- پیشگفتار 1
- اعتراف علمای اهل سنت 2
- دانش محدود بشری 4
- حجیت روایات اعتقادی 5
- اشاره 5
- جایگاه روایات اعتقادی 5
- خبر واحد اعتقادی 6
- اکتفای رجوع به اهل خبره 7
- بررسی اشکال دور 10
- تأکید بر ایمان در آیات و روایات 11
- اطلاق ادله حجیت خبر واحد 13
- نقد و بررسی ادله منکران 13
- 1 - احساس و تجربه 16
- منابع معرفت شناسی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 16
- 2 - عقل و خرد 16
- 3 - تاریخ 17
- 5 - وحی 19
- 6 - کشف و شهود 20
- 3 - غرور 21
- 2 - حبّ دنیا 21
- 1 - هواپرستی 21
- 5 - لجاجت و عناد 22
- 6 - آرزوها 22
- 4 - جهل 22
- 7 - گناه 23
- 1 - تقوا 24
- 2 - ایمان 24
- 1 - انگیزه عقلی (دفع ضرر محتمل) 26
- 2 - انگیزه عاطفی (شکر منعم) 26
- 3 - انگیزه فطری 27
- توضیح 28
- اشاره 28
- راه اول: راه قلب و شهود باطنی 28
- آثار معرفت قلبی 32
- امکان معرفت قلبی 32
- معرفت نفس راهی به سوی معرفت شهودی 34
- خداوند را به خودش بشناسیم 34
- توضیح 38
- شناخت خداوند متعال در عالم ذر 41
- نشانه وجود معرفت فطری 43
- وظیفه انبیا و اوصیا در باب خداشناسی 43
- فضیلت عقل و دعوت به تعقّل 45
- ترغیب به تفکّر 47
- اشاره 49
- الف) راه حدوث 50
- توضیح 50
- روایاتی از قسم اول 50
- روایاتی از قسم دوم 51
- اصل علیت در روایات 53
- اشاره 58
- ج) راه نظم و هدفمند بودن عالم 58
- الف) نظام عمومی خلقت 58
- نظام خلقت انسان 59
- ب) نظام خصوصی خلقت 59
- نظام خلقت افلاک 61
- نظام دریاها 62
- نظام خلقت کوه ها 62
- نظام خلقت حیوانات 63
- د) راه هدایت و راهیابی 64
- اهل بیت علیهم السلام و راه هدایت و راهیابی 64
- اشاره 64
- ه ) راه اضطرار و تسخیر 67
- روایات اهل بیت علیهم السلام 71
- توضیح 71
- و) راه فسخ و نقض 71
- ز ) راه محدودیت و صرف الوجود 72
- اهمیت توحید 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید واحدی 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید احدی 75
- اشاره 75
- توضیح روایت 76
- اقسام ترکیب 77
- اقسام واحدیت 77
- استدلال اهل بیت علیهم السلام بر توحید واحدی 78
- عینیت صفات با ذات در روایات 81
- اشاره 83
- توحید افعالی 83
- 1 - توحید در خالقیت 83
- توضیح 83
- کفایت مبدأ فاعلی در خلقت عالم 84
- صدور افعال الهی به نحو تجلّی 85
- 3 - توحید در تشریع و قانون گذاری 86
- توضیح 86
- اشاره 86
- دلیل توحید ربوبی: انتظام عالم 86
- توحید در تشریع و روایات تفویض 87
- 6 - توحید در مالکیت 89
- 5 - توحید در عزّت 89
- 1 - توحید در عبادت 91
- 2 - توحید در اطاعت 91
- اشاره 91
- اهل بیت علیهم السلام و مبارزه با غلو 92
- شرک خفی 92
- دیدگاه اهل بیت علیهم السلام درباره مقدار معرفت به صفات 96
- اشاره 96
- اهل بیت علیهم السلام و قول به تنزیه 98
- اقوال در معرفت صفات 98
- اقوال در توصیف خداوند متعال 100
- تدارک تشبیه به تنزیه 100
- تعداد اسمای حسنای الهی 100
- توقیفی بودن صفات الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 101
- صفات ذات و صفات فعل 103
- عدم بازگشت صفات ثبوتی به سلبی 103
- اهل بیت علیهم السلام و نفی تشبیه 103
- علم خداوند به نفس خود 105
- 1 - علم الهی 105
- علم الهی 105
- علم خداوند به اشیا قبل از خلقت 105
- نحوه علم پیشین الهی به موجودات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 106
- علم به اشیا بعد از خلقت 108
- علم خداوند به جزئیات 108
- علم الهی به جزئیات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 109
