- پیشگفتار 1
- اعتراف علمای اهل سنت 2
- دانش محدود بشری 4
- اشاره 5
- جایگاه روایات اعتقادی 5
- حجیت روایات اعتقادی 5
- خبر واحد اعتقادی 6
- اکتفای رجوع به اهل خبره 7
- بررسی اشکال دور 10
- تأکید بر ایمان در آیات و روایات 11
- اطلاق ادله حجیت خبر واحد 13
- نقد و بررسی ادله منکران 13
- 2 - عقل و خرد 16
- 1 - احساس و تجربه 16
- منابع معرفت شناسی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 16
- 3 - تاریخ 17
- 5 - وحی 19
- 6 - کشف و شهود 20
- 3 - غرور 21
- 1 - هواپرستی 21
- 2 - حبّ دنیا 21
- 6 - آرزوها 22
- 5 - لجاجت و عناد 22
- 4 - جهل 22
- 7 - گناه 23
- 1 - تقوا 24
- 2 - ایمان 24
- 1 - انگیزه عقلی (دفع ضرر محتمل) 26
- 2 - انگیزه عاطفی (شکر منعم) 26
- 3 - انگیزه فطری 27
- توضیح 28
- اشاره 28
- راه اول: راه قلب و شهود باطنی 28
- آثار معرفت قلبی 32
- امکان معرفت قلبی 32
- خداوند را به خودش بشناسیم 34
- معرفت نفس راهی به سوی معرفت شهودی 34
- توضیح 38
- شناخت خداوند متعال در عالم ذر 41
- نشانه وجود معرفت فطری 43
- وظیفه انبیا و اوصیا در باب خداشناسی 43
- فضیلت عقل و دعوت به تعقّل 45
- ترغیب به تفکّر 47
- اشاره 49
- توضیح 50
- الف) راه حدوث 50
- روایاتی از قسم اول 50
- روایاتی از قسم دوم 51
- اصل علیت در روایات 53
- الف) نظام عمومی خلقت 58
- اشاره 58
- ج) راه نظم و هدفمند بودن عالم 58
- ب) نظام خصوصی خلقت 59
- نظام خلقت انسان 59
- نظام خلقت افلاک 61
- نظام دریاها 62
- نظام خلقت کوه ها 62
- نظام خلقت حیوانات 63
- د) راه هدایت و راهیابی 64
- اشاره 64
- اهل بیت علیهم السلام و راه هدایت و راهیابی 64
- ه ) راه اضطرار و تسخیر 67
- روایات اهل بیت علیهم السلام 71
- توضیح 71
- و) راه فسخ و نقض 71
- ز ) راه محدودیت و صرف الوجود 72
- اهمیت توحید 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید واحدی 74
- اشاره 75
- اهل بیت علیهم السلام و توحید احدی 75
- توضیح روایت 76
- اقسام ترکیب 77
- اقسام واحدیت 77
- استدلال اهل بیت علیهم السلام بر توحید واحدی 78
- عینیت صفات با ذات در روایات 81
- توحید افعالی 83
- توضیح 83
- 1 - توحید در خالقیت 83
- اشاره 83
- کفایت مبدأ فاعلی در خلقت عالم 84
- صدور افعال الهی به نحو تجلّی 85
- توضیح 86
- 3 - توحید در تشریع و قانون گذاری 86
- اشاره 86
- دلیل توحید ربوبی: انتظام عالم 86
- توحید در تشریع و روایات تفویض 87
- 6 - توحید در مالکیت 89
- 5 - توحید در عزّت 89
- 1 - توحید در عبادت 91
- 2 - توحید در اطاعت 91
- اشاره 91
- شرک خفی 92
- اهل بیت علیهم السلام و مبارزه با غلو 92
- دیدگاه اهل بیت علیهم السلام درباره مقدار معرفت به صفات 96
- اشاره 96
- اقوال در معرفت صفات 98
- اهل بیت علیهم السلام و قول به تنزیه 98
- تعداد اسمای حسنای الهی 100
- تدارک تشبیه به تنزیه 100
- اقوال در توصیف خداوند متعال 100
- توقیفی بودن صفات الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 101
- اهل بیت علیهم السلام و نفی تشبیه 103
- عدم بازگشت صفات ثبوتی به سلبی 103
- صفات ذات و صفات فعل 103
- 1 - علم الهی 105
- علم خداوند به نفس خود 105
