- دیباچه 1
- مقدمه 3
- اشاره 3
- فصل اول: پرتویی در ابتدای راه 7
- اشاره 7
- ١. پیامد بدعت 9
- ٢. بدعت در لغت 19
- ٣. بدعت در اصطلاح 20
- اشاره 23
- الف) بدعت از دیدگاه قرآن کریم 24
- ب) معنا و آثار بدعت از دیدگاه روایات 29
- اشاره 35
- الف) گمان رسیدن به مقام بالای عبادت خدای تعالی 36
- ب) پیروی از هوا و هوس 41
- ج) تسلیم در برابر غیر قرآن و سنت 42
- ٧. تقسیم بدعت 48
- اشاره 62
- فصل دوم: نقش اهل بیت پیامبر: در مبارزه با بدعتها 62
- ١. جبر و تفویض 63
- اشاره 66
- ٢. رأی و قیاس 66
- اشاره 69
- ٣. تشبیه و تجسیم 69
- الف) وجه (صورت) 72
- ب) یدان (دو دست) 72
- تأویل آیاتی که در ظاهر بر تشبیه و تجسیم دلالت میکنند 72
- د) خشم و خشنودی 75
- ج) استواء (استیلا یافتن یا قرار گرفتن) 75
- اشاره 77
- ب) هشدار به مردم از پیروی این افراد و آشکار کردن دروغهای آنها 78
- الف) ابراز بیزاری و لعن آنان 78
- ج) رد سخنان باطلِ غالیان 82
- فصل سوم: چیزی که دلیل دارد بدعت نیست 91
- اشاره 91
- کارهای منسوب به بدعت 98
- اشاره 98
- ١. جشن گرفتن در میلاد نبوی و مناسبتهای اسلامی 99
- ٢. رفتن به زیارت قبر پیامبر و ائمّه و صالحان 105
- اشاره 105
- الف) استحباب سفر برای زیارت قبر پیامبر اکرم (ص) 108
- ب) بررسی دلیل قائلین به تحریم سفر به قصد زیارت قبر رسول خدا (ص) 110
- ج) مناقشه در دلیل ابن تیمیه بر تحریم 113
- ١. نهی از متعه حج 116
- اشاره 116
- اشاره 116
- فصل چهارم: نمونههایی از بدعت 116
- الف) نهی از متعه حج از چه زمانی پیدا شد؟ 120
- ب) موضع مسلمانان در برابر این نهی 122
- اشاره 124
- ٢. اقامه نماز تراویح به جماعت 124
- الف) نخستین کسی که فرمان داد تراویح را به جماعت بخوانند 128
- ب) موضع مسلمانان در برابر بدعتِ خواندنِ نماز تراویح به جماعت 130
- اشاره 133
- ٣. نماز ضُحی 133
- الف) وقت نماز ضحی 134
- یک - روایات مجمل 134
- اشاره 134
- ب) روایات اهل سنت درباره این مسئله 134
- دو - روایات ضعیف و جعلی 137
- سه - روایاتی که مشروعیت نماز ضحی را نفی میکند 139
- 4. نمونههای دیگری از بدعت 142
- نتیجه 143
- کتابنامه 145
یک - یکی از صحابه از پیامبر اکرم (ص) اجازه خواست که رهبانیت پیشه کند. آن حضرت در پاسخ وی فرمود:
«إنَّ ترَهُّبَ اُمَّتِی الْجُلُوسُ فِی الْمَسَاجِدِ لإنْتِظَارِ الصَّلاةِ» (1)؛ «رهبانیت امت من نشستن در مساجد به انتظار نماز است» .
دو - جابر بن عبدالله انصاری روایت کرده است رسول خدا (ص) در سفر مردی را دید که جمعیتی به دورش گرد آمدهاند و سایبانی برایش زدهاند. فرمود: «این اوضاع برای چیست؟» عرض کردند: «مردی روزهدار است» . پیامبر فرمود:
«لَیسَ مِنَ الْبِرِّ الصِّیامُ فِی السَّفَرِ» (2)؛ «روزه گرفتن در سفر از جمله کارهای نیک نیست» .
سه - از امام صادق (ع) نقل است که فرمود:
رسول خدا (ص) در ماه مبارک رمضان به همراه مردم که برخی از آنها نیز پیاده بودند، از مدینه به سوی مکه بیرون آمد. وقتی به منطقه «کراع الغمیم» رسیدند، آن حضرت بین نماز ظهر و عصر ظرف آبی خواست، از آن نوشید، روزه خود را افطار کرد و مردم نیز به پیروی از ایشان روزه خود را افطار کردند. اما عدهای حاضر نشدند روزه خود را باز کنند و به حال روزه باقی ماندند. پیامبر این گروه را «نافرمانها» نامید؛ زیرا همواره باید به آخرین فرمان پیامبر عمل کرد. (3)
چهار - امام صادق (ع) در روایتی فرمود:
یکی از صحابه رسولخدا (ص) به نام «سعد بن اشجع» گفت: «من خدا را و رسول خدا را و همه این حاضران را به شهادت میگیرم که خواب را و خوردن غذا در روز را و پوشش شب و همنشینی با مردم و نزدیکی با زنان را بر خود حرام کردم!» پیامبر (ص) به او فرمود:
1- الاعتصام، شاطبی، ج ١، ص ٣٢۵.
2- مسند احمد، ج ٣، صص ٣١٩ و ٣٩٩؛ من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، ج ٢، ص ١۴٢؛ تاریخ مدینه دمشق، ابن عساکر، ج ۵۴، ص ٨۶.
3- کافی، ج ۴، ص ١٢٧؛ من لایحضره الفقیه، ج ٢، ص ١۴١.