- علم بی منتهای الهی 109
- قدرت الهی (توانایی) 110
- معنای قدرت الهی 110
- 2 - قدرت الهی (توانایی) 110
- اثبات قدرت و توانایی خداوند 111
- قدرت الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 111
- خداوند، فاعل مختار است 111
- عدم تعلّق قدرت الهی به غیرممکنات 112
- عمومیت قدرت الهی 112
- توحید در قدرت 113
- رعایت مراحل در بیان قدرت الهی 114
- خداوند قادر بالاراده است 114
- آراء مختلف در مورد کیفیت حیات الهی 115
- حیات الهی از دیدگاه روایات 115
- 3 - حیات الهی 115
- حیات الهی 115
- 1 - حیات، صفت ذاتی خداوند 115
- 3 - حیات ابدی خداوند 116
- ازلیت و ابدیت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 117
- ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 5 - حیات ازلی خداوند 117
- 4 - حیات الهی قابل توصیف نیست 117
- 4 - ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 5 - صفت غنی 118
- اراده 119
- اقوال در حقیقت اراده الهی 119
- اختلاف آرا در تفاوت اراده و مشیت 120
- اقوال در حدوث یا قدم اراده الهی 120
- اراده الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 121
- اشاره 121
- الف) اشاره به اراده خداوند 121
- ب) فرق اراده فعلی خداوند با اراده انسان 121
- اقسام اراده الهی 121
- د) تقسیم اراده به اراده ذاتی و فعلی 122
- ه) تغایر علم بالاراده 122
- ج) اراده از صفات فعل است 122
- 7 - کلام الهی 123
- ز) عمومیت مشیت الهی 123
- کلام الهی 123
- و ) یکی بودن اراده با مشیت 123
- ب) اشاره به کلام قولی الهی 124
- کلام الهی در روایات اهل بیت علیهم السلام 124
- ج) اشاره به کلام فعلی الهی 124
- الف) اشاره به اصل کلام الهی 124
- توضیح 124
- 8 - صفت صدق 125
- آراء در صفات خبریه 125
- الف) تحقیق و تأویل 125
- صفت صدق 125
- ب) تفویض و توقّف 126
- ج) حمل بر ظاهر 126
- سمیع و بصیر 126
- 9 - سمیع و بصیر 126
- صفات خبری از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 126
- صفت سمیع و بصیر در روایات اهل بیت علیهم السلام 127
- مظهریت تام انسان کامل نسبت به صفات الهی 128
- صفات خبریه 128
- اثر تربیتی اعتقاد به سمیع و بصیر بودن خداوند 128
- 1 - نفی جسمیت 131
- نفی جسمیت 131
- صفات سلبی 131
- نفی جسمیت خداوند نزد اهل بیت علیهم السلام 131
- نفی رؤیت 133
- 2 - نفی رؤیت 133
- امکان رؤیت قلبی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 134
- 3 - نفی حلول و اتحاد 135
- نفی حلول و اتحاد 135
- نفی حلول و اتحاد از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- نفی رؤیت به چشم از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- 4 - نفی زمان و مکان 136
- نفی زمان و مکان 136
- عالم محضر خداست 138
- دلیل نفی مکان 138
- خداوند، سابق بر زمان و مکان 138
- 5 - نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 139
- علّت بلند نمودن دست ها به طرف آسمان 139
- افعال الهی 141
- حسن و قبح عقلی 141
- عدل الهی 141
- 1 - معنای عدل 142
- 3 - اقسام عدل 142
- اقسام عدل 142
- ب) عدل تشریعی 142
- 2 - حقیقت عدل 142
- الف) عدل تکوینی 142
- اشاره 142
- غایتمندی افعال الهی در روایات 144
- قبح تکلیف مالایطاق 145
- فلسفه مصائب 145
- 1 - محکم شدن در مقابل شداید 145
- 2 - امتحان انسان 145
- 4 - اثر گناه 146
- 3 - رسیدن به نعمت و اجر پروردگار 146
- 5 - ادب شدن مردم 147
