دانستنیهای ادیان و مذاهب صفحه 463

نظریه «کسب» نه تنها مورد نقد مخالفان اشاعره قرار گرفته است، بلکه برخی از محققان اشاعره نیز آن را نادرست دانسته و در ردیف آرای مبهم و معما گونه، نظیر حال ابو هاشم و طفره نظام، به شمار آورده اند. (12)

احمد امین مصری آن را به عنوان تعبیر جدیدی از نظریه جبر دانسته و گفته است: «و هو - کما تری - لا یقدم فی الموضوع و لا یؤخر، فهو شکل جدید فی التعبیر عن الجبر، (13) این نظریه - همان گونه که می بینی - در موضوع جبر هیچ گونه تغییری نداده، بلکه تعبیر جدیدی از آن است».

پی نوشتها

1 - الملل و النحل، ج 1، ص 95.

2 - مقالات الاسلامیین، ترجمه محسن مؤیدی، ص 88.

3 - همان، ص 42.

4 - مقدمه ابن خلدون، ص 464.

5 - الملل و النحل، ج 1، ص 103 - 104.

6 - مقدمه ابن خلدون، ص 464.

7 - المنار، ج 1، ص 252.