- پیشگفتار 1
- اعتراف علمای اهل سنت 2
- دانش محدود بشری 4
- اشاره 5
- حجیت روایات اعتقادی 5
- جایگاه روایات اعتقادی 5
- خبر واحد اعتقادی 6
- اکتفای رجوع به اهل خبره 7
- بررسی اشکال دور 10
- تأکید بر ایمان در آیات و روایات 11
- اطلاق ادله حجیت خبر واحد 13
- نقد و بررسی ادله منکران 13
- 2 - عقل و خرد 16
- منابع معرفت شناسی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 16
- 1 - احساس و تجربه 16
- 3 - تاریخ 17
- 5 - وحی 19
- 6 - کشف و شهود 20
- 3 - غرور 21
- 1 - هواپرستی 21
- 2 - حبّ دنیا 21
- 6 - آرزوها 22
- 5 - لجاجت و عناد 22
- 4 - جهل 22
- 7 - گناه 23
- 1 - تقوا 24
- 2 - ایمان 24
- 1 - انگیزه عقلی (دفع ضرر محتمل) 26
- 2 - انگیزه عاطفی (شکر منعم) 26
- 3 - انگیزه فطری 27
- توضیح 28
- اشاره 28
- راه اول: راه قلب و شهود باطنی 28
- آثار معرفت قلبی 32
- امکان معرفت قلبی 32
- معرفت نفس راهی به سوی معرفت شهودی 34
- خداوند را به خودش بشناسیم 34
- توضیح 38
- شناخت خداوند متعال در عالم ذر 41
- نشانه وجود معرفت فطری 43
- وظیفه انبیا و اوصیا در باب خداشناسی 43
- فضیلت عقل و دعوت به تعقّل 45
- ترغیب به تفکّر 47
- اشاره 49
- توضیح 50
- الف) راه حدوث 50
- روایاتی از قسم اول 50
- روایاتی از قسم دوم 51
- اصل علیت در روایات 53
- اشاره 58
- ج) راه نظم و هدفمند بودن عالم 58
- الف) نظام عمومی خلقت 58
- نظام خلقت انسان 59
- ب) نظام خصوصی خلقت 59
- نظام خلقت افلاک 61
- نظام دریاها 62
- نظام خلقت کوه ها 62
- نظام خلقت حیوانات 63
- د) راه هدایت و راهیابی 64
- اهل بیت علیهم السلام و راه هدایت و راهیابی 64
- اشاره 64
- ه ) راه اضطرار و تسخیر 67
- روایات اهل بیت علیهم السلام 71
- و) راه فسخ و نقض 71
- توضیح 71
- ز ) راه محدودیت و صرف الوجود 72
- اهمیت توحید 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید واحدی 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید احدی 75
- اشاره 75
- توضیح روایت 76
- اقسام واحدیت 77
- اقسام ترکیب 77
- استدلال اهل بیت علیهم السلام بر توحید واحدی 78
- عینیت صفات با ذات در روایات 81
- توحید افعالی 83
- اشاره 83
- 1 - توحید در خالقیت 83
- توضیح 83
- کفایت مبدأ فاعلی در خلقت عالم 84
- صدور افعال الهی به نحو تجلّی 85
- اشاره 86
- توضیح 86
- 3 - توحید در تشریع و قانون گذاری 86
- دلیل توحید ربوبی: انتظام عالم 86
- توحید در تشریع و روایات تفویض 87
- 6 - توحید در مالکیت 89
- 5 - توحید در عزّت 89
- 1 - توحید در عبادت 91
- 2 - توحید در اطاعت 91
- اشاره 91
- اهل بیت علیهم السلام و مبارزه با غلو 92
- شرک خفی 92
- دیدگاه اهل بیت علیهم السلام درباره مقدار معرفت به صفات 96
- اشاره 96
- اهل بیت علیهم السلام و قول به تنزیه 98
- اقوال در معرفت صفات 98
- اقوال در توصیف خداوند متعال 100
- تعداد اسمای حسنای الهی 100
- تدارک تشبیه به تنزیه 100
- توقیفی بودن صفات الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 101
- صفات ذات و صفات فعل 103
- عدم بازگشت صفات ثبوتی به سلبی 103
- اهل بیت علیهم السلام و نفی تشبیه 103
- علم خداوند به نفس خود 105