- 6 - بیداری از خواب غفلت 148
- بلاها در حقّ اولیای الهی 149
- توضیح 149
- 1 - در حق انبیا و اوصیا 149
- الف) تطهیر و کفاره گناه 150
- 2 - در حق مؤمنین 150
- ج) تدارک گناه به استغفار 151
- علّت شرور و اختلافات 151
- اهل بیت علیهم السلام و افعال انسان 152
- بازتاب عقل در اخلاق عملی 152
- آراء درباره افعال انسان 152
- معنای «امر بین الامرین» 155
- اشاره 157
- قضا و قدر 157
- 1 - معنای قضا و قدر 157
- 1 - قضا و قدر علمی 157
- 2 - قضا و قدر عینی 157
- قضا و قدر از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 157
- 3 - نهی از تدبّر بر کسانی که قدرت تحلیل آن را ندارند 158
- قضاء الهی بر طبق مصالح بندگان 158
- 2 - تغییر در قضا و قدر 158
- اضلال کیفری 159
- کیفیت اضلال خداوند 159
- بداء در روایات اهل بیت علیهم السلام 161
- 1 - بداء محال 161
- 2 - بداء جایز 161
- بداء 161
- 3 - اعتقاد به بداء شرط نبوّت 163
- اشاره 163
- 4 - تعظیم و عبادت خداوند با اعتقاد به بداء 163
- امور تأثیرگذار 163
- 2 - تأثیر استغفار در روزی 164
- 3 - دعا و جلب روزی 164
- 1 - صدقه و اثر آن در دفع بلا 164
- 4 - دعا و دفع بلا 164
- 6 - صله رحم و آثار دیگر 165
- اهل بیت علیهم السلام و ضرورت بعثت 166
- ضرورت بعثت 166
- اهداف بعثت 167
- عمومی بودن بعثت 169
- عصمت انبیا 170
- اشاره 172
- حضرت آدم علیه السلام 172
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت نوح علیه السلام 174
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت موسی علیه السلام 177
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یوسف علیه السلام 181
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یونس علیه السلام 182
- تنوع معجزات انبیا 183
- وحی 184
- تفاوت نبی و رسول 184
- برتری رسول بر ملائکه 184
- اشاره 186
- 1 - راه شهود قلبی 186
- راه های اثبات نبوت پیامبراکرم صلی الله علیه وآله 186
- 2 - معجزه 187
- معجزه 187
- الف - اعجاز قرآن 187
- اعجاز قرآن 187
- 1 - اعجاز به جهات معنا و محتوا 188
- 2 - جامعیت قرآن 188
- ب - حرکت کردن درخت به امر پیامبرصلی الله علیه وآله 190
- 3 - گواهی پیامبران پیشین 192
- الف - ویژگی های محیطی 193
- توضیح 193
- 4 - قرائن و شواهد بر صدق دعوت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 193
- اشاره 193
- 1 - انحراف مردم از دین 194
- 2 - گسترش فتنه و جنگ 194
- اشاره 196
- 1 - اصالت خانوادگی 196
- ب - ویژگی های اخلاقی و نفسانی پیامبرصلی الله علیه وآله 196
- 3 - پیروی مردم از هوا و هوس 196
- 3 - پرهیز از کارهای زشت 197
- 2 - امانت داری 197
- 5 - بهترین روش زندگی 198
- 4 - شجاعت و شهامت 198
- 6 - تواضع 198
- 8 - بی توجّهی به دنیا 199
- 7 - تنها خدا را در نظر داشتن 199
- 9 - عدالت در تمام امور 199
- د - خصوصیات تعالیم پیامبرصلی الله علیه وآله 200
- ج - پیروان نیک 200
- ه. - روش های اجرایی معقول 201
- نزول وحی بر پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 202
- عصمت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- عمومی بودن بعثت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- نفی سهو از پیامبرصلی الله علیه وآله 204
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله 204
- علم غیب پیامبرصلی الله علیه وآله 206
- خاتمیت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 206
- حفظ قرآن از تحریف 209
