دانستنیهای ادیان و مذاهب صفحه 1842

سه رساله به یوحنا منسوب است: رساله نخست خطاب به فردی خاص نیست و عمومی است. رساله دوم خطاب به خاتون برگزیده و فرزندانش است، که گاهی گفته می شود مقصود از خاتون برگزیده، همان کلیساست. (128) رساله سوم به فردی به نام «غایس» نوشته شده، که شبان یا پیشوای کلیسا بوده است. (129) رساله دوم و سوم بسیار کوتاه هستند و بیشتر به مسائل روزمره کلیسا پرداخته اند، اما رساله اول نسبتا طولانی است و بیشتر مسائل عقیدتی را دربرمی گیرد. این رساله از نظر محتوا همان مطالب انجیل چهارم را دنبال می کند، و هر دو یک الهیات را ترویج می کنند. (130)

اعتقاد کلیسای مسیحی بر این بوده است که این سه رساله را همان نویسنده انجیل چهارم، یعنی یوحنا پسر زبدی، نوشته است. (131) از سوی دیگر، سبک نگارش این سه رساله به گونه ای است که بسیاری از محققان برآن اند که نویسنده آنها باید همان نویسنده انجیل چهارم باشد. (132) بنابراین، محققان جدید این رساله ها را هم به یوحنای پیر، نه یوحنای حواری، نسبت می دهند. البته اگر ثابت شود که این سه رساله و انجیل چهارم را یک نفر نوشته است، در رساله های دوم و سوم، شواهدی ظنی وجود دارد که نویسنده یوحنای پیر بوده است؛ از جمله این که

هر دو رساله با این عبارت آغاز می شود: «من که پیرم …» این تعبیر نشان می دهد که نویسنده با عنوان «پیر» معروف بوده است.

یوسبیوس از پاپیاس نقل می کند که در آن زمان در افسس دو نفر به نام یوحنا می زیسته اند: یکی یوحنای حواری، و دیگری یوحنای پیر. محققان جدید می گویند در واقع یک یوحنا در افسس می زیسته، که همان یوحنای پیر بوده است، و بعدا با یوحنای حواری مشتبه شده است. در صورتی که این تحلیل درست باشد، باید بگوییم اگر رساله دوم و سوم یوحنا را همان کسی نگاشته که انجیل چهارم و رساله اول را، پس گفته محققان جدید درباره هر چهار کتاب تقویت می شود، چون کلمه «پیر» ظاهر در این است که او معروف به این نام بوده است.

سنت مسیحی زمان و مکان نگارش این رساله ها را اواخر عمر یوحنا، یعنی پایان قرن اول، و در شهر افسس می داند. اما مشخص نیست که این رساله ها زودتر نوشته شده اند یا اناجیل. (133)

ج) مکاشفه یوحنا

این کتاب از یک مکاشفه سخن می گوید و مسائل آخر الزمان را پیشگویی می کند؛ و از این جهت، با بقیه قسمتهای عهد جدید متفاوت است. پس بحث درباره تاریخ و مکان نگارش این کتاب و نویسنده آن اهمیت کمتری دارد. درباره نویسنده این کتاب از قدیم اختلاف بوده است، و اکثر دانشمندان نویسنده این کتاب را غیر از نویسنده انجیل چهارم و سه رساله یوحنا می دانسته اند. (134)

درباره نویسنده این کتاب چند نکته را باید در نظر گرفت:.1 خود کتاب می گوید نام نویسنده یوحناست؛ (135).2 اندیشه ها و طرز تفکر نویسنده با نویسنده انجیل چهارم بسیار متفاوت است؛ به گونه ای که ویل دورانت می گوید:

«باور نکردنی است که انجیل چهارم و کتاب مکاشفه اثر یک فرد باشد. کتاب مکاشفه از شعر یهود، و انجیل چهارم از فلسفه یونان مایه گرفته است»؛ (136).3 این کتاب، برخلاف انجیل چهارم، با ادبیات یونانی بسیار ضعیف نوشته شده است؛.4 از نظر زمان نگارش، بسیار زودتر از انجیل چهارم نوشته شده است، و بسیاری تاریخ نگارش آن را به زمان فشار و شکنجه نرون در سال 65 میلادی برمی گردانند. (137)

یوحنای حواری یک فرد عامی و غیرعالم است، که در فرهنگ یهودی رشد کرده است. (138) همه شواهدی که گفته شد، بر این فرد منطبق است. احتمال دارد او نویسنده کتاب مکاشفه باشد؛ برخلاف انجیل چهارم و رساله ها.