دانستنیهای ادیان و مذاهب صفحه 1200

کلمه"اسراء"به معنای سیر شبانه است و مراد از"عبادی"بنی اسرائیل است، و جمله"فاضرب لهم طریقا فی البحر یبسا"به قول بعضی (40) این است که عصا را به دریا بزند تا راهی خشک پدید آید، همچنانکه از آیاتی دیگر که در جاهای دیگر قرآن راجع به شکافتن دریا آمده نیز همین معنا استفاده می شود و کلمه"طریقا "مفعول به کلمه"اضرب"است، که بر سبیل اتساع یعنی مجاز عقلی فرموده: بزن راه را، و گر نه اصل آن"بزن به دریا تا راه شود"

بوده است، این بود کلام آن مفسر.ولی ممکن است

بگوییم: مراد از زدن، بناء و اقامت باشد، همچنانکه بنای خیمه و اقامت در آن را خیمه زدن می گویند و یا تاسیس قاعده را ضرب قاعده می خوانند.

و کلمه"یبسا"به طوری که راغب گفته آن محلی را گویند که قبلا آب در آن بوده و سپس خشک شده است (41)، و کلمه"درک" به دو فتحه به معنای تبعه و اثر هر چیز است و اگر در جمله"فغشیها ما غشی"غشیان را به"ما"ی موصوله مبهمه نسبت داده و نیز صله اش قرار داد، از باب مجسم ساختن هول و وحشت منظره است، و کیفیت تمثیل آن از این تعبیر قرآنی بر کسی پوشیده نیست.

بعضی ها (42) گفته اند: جمله"و اضل فرعون قومه و ما هدی"تکذیب آن کلامی است که فرعون به قوم خود گفته بود که: "و ما اهدیکم الا سبیل الرشاد" (43) بنا بر این نظریه، دیگر جمله"و ما هدی"تاکید و تکرار معنای"و اضل فرعون قومه"نخواهد بود.

بحث روایتی

در نهج البلاغه، امام (ع) فرموده: موسی (ع) بر جان خود احساس ترس نکرد، بلکه از این ترسید که جهال غالب آیند و دولت ضلال مسلط گردد (44).

مؤلف: معنایش همان معنایی است که ما در تفسیر آیه بیان کردیم.

و در الدر المنثور است که ابن ابی حاتم و ابن مردویه، از جندب بن عبد الله بجلی روایت کرده که گفت: رسول خدا (ص) فرمود: هر جا ساحری دیدید او را بکشید، آنگاه این آیه را تلاوت فرمودند: "و لا یفلح الساحر حیث اتی"و فرمودند یعنی ساحر هر جا پیدا شد امنیت ندارد (45).

مؤلف: اینکه چگونه معنای مذکور در حدیث با آیه شریفه منطبق می شود که سیاق آیه نیز محفوظ بماند خیلی روشن نیست.