- امامت عامه 211
- صبر به جهت حفظ اسلام 211
- اهمیت وحدت 211
- وحدت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 211
- 2 - رسول اکرم صلی الله علیه وآله 212
- 1 - سوء نیت 212
- عوامل تفرقه 212
- 2 - شیطان 212
- 1 - دین 212
- محورهای وحدت 212
- 4 - رعایت حقوق طرفین 213
- 3 - کتاب خدا 213
- امام علی علیه السلام محور وحدت بعد از پیامبرصلی الله علیه وآله 214
- 5 - ولایت اهل بیت علیهم السلام 214
- مقابله با تفرقه 215
- خالی نبودن زمین از امام 215
- فرق بین رسول و نبی و امام 215
- اثر نبودن امام در زمین 216
- اتصال وصایت و امامت 217
- 2 - رفع عذاب به وجود امام 219
- 1 - بیان احکام و دعوت مردم به راه خدا 219
- اشاره 219
- فلسفه وجود امام 219
- 5 - باطل نشدن حجّت الهی 220
- 3 - وجود امام به جهت عبادت خدا 220
- 4 - وجود امام، منشأ صلاح مردم 220
- 7 - جلوگیری از تحریف 221
- 8 - رفع اشتباهات جامعه 222
- 9 - امامت متمم دین است 230
- 10 - امامت، اساس اسلام است 230
- 13 - امامت، جانشینی خدا و رسول 231
- 12 - امامت، راهی برای رسیدن به خدا 231
- 11 - امامت، نظام امت است 231
- عدم انقطاع امامت، مگر در چهل روز 232
- دعوت هر امتی با امام خود 232
- وجوب معرفت امام 233
- برتری امامت بر نبوت و رسالت 234
- 1 - برتری 235
- 2 – عصمت 236
- عصمت 236
- معنای عصمت 236
- حکمت عصمت امام 237
- 3 - نصّ 238
- 4 - معجزه 238
- 6 - بصیرت 239
- 9 - درک دین 239
- 8 - عالم به سیاست 239
- 7 - موقعیت شناسی 239
- 12 - طهارت مولد 240
- 13 - اهل لهو و لعب نباشد 240
- 14 - عدالت در حکم 240
- 11 - تأدیب خود قبل از دیگران 240
- 17 - مهربانی کردن با رعیت 241
- 18 - مراعات حال فقرا 241
- 15 - باورع بودن 241
- 16 - حلیم بودن 241
- 19 - حکم کردن به دستورات الهی 242
- عدم جواز اطاعت از امام فاسق 242
- 1 - میراث فرهنگی پیامبرصلی الله علیه وآله 243
- مصادر علوم امام 243
- وجوب خروج بر امامان جور 243
- 2 - تعلیمات پیامبرصلی الله علیه وآله 244
- 3 - کتاب حضرت علی علیه السلام 245
- 4 - مصحف حضرت زهراعلیها السلام 245
- 7 - علم غیب 246
- 5 - الهام 246
- 6 - حدیث ملائکه 246
- علم امام 247
- ولایت تکوینی امام 247
- لزوم تعیین امام از ناحیه امام قبل 249
- اشاره 249
- احادیث دوازده خلیفه 249
- وقت علم به امامت 250
- نصّ بر امامان 250
- نصّ بر امام علی علیه السلام 250
- توضیح 250
- امام علی علیه السلام و آیه تبلیغ 251
- امام علی علیه السلام و آیه «اولی الامر» 251
- امام علی علیه السلام و آیه تطهیر 253
- امام علی علیه السلام و آیه انذار 253
- امام علی علیه السلام و آیه اکمال 253
- نصّ بر امام حسن علیه السلام 254
- نصّ بر امام سجادعلیه السلام 255
- نصّ بر امام حسین علیه السلام 255
- نص بر امام موسی کاظم علیه السلام 257
- نصّ بر امام صادق علیه السلام 257
- نص بر امام رضاعلیه السلام 258
- نصّ بر امام هادی علیه السلام 259
- نص بر امام جوادعلیه السلام 259
- نصّ بر امام حسن عسکری علیه السلام 260
- نصّ بر امام مهدی علیه السلام 261
- مَجاز بودن دنیا 263
- دنیا وسیله ای برای آخرت 264
- انسان برتر از ملائکه 265
- روح، جزء حقیقی انسان 266
- آخرت، حیات باقی است 266
- احوال روح 266
- حقیقت روح 266
- حقیقت مرگ 267
- یاد مرگ 269
- آثار یاد مرگ 269
- کراهت درخواست مرگ 270
- اقسام مرگ 270
- مرگ، مصلحت جامعه 270
- گریه بر اموات 271
- مرگ، امر وجودی است 271
- مرگ، کفاره گناه مؤمن 272