- علم خداوند به اشیا قبل از خلقت 105
- علم الهی 105
- نحوه علم پیشین الهی به موجودات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 106
- علم به اشیا بعد از خلقت 108
- علم خداوند به جزئیات 108
- علم الهی به جزئیات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 109
- علم بی منتهای الهی 109
- قدرت الهی (توانایی) 110
- 2 - قدرت الهی (توانایی) 110
- معنای قدرت الهی 110
- خداوند، فاعل مختار است 111
- اثبات قدرت و توانایی خداوند 111
- قدرت الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 111
- عمومیت قدرت الهی 112
- عدم تعلّق قدرت الهی به غیرممکنات 112
- توحید در قدرت 113
- خداوند قادر بالاراده است 114
- رعایت مراحل در بیان قدرت الهی 114
- حیات الهی از دیدگاه روایات 115
- حیات الهی 115
- 3 - حیات الهی 115
- 1 - حیات، صفت ذاتی خداوند 115
- آراء مختلف در مورد کیفیت حیات الهی 115
- 3 - حیات ابدی خداوند 116
- 4 - ازلیت و ابدیت خداوند 117
- ازلیت و ابدیت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 117
- ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 4 - حیات الهی قابل توصیف نیست 117
- 5 - حیات ازلی خداوند 117
- 5 - صفت غنی 118
- اقوال در حقیقت اراده الهی 119
- اراده 119
- اقوال در حدوث یا قدم اراده الهی 120
- اختلاف آرا در تفاوت اراده و مشیت 120
- اشاره 121
- اراده الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 121
- الف) اشاره به اراده خداوند 121
- ب) فرق اراده فعلی خداوند با اراده انسان 121
- اقسام اراده الهی 121
- د) تقسیم اراده به اراده ذاتی و فعلی 122
- ه) تغایر علم بالاراده 122
- ج) اراده از صفات فعل است 122
- و ) یکی بودن اراده با مشیت 123
- 7 - کلام الهی 123
- ز) عمومیت مشیت الهی 123
- کلام الهی 123
- ب) اشاره به کلام قولی الهی 124
- الف) اشاره به اصل کلام الهی 124
- کلام الهی در روایات اهل بیت علیهم السلام 124
- ج) اشاره به کلام فعلی الهی 124
- توضیح 124
- 8 - صفت صدق 125
- آراء در صفات خبریه 125
- الف) تحقیق و تأویل 125
- صفت صدق 125
- سمیع و بصیر 126
- 9 - سمیع و بصیر 126
- ج) حمل بر ظاهر 126
- ب) تفویض و توقّف 126
- صفات خبری از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 126
- صفت سمیع و بصیر در روایات اهل بیت علیهم السلام 127
- مظهریت تام انسان کامل نسبت به صفات الهی 128
- صفات خبریه 128
- اثر تربیتی اعتقاد به سمیع و بصیر بودن خداوند 128
- 1 - نفی جسمیت 131
- نفی جسمیت 131
- صفات سلبی 131
- نفی جسمیت خداوند نزد اهل بیت علیهم السلام 131
- 2 - نفی رؤیت 133
- نفی رؤیت 133
- امکان رؤیت قلبی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 134
- 3 - نفی حلول و اتحاد 135
- نفی حلول و اتحاد 135
- نفی حلول و اتحاد از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- نفی رؤیت به چشم از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- 4 - نفی زمان و مکان 136
- نفی زمان و مکان 136
- دلیل نفی مکان 138
- عالم محضر خداست 138
- خداوند، سابق بر زمان و مکان 138