- 1 - علم الهی 105
- علم الهی 105
- علم خداوند به اشیا قبل از خلقت 105
- نحوه علم پیشین الهی به موجودات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 106
- علم به اشیا بعد از خلقت 108
- علم خداوند به جزئیات 108
- علم الهی به جزئیات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 109
- علم بی منتهای الهی 109
- قدرت الهی (توانایی) 110
- 2 - قدرت الهی (توانایی) 110
- معنای قدرت الهی 110
- اثبات قدرت و توانایی خداوند 111
- قدرت الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 111
- خداوند، فاعل مختار است 111
- عدم تعلّق قدرت الهی به غیرممکنات 112
- عمومیت قدرت الهی 112
- توحید در قدرت 113
- خداوند قادر بالاراده است 114
- رعایت مراحل در بیان قدرت الهی 114
- 3 - حیات الهی 115
- آراء مختلف در مورد کیفیت حیات الهی 115
- حیات الهی از دیدگاه روایات 115
- حیات الهی 115
- 1 - حیات، صفت ذاتی خداوند 115
- 3 - حیات ابدی خداوند 116
- ازلیت و ابدیت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 117
- ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 5 - حیات ازلی خداوند 117
- 4 - حیات الهی قابل توصیف نیست 117
- 4 - ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 5 - صفت غنی 118
- اقوال در حقیقت اراده الهی 119
- اراده 119
- اقوال در حدوث یا قدم اراده الهی 120
- اختلاف آرا در تفاوت اراده و مشیت 120
- اراده الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 121
- اشاره 121
- الف) اشاره به اراده خداوند 121
- ب) فرق اراده فعلی خداوند با اراده انسان 121
- اقسام اراده الهی 121
- د) تقسیم اراده به اراده ذاتی و فعلی 122
- ه) تغایر علم بالاراده 122
- ج) اراده از صفات فعل است 122
- 7 - کلام الهی 123
- ز) عمومیت مشیت الهی 123
- کلام الهی 123
- و ) یکی بودن اراده با مشیت 123
- ب) اشاره به کلام قولی الهی 124
- کلام الهی در روایات اهل بیت علیهم السلام 124
- توضیح 124
- الف) اشاره به اصل کلام الهی 124
- ج) اشاره به کلام فعلی الهی 124
- آراء در صفات خبریه 125
- 8 - صفت صدق 125
- الف) تحقیق و تأویل 125
- صفت صدق 125
- ب) تفویض و توقّف 126
- ج) حمل بر ظاهر 126
- سمیع و بصیر 126
- 9 - سمیع و بصیر 126
- صفات خبری از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 126
- صفت سمیع و بصیر در روایات اهل بیت علیهم السلام 127
- مظهریت تام انسان کامل نسبت به صفات الهی 128
- صفات خبریه 128
- اثر تربیتی اعتقاد به سمیع و بصیر بودن خداوند 128
- 1 - نفی جسمیت 131
- نفی جسمیت 131
- صفات سلبی 131
- نفی جسمیت خداوند نزد اهل بیت علیهم السلام 131
- نفی رؤیت 133
- 2 - نفی رؤیت 133
- امکان رؤیت قلبی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 134
- 3 - نفی حلول و اتحاد 135
- نفی حلول و اتحاد 135
- نفی رؤیت به چشم از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- نفی حلول و اتحاد از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- نفی زمان و مکان 136
- 4 - نفی زمان و مکان 136
- خداوند، سابق بر زمان و مکان 138
- عالم محضر خداست 138
