- دیباچه 1
- مقدمه 3
- اشاره 3
- فصل اول: پرتویی در ابتدای راه 7
- اشاره 7
- ١. پیامد بدعت 9
- ٢. بدعت در لغت 19
- ٣. بدعت در اصطلاح 20
- اشاره 23
- الف) بدعت از دیدگاه قرآن کریم 24
- ب) معنا و آثار بدعت از دیدگاه روایات 29
- اشاره 35
- الف) گمان رسیدن به مقام بالای عبادت خدای تعالی 36
- ب) پیروی از هوا و هوس 41
- ج) تسلیم در برابر غیر قرآن و سنت 42
- ٧. تقسیم بدعت 48
- اشاره 62
- فصل دوم: نقش اهل بیت پیامبر: در مبارزه با بدعتها 62
- ١. جبر و تفویض 63
- اشاره 66
- ٢. رأی و قیاس 66
- اشاره 69
- ٣. تشبیه و تجسیم 69
- الف) وجه (صورت) 72
- ب) یدان (دو دست) 72
- تأویل آیاتی که در ظاهر بر تشبیه و تجسیم دلالت میکنند 72
- د) خشم و خشنودی 75
- ج) استواء (استیلا یافتن یا قرار گرفتن) 75
- اشاره 77
- ب) هشدار به مردم از پیروی این افراد و آشکار کردن دروغهای آنها 78
- الف) ابراز بیزاری و لعن آنان 78
- ج) رد سخنان باطلِ غالیان 82
- اشاره 91
- فصل سوم: چیزی که دلیل دارد بدعت نیست 91
- اشاره 98
- کارهای منسوب به بدعت 98
- ١. جشن گرفتن در میلاد نبوی و مناسبتهای اسلامی 99
- ٢. رفتن به زیارت قبر پیامبر و ائمّه و صالحان 105
- اشاره 105
- الف) استحباب سفر برای زیارت قبر پیامبر اکرم (ص) 108
- ب) بررسی دلیل قائلین به تحریم سفر به قصد زیارت قبر رسول خدا (ص) 110
- ج) مناقشه در دلیل ابن تیمیه بر تحریم 113
- فصل چهارم: نمونههایی از بدعت 116
- اشاره 116
- ١. نهی از متعه حج 116
- اشاره 116
- الف) نهی از متعه حج از چه زمانی پیدا شد؟ 120
- ب) موضع مسلمانان در برابر این نهی 122
- اشاره 124
- ٢. اقامه نماز تراویح به جماعت 124
- الف) نخستین کسی که فرمان داد تراویح را به جماعت بخوانند 128
- ب) موضع مسلمانان در برابر بدعتِ خواندنِ نماز تراویح به جماعت 130
- اشاره 133
- ٣. نماز ضُحی 133
- الف) وقت نماز ضحی 134
- یک - روایات مجمل 134
- اشاره 134
- ب) روایات اهل سنت درباره این مسئله 134
- دو - روایات ضعیف و جعلی 137
- سه - روایاتی که مشروعیت نماز ضحی را نفی میکند 139
- 4. نمونههای دیگری از بدعت 142
- نتیجه 143
- کتابنامه 145
بِدْعَةٌ وصلاةَ الضُّحَی بِدْعَةٌ، ألاَ فَلاَ تَجْتَمِعوا لَیْلاً فی شَهْرِ رَمْضَانَ لِصَلاةِ اللَّیْلِ ولا تُصَلُّوا صَلاةَ الضُّحَی فَإِنَّ تِلْکَ مَعْصِیَةٌ، ألاَ فَإنَّ کُلَّ بِدْعَةٍ ضَلالَةٌ وکُلَّ ضَلاَلَةٍ سَبیلُها إلَی النّار. ثُمَّ نَزَلَ صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وآلِهِ وهو یَقولُ: قَلِیلٌ فی سنَّةٍ خَیْرٌ من کثیرٍ فی بِدْعَةٍ.(1)
همانا پیامبر اکرم (ص) چون نماز عشا را میخواندند، به خانه رفته و سپس در آخر شب به مسجد بازگشته و نماز میخواندند. در شب اول یکی از ماههای رمضان به مسجد آمدند تا مثل همیشه نماز بخوانند. اما مردمی که در مسجد بودند، پشت سر آن حضرت صف کشیدند. پیامبر اکرم (ص) آنان را رها کرده و به منزل بازگشتند و این کار سه شب تکرار شد. اینجا بود که آن حضرت در روز سوم بر منبر ایستاده، حمد و ثنای خداوند را بهجای آورده و فرمودند: ای مردم! نماز نافله را در شبهای ماه رمضان به جماعت خواندن بدعت است. نماز ضُحَی(2)نیز بدعت است. پس در شبهای ماه رمضان برای نماز نافله رمضان اجتماع نکنید و نماز ضحی را نیز نخوانید که اینها معصیت است. بدانید که هر بدعتی، گمراهی است و هر گمراهی، راه به آتش دارد! سپس از منبر به زیر آمده و فرمودند: عمل کمی که مطابق با سنت باشد، بهتر از عمل زیادی است که بدعت باشد.
به نقل از عبید بن زراره، امام صادق (ع) فرمود:
کَانَ رسول اللهِ صلی اللهُ عَلَیْهِ وآلهِ یَزیدُ فی صَلاتِهِ فی شَهْرِ رَمَضَانَ إذَا صَلَّی الْعَتَمةَ صَلَّی بَعْدَهَا یَقومُ النَاسُ خَلْفَهُ فَیَدْخُلُ
1- من لایحضره الفقیه، ج ٢، ص ٨٧.
2- ترجمه فارسی صلاة الضُّحَی، نماز روز است در برابر نماز شب که به آن صلاة اللیل میگویند؛ نماز مستحبی که بعد از بالا آمدن آفتاب خوانده شود. این نماز به نظر شافعی دستکم دو و حداکثر دوازده رکعت است. مترجم .