- 5 - نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 139
- علّت بلند نمودن دست ها به طرف آسمان 139
- حسن و قبح عقلی 141
- عدل الهی 141
- افعال الهی 141
- 3 - اقسام عدل 142
- 1 - معنای عدل 142
- اقسام عدل 142
- 2 - حقیقت عدل 142
- الف) عدل تکوینی 142
- اشاره 142
- ب) عدل تشریعی 142
- غایتمندی افعال الهی در روایات 144
- قبح تکلیف مالایطاق 145
- فلسفه مصائب 145
- 1 - محکم شدن در مقابل شداید 145
- 2 - امتحان انسان 145
- 4 - اثر گناه 146
- 3 - رسیدن به نعمت و اجر پروردگار 146
- 5 - ادب شدن مردم 147
- 6 - بیداری از خواب غفلت 148
- بلاها در حقّ اولیای الهی 149
- توضیح 149
- 1 - در حق انبیا و اوصیا 149
- الف) تطهیر و کفاره گناه 150
- 2 - در حق مؤمنین 150
- ج) تدارک گناه به استغفار 151
- علّت شرور و اختلافات 151
- آراء درباره افعال انسان 152
- بازتاب عقل در اخلاق عملی 152
- اهل بیت علیهم السلام و افعال انسان 152
- معنای «امر بین الامرین» 155
- اشاره 157
- 2 - قضا و قدر عینی 157
- قضا و قدر از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 157
- 1 - معنای قضا و قدر 157
- 1 - قضا و قدر علمی 157
- قضا و قدر 157
- 2 - تغییر در قضا و قدر 158
- 3 - نهی از تدبّر بر کسانی که قدرت تحلیل آن را ندارند 158
- قضاء الهی بر طبق مصالح بندگان 158
- کیفیت اضلال خداوند 159
- اضلال کیفری 159
- 2 - بداء جایز 161
- 1 - بداء محال 161
- بداء در روایات اهل بیت علیهم السلام 161
- بداء 161
- 3 - اعتقاد به بداء شرط نبوّت 163
- اشاره 163
- 4 - تعظیم و عبادت خداوند با اعتقاد به بداء 163
- امور تأثیرگذار 163
- 2 - تأثیر استغفار در روزی 164
- 3 - دعا و جلب روزی 164
- 4 - دعا و دفع بلا 164
- 1 - صدقه و اثر آن در دفع بلا 164
- 6 - صله رحم و آثار دیگر 165
- ضرورت بعثت 166
- اهل بیت علیهم السلام و ضرورت بعثت 166
- اهداف بعثت 167
- عمومی بودن بعثت 169
- عصمت انبیا 170
- اشاره 172
- حضرت آدم علیه السلام 172
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت نوح علیه السلام 174
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت موسی علیه السلام 177
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یوسف علیه السلام 181
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یونس علیه السلام 182
- تنوع معجزات انبیا 183
- وحی 184
- تفاوت نبی و رسول 184
- برتری رسول بر ملائکه 184
- اشاره 186
- راه های اثبات نبوت پیامبراکرم صلی الله علیه وآله 186
- 1 - راه شهود قلبی 186
- معجزه 187
- 2 - معجزه 187
- الف - اعجاز قرآن 187
- اعجاز قرآن 187
- 2 - جامعیت قرآن 188
- 1 - اعجاز به جهات معنا و محتوا 188
- ب - حرکت کردن درخت به امر پیامبرصلی الله علیه وآله 190
- 3 - گواهی پیامبران پیشین 192
- توضیح 193
- 4 - قرائن و شواهد بر صدق دعوت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 193
- اشاره 193
- الف - ویژگی های محیطی 193
- 2 - گسترش فتنه و جنگ 194
- 1 - انحراف مردم از دین 194
- 1 - اصالت خانوادگی 196
- ب - ویژگی های اخلاقی و نفسانی پیامبرصلی الله علیه وآله 196