- دلیل نفی مکان 138
- نفی تغییر و تحوّل از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 139
- علّت بلند نمودن دست ها به طرف آسمان 139
- 5 - نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل 139
- افعال الهی 141
- عدل الهی 141
- حسن و قبح عقلی 141
- اقسام عدل 142
- ب) عدل تشریعی 142
- الف) عدل تکوینی 142
- اشاره 142
- 1 - معنای عدل 142
- 2 - حقیقت عدل 142
- 3 - اقسام عدل 142
- غایتمندی افعال الهی در روایات 144
- 2 - امتحان انسان 145
- قبح تکلیف مالایطاق 145
- فلسفه مصائب 145
- 1 - محکم شدن در مقابل شداید 145
- 4 - اثر گناه 146
- 3 - رسیدن به نعمت و اجر پروردگار 146
- 5 - ادب شدن مردم 147
- 6 - بیداری از خواب غفلت 148
- توضیح 149
- بلاها در حقّ اولیای الهی 149
- 1 - در حق انبیا و اوصیا 149
- الف) تطهیر و کفاره گناه 150
- 2 - در حق مؤمنین 150
- ج) تدارک گناه به استغفار 151
- علّت شرور و اختلافات 151
- آراء درباره افعال انسان 152
- بازتاب عقل در اخلاق عملی 152
- اهل بیت علیهم السلام و افعال انسان 152
- معنای «امر بین الامرین» 155
- اشاره 157
- قضا و قدر از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 157
- 1 - معنای قضا و قدر 157
- 1 - قضا و قدر علمی 157
- 2 - قضا و قدر عینی 157
- قضا و قدر 157
- 2 - تغییر در قضا و قدر 158
- 3 - نهی از تدبّر بر کسانی که قدرت تحلیل آن را ندارند 158
- قضاء الهی بر طبق مصالح بندگان 158
- کیفیت اضلال خداوند 159
- اضلال کیفری 159
- 2 - بداء جایز 161
- بداء 161
- 1 - بداء محال 161
- بداء در روایات اهل بیت علیهم السلام 161
- 4 - تعظیم و عبادت خداوند با اعتقاد به بداء 163
- امور تأثیرگذار 163
- 3 - اعتقاد به بداء شرط نبوّت 163
- اشاره 163
- 2 - تأثیر استغفار در روزی 164
- 3 - دعا و جلب روزی 164
- 1 - صدقه و اثر آن در دفع بلا 164
- 4 - دعا و دفع بلا 164
- 6 - صله رحم و آثار دیگر 165
- اهل بیت علیهم السلام و ضرورت بعثت 166
- ضرورت بعثت 166
- اهداف بعثت 167
- عمومی بودن بعثت 169
- عصمت انبیا 170
- اشاره 172
- حضرت آدم علیه السلام 172
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت نوح علیه السلام 174
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت موسی علیه السلام 177
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یوسف علیه السلام 181
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یونس علیه السلام 182
- تنوع معجزات انبیا 183
- وحی 184
- تفاوت نبی و رسول 184
- برتری رسول بر ملائکه 184
- راه های اثبات نبوت پیامبراکرم صلی الله علیه وآله 186
- اشاره 186
- 1 - راه شهود قلبی 186
- معجزه 187
- 2 - معجزه 187
- الف - اعجاز قرآن 187
- اعجاز قرآن 187
- 1 - اعجاز به جهات معنا و محتوا 188
- 2 - جامعیت قرآن 188
- ب - حرکت کردن درخت به امر پیامبرصلی الله علیه وآله 190
- 3 - گواهی پیامبران پیشین 192
- الف - ویژگی های محیطی 193
- توضیح 193
- 4 - قرائن و شواهد بر صدق دعوت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 193
- اشاره 193
- 1 - انحراف مردم از دین 194
- 2 - گسترش فتنه و جنگ 194
