- دیباچه 1
- مقدمه 3
- اشاره 3
- فصل اول: پرتویی در ابتدای راه 7
- اشاره 7
- ١. پیامد بدعت 9
- ٢. بدعت در لغت 19
- ٣. بدعت در اصطلاح 20
- اشاره 23
- الف) بدعت از دیدگاه قرآن کریم 24
- ب) معنا و آثار بدعت از دیدگاه روایات 29
- اشاره 35
- الف) گمان رسیدن به مقام بالای عبادت خدای تعالی 36
- ب) پیروی از هوا و هوس 41
- ج) تسلیم در برابر غیر قرآن و سنت 42
- ٧. تقسیم بدعت 48
- فصل دوم: نقش اهل بیت پیامبر: در مبارزه با بدعتها 62
- اشاره 62
- ١. جبر و تفویض 63
- اشاره 66
- ٢. رأی و قیاس 66
- اشاره 69
- ٣. تشبیه و تجسیم 69
- الف) وجه (صورت) 72
- ب) یدان (دو دست) 72
- تأویل آیاتی که در ظاهر بر تشبیه و تجسیم دلالت میکنند 72
- د) خشم و خشنودی 75
- ج) استواء (استیلا یافتن یا قرار گرفتن) 75
- اشاره 77
- ب) هشدار به مردم از پیروی این افراد و آشکار کردن دروغهای آنها 78
- الف) ابراز بیزاری و لعن آنان 78
- ج) رد سخنان باطلِ غالیان 82
- فصل سوم: چیزی که دلیل دارد بدعت نیست 91
- اشاره 91
- کارهای منسوب به بدعت 98
- اشاره 98
- ١. جشن گرفتن در میلاد نبوی و مناسبتهای اسلامی 99
- ٢. رفتن به زیارت قبر پیامبر و ائمّه و صالحان 105
- اشاره 105
- الف) استحباب سفر برای زیارت قبر پیامبر اکرم (ص) 108
- ب) بررسی دلیل قائلین به تحریم سفر به قصد زیارت قبر رسول خدا (ص) 110
- ج) مناقشه در دلیل ابن تیمیه بر تحریم 113
- اشاره 116
- ١. نهی از متعه حج 116
- اشاره 116
- فصل چهارم: نمونههایی از بدعت 116
- الف) نهی از متعه حج از چه زمانی پیدا شد؟ 120
- ب) موضع مسلمانان در برابر این نهی 122
- اشاره 124
- ٢. اقامه نماز تراویح به جماعت 124
- الف) نخستین کسی که فرمان داد تراویح را به جماعت بخوانند 128
- ب) موضع مسلمانان در برابر بدعتِ خواندنِ نماز تراویح به جماعت 130
- اشاره 133
- ٣. نماز ضُحی 133
- الف) وقت نماز ضحی 134
- یک - روایات مجمل 134
- اشاره 134
- ب) روایات اهل سنت درباره این مسئله 134
- دو - روایات ضعیف و جعلی 137
- سه - روایاتی که مشروعیت نماز ضحی را نفی میکند 139
- 4. نمونههای دیگری از بدعت 142
- نتیجه 143
- کتابنامه 145
در تفسیر این آیه دو دیدگاه وجود دارد:
اول - پیامبر خدا، محمد (ص) نخستین پیامبری نیست که خداوند رسالت خود را به وسیله او به قومش ابلاغ کرده باشد؛
دوم - مراد از این آیه این است که سخنان و کارهای این پیامبر در میان کارها و سخنان پیامبران پیشین، بیسابقه نیست.
مرحوم علامه طباطبایی نظریه دوم را ترجیح میدهد و مینویسد:
معنای اول با سیاق آیات جور نیست. . . دومین نظریه مناسبتر است. بنابراین، معنای آیه این است که بگو من در صورت و سیرت و قول و فعل، با پیامبران پیشین مخالفتی ندارم. . . ، بلکه من نیز بشری مانند آنان هستم و آثار بشریت چنانکه در آنان بود، در من نیز هست و راه و رسم آنان در زندگی، راه و رسم من نیز هست.(1)
سه - ( قُلْ أَ رَأَیْتُمْ ما أَنْزَلَ اللهُ لَکُمْ مِنْ رِزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَراماً وَ حَلالاً قُلْ آللهُ أَذِنَ لَکُمْ أَمْ عَلَی اللهِ تَفْتَرُونَ) ؛ «بگو به من خبر دهید آنچه از روزی که خدا برای شما فرود آورده [است، چرا] بخشی از آن را حرام و [بخشی را] حلال گردانیدهاید. بگو آیا خدا به شما اجازه داده یا بر خدا دروغ میبندید؟ !» (یونس: ۵٩)
آیه ١٠٣ سوره مائده نیز عمل مشرکان را توصیف میکند که با کاستن یا افزودن، دست به تحریف زدند و برخی چیزهایی را که خداوند بهعنوان روزی برایشان قرار داده بود، بر خود حرام میکردند و برخی دیگر را حلال. . . آنان بَحیره(2)، سائبه(3)، وصیله(4)و
1- المیزان فی تفسیر القرآن، ج ١٨، ص ١٩.
2- بحیره به حیوانی میگفتند که پنج بار زاییده و پنجمین آنها ماده و به روایتی نر بود.
3- سائبه شتری بوده که دوازده و به روایتی ده بچه میآورد.
4- وصیله به گوسفندی میگفتند که هفت بار بچه میآورد و به روایتی به گوسفندی میگفتند: که دوقلو میزایید.