بدعت معیارها و پیامدها صفحه 92

امر نوظهور با کاری که در زمان پیامبر اکرم (ص) انجام می‌گرفته است، به لحاظ حقیقت و ماهیت یکی باشد، اما به لحاظ شکل تفاوت داشته باشد. از این‌رو، دلیل عام، هر دو مورد و هر دو مصداق را شامل می‌شود و در هر دو حجت است؛ به چند مثال در این‌باره دقت کنید:

خداوند متعال می‌فرماید: ( وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ) ؛ «و چون قرآن خوانده شود، گوش بدان فرا دارید و خاموش مانید؛ امید که بر شما رحمت آید» . (اعراف: ٢٠۴)

این آیه همگان را به سکوت کردن و گوش فرا دادن در هنگام قرائت قرآن فرامی‌خواند و مصداقی که در زمان پیامبر اکرم (ص) برای این کار موجود بوده، شنیدن قرآن به صورت مستقیم از دهان قاری در مسجد یا خانه بوده است. ولی اینک پیشرفت تمدن مصداق دیگری برای قرائت قرآن ایجاد کرده است؛ مانند قرائت قرآن با بلندگو یا از رادیو و تلویزیون یا نوار و امثال اینها که آیه شریفه در هر دو مورد حجت است و ما حق نداریم به این دلیل که این‌گونه قرائت قرآن به وسیله ابزار در دوران رسالت نبوده در مورد دوم که جدید و نوظهور است، وظیفه سکوت و گوش فرادادن را ترک کنیم؛ زیرا هرکس با عربی به‌خوبی آشنا باشد، با تدبر در مفهوم آیه هیچ فرقی میان این دو نوع قرائت نمی‌بیند. بنابراین، اگر معتقد به وجوب یا استحبابِ سکوت کردن و گوش فرادادن [در موارد نوظهور] شدیم، این کار نه اعتقاد بدون دلیل است و نه بدعت‌گذاری در دین.

در روایت آمده است:

«طَلَبُ العِلْمِ فَرِیضَةٌ عَلَی کُلِّ مُسْلِمٍ»(1)؛ «رفتن به دنبال دانش بر هر مسلمانی واجب است» . روشن است که دانش‌ها، حتی آن