بدعت معیارها و پیامدها صفحه 135

نَهَارِکَ أکْفِکَ آخِرَهُ.(1)

خداوند متعال فرموده [است]: ای فرزند آدم! از خواندن چهار رکعت نماز برای من در ابتدای روز خود دریغ نکن تا من نیز پایان روزت را برایت کفایت کنم.

با اندکی تأمل در این روایت، آشکار می‌شود این روایت هیچ دلالت خاصی بر مقصود که همان چهار رکعت نماز ضحی باشد، ندارد و برخی از آنها احتمال داده‌اند که مراد از این چهار رکعت در این روایت، نماز واجب صبح و دو رکعت نافله آن است که ابن قیم و ابن‌تیمیه به صورت قطعی(2)و شوکانی و عراقی این نظر را احتمالی پذیرفته‌اند.(3)

«ابوهریره» می‌گوید: «حبیب من (پیامبر) مرا به سه چیز سفارش کرد که تا هنگام مرگ آنها را ترک نکنم: روزه گرفتن در سه روز از هر ماه، نماز ضحی و خواندن نماز وتر قبل از خواب» .(4)و (5)

در توضیح این روایت به سخن ابن قیم بسنده می‌کنیم:

اما احادیثی که در ترغیب به این نماز یا سفارش به آن وارد شده، اگر صحیحه باشد - مانند روایت ابوهریره و ابوذر - دلالت بر اینکه این نماز یک سنت جاری و معمول برای هرکس باشد، ندارند، بلکه تنها ابوهریره به انجام آن سفارش شده است؛ چرا که ابوهریره ترجیح می‌داد شب‌ها به جای اینکه نماز شب بخواند، به مطالعه احادیث بپردازد. لذا پیامبر اکرم (ص) به او امر فرمودند به جای خواندن نماز

1- التاج الجامع للاصول، ج ١، ص٣٢١.
2- زادالمعاد، ج ١، ص٢۶٠.
3- نیل الأوطار، ج١، ص٢۶٠.
4- البته گفته‌اند این برای کسی است که به بیدار شدن خود در آخر شب و خواندن نماز شب اطمینان ندارد و بحث مفصلی دراین‌باره در کتاب‌های فقهی و حدیثی اهل سنت موجود است؛ ر. ک: شرح صحیح مسلم، ج ۶، ص٢۴. مترجم
5- صحیح بخاری، ج ٢، ص٧٣.