- اشاره 196
- 1 - اصالت خانوادگی 196
- ب - ویژگی های اخلاقی و نفسانی پیامبرصلی الله علیه وآله 196
- 3 - پیروی مردم از هوا و هوس 196
- 3 - پرهیز از کارهای زشت 197
- 2 - امانت داری 197
- 5 - بهترین روش زندگی 198
- 4 - شجاعت و شهامت 198
- 6 - تواضع 198
- 9 - عدالت در تمام امور 199
- 7 - تنها خدا را در نظر داشتن 199
- 8 - بی توجّهی به دنیا 199
- د - خصوصیات تعالیم پیامبرصلی الله علیه وآله 200
- ج - پیروان نیک 200
- ه. - روش های اجرایی معقول 201
- نزول وحی بر پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 202
- عمومی بودن بعثت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- عصمت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- نفی سهو از پیامبرصلی الله علیه وآله 204
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله 204
- علم غیب پیامبرصلی الله علیه وآله 206
- خاتمیت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 206
- حفظ قرآن از تحریف 209
- صبر به جهت حفظ اسلام 211
- امامت عامه 211
- اهمیت وحدت 211
- وحدت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 211
- 2 - شیطان 212
- 1 - سوء نیت 212
- عوامل تفرقه 212
- 1 - دین 212
- 2 - رسول اکرم صلی الله علیه وآله 212
- محورهای وحدت 212
- 4 - رعایت حقوق طرفین 213
- 3 - کتاب خدا 213
- 5 - ولایت اهل بیت علیهم السلام 214
- امام علی علیه السلام محور وحدت بعد از پیامبرصلی الله علیه وآله 214
- فرق بین رسول و نبی و امام 215
- مقابله با تفرقه 215
- خالی نبودن زمین از امام 215
- اثر نبودن امام در زمین 216
- اتصال وصایت و امامت 217
- 2 - رفع عذاب به وجود امام 219
- 1 - بیان احکام و دعوت مردم به راه خدا 219
- اشاره 219
- فلسفه وجود امام 219
- 5 - باطل نشدن حجّت الهی 220
- 4 - وجود امام، منشأ صلاح مردم 220
- 3 - وجود امام به جهت عبادت خدا 220
- 7 - جلوگیری از تحریف 221
- 8 - رفع اشتباهات جامعه 222
- 9 - امامت متمم دین است 230
- 10 - امامت، اساس اسلام است 230
- 12 - امامت، راهی برای رسیدن به خدا 231
- 13 - امامت، جانشینی خدا و رسول 231
- 11 - امامت، نظام امت است 231
- عدم انقطاع امامت، مگر در چهل روز 232
- دعوت هر امتی با امام خود 232
- وجوب معرفت امام 233
- برتری امامت بر نبوت و رسالت 234
- 1 - برتری 235
- عصمت 236
- 2 – عصمت 236
- معنای عصمت 236
- حکمت عصمت امام 237
- 3 - نصّ 238
- 4 - معجزه 238
- 6 - بصیرت 239
- 9 - درک دین 239
- 8 - عالم به سیاست 239
- 7 - موقعیت شناسی 239
- 12 - طهارت مولد 240
- 13 - اهل لهو و لعب نباشد 240
- 11 - تأدیب خود قبل از دیگران 240
- 14 - عدالت در حکم 240
- 17 - مهربانی کردن با رعیت 241
- 18 - مراعات حال فقرا 241
- 15 - باورع بودن 241
- 16 - حلیم بودن 241
- 19 - حکم کردن به دستورات الهی 242
- عدم جواز اطاعت از امام فاسق 242
- 1 - میراث فرهنگی پیامبرصلی الله علیه وآله 243
- مصادر علوم امام 243
- وجوب خروج بر امامان جور 243
- 2 - تعلیمات پیامبرصلی الله علیه وآله 244
- 4 - مصحف حضرت زهراعلیها السلام 245
- 3 - کتاب حضرت علی علیه السلام 245
- 7 - علم غیب 246
