دانستنیهای ادیان و مذاهب صفحه 1199

بنا بر این کلام در هر یک از سه مقام در عین سادگیش مشتمل بر حجت بر مدعا است، و معنای آیه در حقیقت این است که: "ما تو را بر خدائی که ما را آفریده به همین دلیل که آفریده ترجیح نمی دهیم، و ما به او به دلیل اینکه رب"مالک و مدبر"ما است ایمان آوردیم، و خدا خیر است

به دلیل اینکه الله"ذات دارنده تمامی صفات کمال"است.

"انه من یات ربه مجرما فان له جهنم لایموت فیها و لا یحیی"

این آیه تعلیل این مطلب است که در سخن خود غفران خدای را نتیجه ایمان به او قرار دادند و می رساند که این بدان جهت است که کسی که خدا او را نیامرزد قهرا مجرم است و کسی که مجرم به دیدار پروردگارش بیاید جهنمی دارد که در آن نه می میرد و نه زنده می شود.

"و من یاته مؤمنا قد عمل الصالحات فاولئک لهم الدرجات العلی … و ذلک جزاء من تزکی".

کلمه"درجه"به طوری که راغب (38) گفته به معنای منزلت است، لیکن در این ماده صعود نیز باید باشد، مانند درجات نردبان، و در مقابل آن"درکه"است که به معنای منزلت رو به پائین است، لذا گفته می شود: درجات بهشت، و درکات جهنم، و کلمه"تزکی"به معنای رشد و نمو به نمای صالح است، و در انسان به این است که با اعتقاد حق و عمل صالح زندگی کند.

این دو آیه آثار ایمان و عمل صالح را وصف می کند، همچنانکه آیه قبلی آثار جرم را که دنبال کفر گناه بروز می کند بیان می کرد و هر سه آیه که یکی آثار جرائم و دو تای دیگر آثار ایمان و عمل صالح را بیان می کند، ناظر به وعده و وعید فرعون به مؤمنان است، چون او ایشان را وعید داده بود که اگر به موسی ایمان آورند دست و پایشان را قطع نموده به دارشان بیاویزد، و ادعا کرده بود که او از هر کس دیگر شدید العذاب تر است و عذابش باقی تر است مؤمنان در مقابلش گفتند: خدا برای مجرمان جهنمی

دارد که در آن کسی نه می میرد و نه زنده می شود، چون در آن چیزی که مایه خوشی زندگی باشد نیست، و خیری که امید آن برود ندارد، تا آدمی به انتظار رسیدن به آن، تلخی عذاب را تحمل کند.

اما وعده او به ایشان آن بود که قبلا داده و گفته بود: از مقربانتان می کنم و اجرتان می دهم: و قرآن چنین حکایت کرد: "قالوا ان لنا لاجرا ان کنا نحن الغلبین قال نعم و انکم لمن المقربین" (39) ایشان هم در پاسخش گفتند: "من یاته مؤمنا قد عمل الصالحات فاولئک لهم الدرجات العلی " و اشاره با کلمه (اولئک) به منظور تعظیم شان چنین کسانی بوده و منظورشان از"درجات عالی و بلند"مقابله با وعده ای است که فرعون داده بود، که شما را از مقربین قرار می دهیم و در جمله"جنات عدن تجری من تحتها الانهار خالدین فیها و ذلک جزاء من تزکی"با وعده ای که فرعون به اجر داده بود مقابله کردند و پاسخ دادند.

"و لقد اوحینا الی موسی ان اسر بعبادی فاضرب لهم طریقا فی البحر یبسا … و ما هدی"