دانستنیهای ادیان و مذاهب صفحه 1604

«. 315. HBD.، P.840 »

منبع: مجله هفت آسمان، شماره 5

نویسنده: عبد الرحیم سلیمانی اردستانی

کتاب رازهای خنوخ

چکیده

معراجنامه های ادیان، از جذابترین ادبیات جهان هستند. این آثار آدمی را بر بال فرشتگان می نشانند و در سپهر بی انتها و جهان مینوی به پرواز درمی آورند و جان و دل او را از دریای معرفت الهی سیراب می کنند. داستان بدیع معراج حضرت رسول صلی الله علیه و آله و توصیف عوالمی که آن عزیز مشاهده کرد، پیوسته مورد توجه عالمان و عارفان بوده است؛ و چکامه سرایان و هنرمندان از آن الهام گرفته اند. کتاب رازهای خنوخ در یهودیت، مکاشفه یوحنا در مسیحیت، اردویراف نامه در آیین زردشت و معراجنامه های اسلام نیز به همین علت، جاودانه شده اند. معراجنامه حاضر، که برای نخستین بار به زبان فارسی انتشار می یابد، گزارش سفر شصت روزه خنوخ « (Enoch) » به آسمانهاست. خنوخ پس از مراجعت، مشاهدات خود را برای پسران و

قوم خویش بیان می کند و آنان را اندرز می دهد. او پس از سی روز، دوباره به آسمان می رود تا برای همیشه در آن جا بماند. اینک آگاهیهایی درباره خنوخ و کتاب او:

خنوخ کیست؟

خنوخ (یا: اخنوخ) نزد اهل کتاب یکی از پیامبران پیش از توفان نوح علیه السلام است که علوم وکتابهای فراوانی را به او نسبت داده اند. علمای اسلام وی را با حضرت ادریس علیه السلام که خدای متعال وی را در قرآن (1) مجید ستوده و به معراج او اشاره کرده است، برابر می دانند. واژه خنوخ در زبان عبری به معنای «آزموده» است. نام وی حدود 44 بار به لفظ اخنوخ و چندین بار به لفظ احنوخ، احنوح، خنوخ، خنوح و … در کتاب بحار الانوار آمده است و صحیفه ای منسوب به او در جلد 95 آن کتاب وجود دارد. فضای صحیفه یادشده به فضای کتابهای خنوخ شباهت دارد؛ مثلا رؤیت فرشتگان و وعده توفان نوح علیه السلام که در آن صحیفه آمده (2)، در کتاب حاضر نیزیافت می شود. مطالبی نیز از صحائف ادریس و سنن ادریس در سعد السعود تألیف مرحوم سید ابن طاووس رحمه الله آمده است. کتابهای خنوخ در یهودیت از مهمترین منابع فرشته شناسی به شمار می روند. (3)

نسب خنوخ در سفر پیدایش تورات (5: 4 24) و انجیل لوقا (3: 37 38) چنین است: خنوخ بن یارد بن مهللئیل بن قینان بن انوش بن شیث بن آدم علیه السلام. علاوه بر موارد یادشده، نام خنوخ در کتاب اول تواریخ ایام (1: 3)، رساله به عبرانیان (11: 5)، و رساله یهودا (1: 14) آمده است. جمعی از علمای اسلام خنوخ و ادریس را با