دانستنیهای ادیان و مذاهب صفحه 905

یمن شمالی (قبل از وحدت) /7148000/2887000/40.4 درصد

مقایسه این ارقام با ارقامی که از سالنامه بریتانیکا، 1990 نقل شد، قطع نظر از افزایش طبیعی ای که مولود نرخ رشدهای بسیار بالای متعلق به مسلمین (تا حدود 5/3 و گاهی 4 درصد) است، در عین حال حاکی از تفاوت تخمینها و تلقی ها نیز هست. مقایسه این آمارها با آنچه

در اطلس فرهنگی اسلام (ص 267 271)، یا اطلس کیمبریج خاورمیانه و شمال افریقا (ص 38)، یا تاریخ الشیعه مرحوم شیخ محمد حسین مظفر، و یا بالاخره الشیعه و التشیع محمد جواد مغنیه (ص 212 226) درباره عده مسلمین و شیعیان کشورهای مختلف عرضه شده است، مؤید این مدعا است. به هر حال، به قول جان چیتهام در اطلس کیمبریج خاورمیانه و شمال افریقا، «آمارها و ارقام عده پیروان مذاهب مختلف در خاورمیانه و شمال افریقا جدلی الطرفین است و …» (ص 39)، یا علی ای حال، دریغ است که یکی از اخیرترین ارقام و تخمینها درباره عده شیعیان امامی یا اثنی عشری و نسبت عده آنان به عده کل جمعیت کشورهای مختلف (به علاوه عده کل مسلمین این کشورها) بر اساس دایره المعارف مسیحی جهان (Encyclopaedia، World Christian)، در سال 1980 م/1359 ش در اینجا نقل نشود:

کشورها/کل جمعیت/کل عده مسلمین/عده شیعیان امامی/نسبت عده شیعیان امامی به کل جمعیت

ایران/38492000/37694300/34000000/88.3 درصد

عراق/13145000/12589000/7500000/57.1 درصد

بحرین/294000/279310/160000/54.4 درصد

لبنان/3360000/2000000/1000000/29.8 درصد

کویت/1439000/1368600/270000/18.8 درصد

پاکستان/82952000/80320350/1200000/14.5 درصد