- 3 - پیروی مردم از هوا و هوس 196
- اشاره 196
- 2 - امانت داری 197
- 3 - پرهیز از کارهای زشت 197
- 6 - تواضع 198
- 4 - شجاعت و شهامت 198
- 5 - بهترین روش زندگی 198
- 7 - تنها خدا را در نظر داشتن 199
- 8 - بی توجّهی به دنیا 199
- 9 - عدالت در تمام امور 199
- ج - پیروان نیک 200
- د - خصوصیات تعالیم پیامبرصلی الله علیه وآله 200
- ه. - روش های اجرایی معقول 201
- نزول وحی بر پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 202
- عمومی بودن بعثت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- عصمت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- نفی سهو از پیامبرصلی الله علیه وآله 204
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله 204
- علم غیب پیامبرصلی الله علیه وآله 206
- خاتمیت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 206
- حفظ قرآن از تحریف 209
- صبر به جهت حفظ اسلام 211
- امامت عامه 211
- اهمیت وحدت 211
- وحدت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 211
- 2 - رسول اکرم صلی الله علیه وآله 212
- 1 - دین 212
- 1 - سوء نیت 212
- 2 - شیطان 212
- عوامل تفرقه 212
- محورهای وحدت 212
- 4 - رعایت حقوق طرفین 213
- 3 - کتاب خدا 213
- امام علی علیه السلام محور وحدت بعد از پیامبرصلی الله علیه وآله 214
- 5 - ولایت اهل بیت علیهم السلام 214
- خالی نبودن زمین از امام 215
- فرق بین رسول و نبی و امام 215
- مقابله با تفرقه 215
- اثر نبودن امام در زمین 216
- اتصال وصایت و امامت 217
- 1 - بیان احکام و دعوت مردم به راه خدا 219
- اشاره 219
- 2 - رفع عذاب به وجود امام 219
- فلسفه وجود امام 219
- 4 - وجود امام، منشأ صلاح مردم 220
- 3 - وجود امام به جهت عبادت خدا 220
- 5 - باطل نشدن حجّت الهی 220
- 7 - جلوگیری از تحریف 221
- 8 - رفع اشتباهات جامعه 222
- 9 - امامت متمم دین است 230
- 10 - امامت، اساس اسلام است 230
- 12 - امامت، راهی برای رسیدن به خدا 231
- 13 - امامت، جانشینی خدا و رسول 231
- 11 - امامت، نظام امت است 231
- عدم انقطاع امامت، مگر در چهل روز 232
- دعوت هر امتی با امام خود 232
- وجوب معرفت امام 233
- برتری امامت بر نبوت و رسالت 234
- 1 - برتری 235
- معنای عصمت 236
- عصمت 236
- 2 – عصمت 236
- حکمت عصمت امام 237
- 3 - نصّ 238
- 4 - معجزه 238
- 6 - بصیرت 239
- 9 - درک دین 239
- 7 - موقعیت شناسی 239
- 8 - عالم به سیاست 239
- 12 - طهارت مولد 240
- 13 - اهل لهو و لعب نباشد 240
- 11 - تأدیب خود قبل از دیگران 240
- 14 - عدالت در حکم 240
- 16 - حلیم بودن 241
- 18 - مراعات حال فقرا 241
- 17 - مهربانی کردن با رعیت 241
- 15 - باورع بودن 241
- عدم جواز اطاعت از امام فاسق 242
- 19 - حکم کردن به دستورات الهی 242
- وجوب خروج بر امامان جور 243
- مصادر علوم امام 243
- 1 - میراث فرهنگی پیامبرصلی الله علیه وآله 243
- 2 - تعلیمات پیامبرصلی الله علیه وآله 244
- 4 - مصحف حضرت زهراعلیها السلام 245
- 3 - کتاب حضرت علی علیه السلام 245
- 7 - علم غیب 246
- 5 - الهام 246
- 6 - حدیث ملائکه 246
- علم امام 247
- ولایت تکوینی امام 247
