصول: 1 / 307.