- 6 - حدیث ملائکه 246
- 5 - الهام 246
- علم امام 247
- ولایت تکوینی امام 247
- اشاره 249
- لزوم تعیین امام از ناحیه امام قبل 249
- احادیث دوازده خلیفه 249
- وقت علم به امامت 250
- نصّ بر امامان 250
- نصّ بر امام علی علیه السلام 250
- توضیح 250
- امام علی علیه السلام و آیه «اولی الامر» 251
- امام علی علیه السلام و آیه تبلیغ 251
- امام علی علیه السلام و آیه تطهیر 253
- امام علی علیه السلام و آیه اکمال 253
- امام علی علیه السلام و آیه انذار 253
- نصّ بر امام حسن علیه السلام 254
- نصّ بر امام سجادعلیه السلام 255
- نصّ بر امام حسین علیه السلام 255
- نصّ بر امام صادق علیه السلام 257
- نص بر امام موسی کاظم علیه السلام 257
- نص بر امام رضاعلیه السلام 258
- نص بر امام جوادعلیه السلام 259
- نصّ بر امام هادی علیه السلام 259
- نصّ بر امام حسن عسکری علیه السلام 260
- نصّ بر امام مهدی علیه السلام 261
- مَجاز بودن دنیا 263
- دنیا وسیله ای برای آخرت 264
- انسان برتر از ملائکه 265
- آخرت، حیات باقی است 266
- روح، جزء حقیقی انسان 266
- احوال روح 266
- حقیقت روح 266
- حقیقت مرگ 267
- یاد مرگ 269
- آثار یاد مرگ 269
- کراهت درخواست مرگ 270
- اقسام مرگ 270
- مرگ، مصلحت جامعه 270
- گریه بر اموات 271
- مرگ، امر وجودی است 271
- مرگ، کفاره گناه مؤمن 272
- 1 - ناآگاهی از حقیقت مرگ 272
- اثر مرگ 272
- کیفیت قبض روح نفوس بسیار در یک لحظه 272
- عوامل ترس از مرگ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 272
- کسانی که هنگام مرگ انسان، حاضر می شوند 273
- اشاره 273
- 1 - پیامبرصلی الله علیه وآله و امامان علیهم السلام 273
- 2 - شیطان 274
- 3 - ملک الموت 274
- برزخ در روایات 275
- بهترین توشه آخرت 275
- اسلام و تعدیل احترام به اموات 275
- 2 - فشار قبر 276
- 3 - تجسّم اعمال در قبر 276
- 1 - سؤال نکیر و منکر 276
- 4 - باز شدن دری به سوی بهشت یا جهنم 277
- صدقات جاریه در برزخ 278
- 6 - اجتماع ارواح 278
- بطلان تناسخ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 279
- عقبات بین دنیا و آخرت 279
- بدن برزخی 279
- 3 - رفع عذاب 281
- قیامت، غایت نهایی خلقت 281
- 1 - آینده نگری 281
- 2 - جلوگیری از آرزوهای غلط 281
- پایان پذیرفتن عمر دنیا 282
- فنای ارواح 282
- نفخ صور 283
- چگونگی بدن انسان در قیامت 283
- نامه اعمال 284
- 1 - پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله 285
- لزوم گواه و شاهد 285
- گواهان در روز قیامت 285
- 2 - امام معصوم علیه السلام 285
- 3 - روزگار 286
- 4 - گواهی اندام ها 286
- حقیقت میزان 287
- حقیقت معنای توزین 287
- 2 - ذکر توحید 288
- 1 - شهادتین 288
- اشاره 288
- سنگین ترین اعمال 288
- 5 - اخلاص 289
- 4 - صلوات بر محمد و آل محمدعلیهم السلام 289
- 6 - نوشته عالمان دین 289
- 3 - خیر و خیرخواهی در دنیا 289
- عوامل احباط در روایات 290
- 3 - آتش معصیت 290
- 1و2 - حرام خواری و انکار فضائل امیرمؤمنان علیه السلام 290
- اموری که در قیامت از آن ها سؤال می شود 291
- 1 - سؤال از ولایت 291
- حسابرسی در قیامت 291
- رابطه صراط دنیا و آخرت 292
