دانستنیهای ادیان و مذاهب صفحه 701

باطنیه علی رغم انحرافات اعتقادی زیادشان، از یک مکتب فلسفی و کلامی نسبتا قابل توجهی برخوردارند و شخصیتهای فکری با اهمیتی در میان آنها ظهور کرده و کتابهای قابل توجهی از آنها به یادگار مانده است.در اینجا نام برخی از دانشمندان و مؤلفان اسماعیلی و آثار علمی آنان را یادآور می شویم:

1 ابو حنیفه نعمان بن ثابت معروف به ابو حنیفه شیعی متوفای 363 ه قاضی القضاه المعز خلیفه فاطمی.کتاب معروف او در فقه دعائم الاسلام نام دارد.از مؤلفات دیگر او «المجالس و المؤامرات» و «افتتاح الدعوه و ابتداء الدوله» است.

2 ابو حاتم رازی

متوفای 332 ه صاحب کتاب اعلام النبوه.

3 ابو یعقوب سجستانی متوفای نیمه دوم قرن چهارم هجری.وی متفکری عمیق بود و حدود بیست تصنیف دارد.از آثار او کشف المحجوب است.

4 حمید الدین کرمانی (متوفای حدود سال 408 ه) مؤلف آثاری فراوان با مطالبی عمیق و قابل ملاحظه.وی چون یکی از داعیان «الحکیم» خلیفه فاطمی بود، چندین کتاب نیز در مجادله با دروزیان نوشت.

5 مؤید شیرازی متوفای 470 ه.وی نیز آثاری متعدد در مراتب تعلیمات باطنی به زبانهای عربی و فارسی تألیف کرده است.کتاب مجالس و دیوان از جمله آثار او است.

6 ناصر خسرو شاعر فارسی زبان معروف متوفای 481 ه.از شخصیت های برجسته اسماعیلیه است.کتاب جامع الحکمتین، و کتاب «وجه دین» و «خوان اخوان» او معروف است.

در شاخه مستعلی پس از دوره فاطمیان، چند نویسنده کثیر التألیف نمایان گشت.در دوره ای که دوره یمنی جدید نامیده می شود، چند داعی یمنی بزرگ ظهور کرد که کار اساسی آنان تحریر مجموعه هایی از الهیات و امام شناسی اسماعیلی بوده است.در این جا به ذکر نام برخی از آنان بسنده می کنیم:

1 ابراهیم بن الحسن الحامدی داعی دوم متوفای 557 ه.