- 1 - ناآگاهی از حقیقت مرگ 272
- اثر مرگ 272
- کیفیت قبض روح نفوس بسیار در یک لحظه 272
- عوامل ترس از مرگ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 272
- کسانی که هنگام مرگ انسان، حاضر می شوند 273
- 1 - پیامبرصلی الله علیه وآله و امامان علیهم السلام 273
- اشاره 273
- 2 - شیطان 274
- 3 - ملک الموت 274
- برزخ در روایات 275
- اسلام و تعدیل احترام به اموات 275
- بهترین توشه آخرت 275
- 3 - تجسّم اعمال در قبر 276
- 2 - فشار قبر 276
- 1 - سؤال نکیر و منکر 276
- 4 - باز شدن دری به سوی بهشت یا جهنم 277
- صدقات جاریه در برزخ 278
- 6 - اجتماع ارواح 278
- بطلان تناسخ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 279
- عقبات بین دنیا و آخرت 279
- بدن برزخی 279
- 3 - رفع عذاب 281
- 2 - جلوگیری از آرزوهای غلط 281
- قیامت، غایت نهایی خلقت 281
- 1 - آینده نگری 281
- فنای ارواح 282
- پایان پذیرفتن عمر دنیا 282
- نفخ صور 283
- چگونگی بدن انسان در قیامت 283
- نامه اعمال 284
- 1 - پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله 285
- لزوم گواه و شاهد 285
- گواهان در روز قیامت 285
- 2 - امام معصوم علیه السلام 285
- 3 - روزگار 286
- 4 - گواهی اندام ها 286
- حقیقت میزان 287
- حقیقت معنای توزین 287
- 2 - ذکر توحید 288
- 1 - شهادتین 288
- اشاره 288
- سنگین ترین اعمال 288
- 5 - اخلاص 289
- 4 - صلوات بر محمد و آل محمدعلیهم السلام 289
- 6 - نوشته عالمان دین 289
- 3 - خیر و خیرخواهی در دنیا 289
- 1و2 - حرام خواری و انکار فضائل امیرمؤمنان علیه السلام 290
- عوامل احباط در روایات 290
- 3 - آتش معصیت 290
- حسابرسی در قیامت 291
- اموری که در قیامت از آن ها سؤال می شود 291
- 1 - سؤال از ولایت 291
- 3 - سؤال از حق بنده ها 292
- حسابرسی امامان به اذن خداوند 292
- رابطه صراط دنیا و آخرت 292
- حقیقت مرصاد «کمین گاه» 292
- خلود جهنّمیان 293
- درهای بهشت 293
- مخلوق بودن بهشت و دوزخ 293
- کیفر، مقتضای تجسّم عمل 294
- توضیح 295
- کسانی که شفاعت نمی شوند 295
- کسانی که شفاعت می شوند 295
- کسانی که شفاعت می کنند 295
- وجوب اعتقاد به شفاعت 295
- 3 - همسایه و دوست مؤمن 296
- 2 - رسول خداصلی الله علیه وآله 296
- 7 - محبت خداوند 297
- 6 - ملائکه 297
- 5 - قرآن 297
- 8 - صفات خداوند 297
- طلب شفاعت از ولی خدا 298
- حدّاقل شفاعت 298
- 9 - معرفت به خداوند 298
- اسباب ورود در بهشت 299
- اعراف و اعرافیان 299
- نعمت های بهشت 300
- اشاره 300
- درهای بهشت 300
- ج) میوه های بهشتی 301
- توضیح 301
- د) گوشت 301
- 1 - نعمت های جسمانی 301
- الف) همسران پاک بهشتی 301
- ب) قصرها و کاخ ها 301
- اشاره 301
- 2 - نعمت های روحانی و معنوی 301
- الف) استفǘϙǠاز محضر امامان 302
- ب) گفتگو با خداوند 302
- ج) درود و سلام خداوند 302
- د) دوستان بهشتی 303
- ه) خشنودی خداوند 303
- و) تکریم بهشتیان 304
- درجات بهشت 304
- ز) پاداش فراتر از تصور 304
- گستره بهشت 305
- انواع بهشت 305
- 1 - تکبّر 307
- اشاره 307
- اسباب دوزخ 307
- 4 - بغض محمّد و اهل بیتش علیهم السلام 308
- 2 - مسخره کردن ارزش ها 308
- 3 - کمک به ظالم 308
- طبقات دوزخ 309
- 6 - کم فروشی 309
- 5 - رباخواری 309
- اثر تربیتی یاد دوزخ 311
- روایات مختلف درباره جاودانگی عذاب 312
- هدف خلقت انسان دوزخ نیست 312
- جمع بین روایات 313
1- 544. تفسیر صافی، ج 1، ص 585و586 ؛ سوره اعراف، آیه 56.