- 3 - سؤال از حق بنده ها 292
- حسابرسی امامان به اذن خداوند 292
- حقیقت مرصاد «کمین گاه» 292
- خلود جهنّمیان 293
- مخلوق بودن بهشت و دوزخ 293
- درهای بهشت 293
- کیفر، مقتضای تجسّم عمل 294
- توضیح 295
- کسانی که شفاعت نمی شوند 295
- کسانی که شفاعت می کنند 295
- وجوب اعتقاد به شفاعت 295
- کسانی که شفاعت می شوند 295
- 3 - همسایه و دوست مؤمن 296
- 2 - رسول خداصلی الله علیه وآله 296
- 7 - محبت خداوند 297
- 8 - صفات خداوند 297
- 6 - ملائکه 297
- 5 - قرآن 297
- حدّاقل شفاعت 298
- طلب شفاعت از ولی خدا 298
- 9 - معرفت به خداوند 298
- اسباب ورود در بهشت 299
- اعراف و اعرافیان 299
- نعمت های بهشت 300
- اشاره 300
- درهای بهشت 300
- ج) میوه های بهشتی 301
- توضیح 301
- د) گوشت 301
- 1 - نعمت های جسمانی 301
- الف) همسران پاک بهشتی 301
- 2 - نعمت های روحانی و معنوی 301
- ب) قصرها و کاخ ها 301
- اشاره 301
- الف) استفǘϙǠاز محضر امامان 302
- ب) گفتگو با خداوند 302
- ج) درود و سلام خداوند 302
- د) دوستان بهشتی 303
- ه) خشنودی خداوند 303
- و) تکریم بهشتیان 304
- درجات بهشت 304
- ز) پاداش فراتر از تصور 304
- گستره بهشت 305
- انواع بهشت 305
- اشاره 307
- 1 - تکبّر 307
- اسباب دوزخ 307
- 4 - بغض محمّد و اهل بیتش علیهم السلام 308
- 3 - کمک به ظالم 308
- 2 - مسخره کردن ارزش ها 308
- 5 - رباخواری 309
- 6 - کم فروشی 309
- طبقات دوزخ 309
- اثر تربیتی یاد دوزخ 311
- روایات مختلف درباره جاودانگی عذاب 312
- هدف خلقت انسان دوزخ نیست 312
- جمع بین روایات 313
1- 555. بحارالأنوار، ج 25، ص 194، ح 6.
دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت انبیا
اشاره
امام رضاعلیه السلام در تفسیر آیه: « حَتَّی إِذَا اسْتَیأَسَ الرُّسُلُ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ کُذِبُوا جاءَهُمْ نَصْرُنا»،(1) فرمود: «یقول اللَّه عزّوجلّ: حتّی إذا استیأس الرّسل من قومهم و ظن قومهم أن الرسل قد کذبوا جاء الرسل نصرنا »؛(2) «خداوند عزّوجلّ می فرماید: چون رسولان از قوم خود مأیوس شدند و قومشان گمان کردند که به رسولان به طور حتم دروغ گفته شده، نصرت ما به رسولان رسید.»
حضرت آدم علیه السلام
از ظاهر برخی آیات استفاده می شود که حضرت آدم علیه السلام دچار لغزش و نافرمانی شده است و از نزدیک شدن به درختی که از آن نهی شده بود، امتناع ورزید: « وَ قُلْنا یا آدَمُ اسْکُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُکَ الْجَنَّهَ وَ کُلا مِنْها رَغَداً حَیثُ شِئْتُما وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَهَ فَتَکُونا مِنَ الظَّالِمِینَ * فَأَزَلَّهُمَا الشَّیطانُ عَنْها فَأَخْرَجَهُما مِمَّا کانا فِیهِ...»؛(3) «و گفتیم: ای آدم! تو با همسرت در بهشت سکونت کن و از [نعمت های آن، از هر جا می خواهید، گوارا بخورید، [امّا] نزدیک این درخت نشوید که از ستمگران خواهید شد. پس شیطان موجب لغزش آن ها از بهشت شد، و آنان را از آنچه در آن بودند، بیرون کرد.»
و نیز در آیه ای دیگر آمده است: « ... وَ عَصی آدَمُ رَبَّهُ فَغَوی ؛(4) «آدم پروردگارش را نافرمانی کرد و از پاداش او محروم شد.»