دانستنیهای ادیان و مذاهب صفحه 657

14 ابوالقاسم تنوخی: از شعرایی که آشکارا در مدح اهل بیت (ع) شعر می گفت و از بزرگان در نحو و احکام و علم هیئت و عروض بوده است.

15 ابان بن تغلب بن رباح الجریری: از اصحاب امام باقر و امام صادق (علیهما السلام) و از فقها و علما لغت و قرائت بوده است.

16 ابوبکر محمد بن حسن بن درید ازدی مؤلف کتاب «الجمهره» در علم لغت است که صاحب بن عباد آن را تلخیص نموده «جوهره الجمهره» نامیده است.

17 صاحب بن عباد مؤلف

کتاب ده جلدی «المحیط» در علم لغت.

اینان تنها نمونه ایی از علما شیعه در علوم ادبیات عرب در قرون اولیه به شمار می آیند. مرحوم سید حسن صدر در کتاب «تأسیس الشیعه» نام 140 نفر از علما شیعه در علم نحو را که تا قرن هفتم می زیسته اند آورده که در میانشان کسانی مانند شریف مرتضی و شریف رضی و ابن شجری که از شخصیتهای مهم شیعه هستند می باشند و خوب است در اینجا نام نجم الائمه رضی استرآبادی یعنی محمد بن حسن استرآبادی غروی شارح شافیه در صرف و کافیه در نحو، ذکر گردد سیوطی درباره شرح کافیه می گوید هیچ کتاب نحوی از نظر جامعیت و تحقیق به پای این کتاب نمی رسد. ایشان در سال 686 در نجف اشرف تألیف این کتاب را به پایان رسانده است.

ب) قدماء شعراء شیعه

1 قیس بن سعد بن عباده: او صحابی جلیل القدر و از شیعیان علی (علیه السلام) است که آن حضرت در سنه 36 ه ایشان را به ولایت مصر نصب نمودند.

2 کمیت بن زید (60 126): او شاعری آگاه به زبان و لهجه ها و ایام عرب است او به خاطر دفاع از اهل بیت، اعلان حق و جهاد و تلاش در راه آن مورد تقدیر ائمه (علیهم السلام) قرار گرفت.

3 سید حمیری (ت 173): او ابوهاشم اسماعیل بن محمد ملقب به سید شاعر معروفی است که فانی در دوستی اهل بیت بوده است.