بدعت معیارها و پیامدها صفحه 35

یَأْتِی عَلَی النَّاسِ زَمَانٌ وُجُوهُهُمْ وُجُوهُ الآدَمِیِّینَ وَ قُلُوبُهُمْ قُلُوبُ الشَّیَاطِینِ. . . السُّنَّةُ فِیهِمْ بِدْعَةٌ وَ الْبِدْعَةُ فِیهِمْ سُنَّة. (1)

زمانی بر مردم خواهد آمد که چهره‌هایشان چهره آدمیان است. اما دل‌هایشان دل‌های شیاطین. . . . سنت در میان آنان بدعت و بدعت در میان آنها سنت شمرده می‌شود.

6-عوامل انتشار بدعت

اشاره

بدعت، یک عمل اختیاری است که به وسیله بدعتگذار انجام می‌شود و مانند کارهای اختیاری دیگر انسان دارای عوامل بسیاری است که به‌تدریج به راهی غیر از راه خدای متعال کشیده می‌شود. این نکته در حدیثی که ابن مسعود از حضرت رسول اکرم (ص) نقل کرده، به خوبی بیان شده است:

خَطَّ رَسُولُ اللهِ خَطّاً بِیدِهِ ثُمَّ قَالَ: هَذَا سَبِیلُ اللهِ مُسْتَقِیماً. ثُمَّ خَطَّ خُطُوطاً عَنْ یمِینِ ذَلِکَ وَ عَنْ شِمَالِهِ، ثُمَّ قَالَ: وَ هَذِهِ السُّبُلُ لَیسَ مِنْ سَبِیلٍ إلاّ وَ عَلَیهِ شَیطَانٌ یدْعُوا إلَیهِ. ثُمَّ قَرَأَ: وَ أَنَّ هذا صِراطِی مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبِیلِهِ.(2)

رسول خدا با دست خود خطی رسم کرد و فرمود: «این راه مستقیم خداست» . سپس چند خط از راست و چپ آن خط رسم کرد و فرمود: «هیچ‌یک از این راه‌ها نیست، مگر اینکه بر سر آن شیطانی است که مردم را به سوی آن می‌خواند» . آن‌گاه این آیه را تلاوت فرمود: «و [بدانید] این است راه راست من. پس، از آن پیروی کنید و از راه‌ها [ی دیگر] که شما را از راه وی پراکنده می‌سازد، پیروی مکنید» .

1- جامع الاخبار، محمدبن محمد سبزواری، ص٣۵۵.
2- الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، جلال‌الدین سیوطی، ج ٣، ص ۵۶، تفسیر آیه ١۵٣ سوره انعام .