2- 545. علل الشرایع، ص 121، باب عله اثبات الانبیاء.
کسانی هستند که خداوند آنان را هدایت کرده و نیز کسانی هستند که آنان را هدایت نکرده است.»
6 - امام موسی کاظم علیه السلام می فرماید: «مَا بَعَثَ اللَّهُ أَنْبِیاءَهُ وَ رُسُلَهُ إِلَی عِبَادِهِ إِلاَّ لِیعْقِلُوا عَنِ اللَّهِ فَأَحْسَنُهُمُ اسْتِجَابَهً أَحْسَنُهُمْ مَعْرِفَهً وَ أَعْلَمُهُمْ بِأَمْرِ اللَّهِ أَحْسَنُهُمْ عَقْلاً وَ أَکْمَلُهُمْ عَقْلاً أَرْفَعُهُمْ دَرَجَهً فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَهِ»؛(1) «خدا پیامبران و رسولانش را به سوی بندگان نفرستاد مگر آن که از خدا خرد گیرند [یعنی معلومات آن ها مکتسب از کتاب و سنت باشد، نه از پیش خود] پس هر که نیکوتر پذیرد معرفتش بهتر است و کسی که به فرمان خدا داناتر است عقلش نیکوتر است و کسی که عقلش کامل تر است مقامش در دنیا و آخرت بالاتر است.»
7 - امام رضاعلیه السلام فرمود: «لَمْ یکُنْ بُدٌّ مِنْ رَسُولٍ بَینَهُ وَ بَینَهُمْ مَعْصُومٍ یؤَدِّی إِلَیهِمْ أَمْرَهُ وَ نَهْیهُ وَ أَدَبَهُ وَ یقِفُهُمْ عَلَی مَا یکُونُ بِهِ إِحْرَازُ مَنَافِعِهِمْ وَ دَفْعُ مَضَارِّهِمْ إِذْ لَمْ یکُنْ فِی خَلْقِهِمْ مَا یعْرِفُونَ بِهِ مَا یحْتَاجُونَ إِلَیهِ...»؛(2) «چاره ای نیست از فرستاده خدا بین او و بین مردم تا امر و نهی و ادب خدا را به مردم ابلاغ نماید، و آنان را به آنچه وجودشان به آن وابسته است از احراز منافع و دفع ضررها مطّلع گرداند؛ زیرا در خلق بشر چیزی که به سبب آن حوایج خود را بشناسند نبوده است...».
عمومی بودن بعثت
از روایات اهل بیت علیهم السلام استفاده می شود که بعثت امری عمومی است و خداوند برای تمام امت ها پیامبری را فرستاده است.
1 - از امام علی علیه السلام نقل شده که فرمود: «بَعَثَ اللَّهُ نَبِیاً أَسْوَدَ لَمْ یقُصَّ عَلَینَا قِصَّتَهُ»؛(3) «خداوند پیامبری سیاه پوست را مبعوث نمود که قصه او را برای ما بازگو نکرده است.»
2 - و نیز فرمود: «... وَ هُوَ الَّذِی أَسْکَنَ الدُّنْیا خَلْقَهُ وَ بَعَثَ إِلَی الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ رُسُلَهُ لِیکْشِفُوا لَهُمْ عَنْ غِطَائِهَا وَ لِیحَذِّرُوهُمْ مِنْ ضَرَّائِهَا»؛(4) «... و او خدایی است که دنیا را مسکن مخلوقش گردانید و رسولانش را به سوی جنّ و انس مبعوث ساخت تا پرده از چهره