- لزوم تعیین امام از ناحیه امام قبل 249
- احادیث دوازده خلیفه 249
- اشاره 249
- وقت علم به امامت 250
- توضیح 250
- نصّ بر امامان 250
- نصّ بر امام علی علیه السلام 250
- امام علی علیه السلام و آیه تبلیغ 251
- امام علی علیه السلام و آیه «اولی الامر» 251
- امام علی علیه السلام و آیه تطهیر 253
- امام علی علیه السلام و آیه انذار 253
- امام علی علیه السلام و آیه اکمال 253
- نصّ بر امام حسن علیه السلام 254
- نصّ بر امام سجادعلیه السلام 255
- نصّ بر امام حسین علیه السلام 255
- نصّ بر امام صادق علیه السلام 257
- نص بر امام موسی کاظم علیه السلام 257
- نص بر امام رضاعلیه السلام 258
- نص بر امام جوادعلیه السلام 259
- نصّ بر امام هادی علیه السلام 259
- نصّ بر امام حسن عسکری علیه السلام 260
- نصّ بر امام مهدی علیه السلام 261
- مَجاز بودن دنیا 263
- دنیا وسیله ای برای آخرت 264
- انسان برتر از ملائکه 265
- آخرت، حیات باقی است 266
- حقیقت روح 266
- روح، جزء حقیقی انسان 266
- احوال روح 266
- حقیقت مرگ 267
- یاد مرگ 269
- آثار یاد مرگ 269
- مرگ، مصلحت جامعه 270
- اقسام مرگ 270
- کراهت درخواست مرگ 270
- گریه بر اموات 271
- مرگ، امر وجودی است 271
- مرگ، کفاره گناه مؤمن 272
- کیفیت قبض روح نفوس بسیار در یک لحظه 272
- 1 - ناآگاهی از حقیقت مرگ 272
- اثر مرگ 272
- عوامل ترس از مرگ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 272
- 1 - پیامبرصلی الله علیه وآله و امامان علیهم السلام 273
- کسانی که هنگام مرگ انسان، حاضر می شوند 273
- اشاره 273
- 2 - شیطان 274
- 3 - ملک الموت 274
- برزخ در روایات 275
- بهترین توشه آخرت 275
- اسلام و تعدیل احترام به اموات 275
- 3 - تجسّم اعمال در قبر 276
- 2 - فشار قبر 276
- 1 - سؤال نکیر و منکر 276
- 4 - باز شدن دری به سوی بهشت یا جهنم 277
- صدقات جاریه در برزخ 278
- 6 - اجتماع ارواح 278
- بطلان تناسخ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 279
- بدن برزخی 279
- عقبات بین دنیا و آخرت 279
- 3 - رفع عذاب 281
- 2 - جلوگیری از آرزوهای غلط 281
- قیامت، غایت نهایی خلقت 281
- 1 - آینده نگری 281
- فنای ارواح 282
- پایان پذیرفتن عمر دنیا 282
- نفخ صور 283
- چگونگی بدن انسان در قیامت 283
- نامه اعمال 284
- گواهان در روز قیامت 285
- لزوم گواه و شاهد 285
- 1 - پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله 285
- 2 - امام معصوم علیه السلام 285
- 3 - روزگار 286
- 4 - گواهی اندام ها 286
- حقیقت میزان 287
- حقیقت معنای توزین 287
- 2 - ذکر توحید 288
- 1 - شهادتین 288
- سنگین ترین اعمال 288
- اشاره 288
- 5 - اخلاص 289
- 4 - صلوات بر محمد و آل محمدعلیهم السلام 289
- 3 - خیر و خیرخواهی در دنیا 289
- 6 - نوشته عالمان دین 289
- عوامل احباط در روایات 290
- 3 - آتش معصیت 290
- 1و2 - حرام خواری و انکار فضائل امیرمؤمنان علیه السلام 290
- اموری که در قیامت از آن ها سؤال می شود 291
- حسابرسی در قیامت 291
- 1 - سؤال از ولایت 291
- حقیقت مرصاد «کمین گاه» 292
- رابطه صراط دنیا و آخرت 292
- 3 - سؤال از حق بنده ها 292
- حسابرسی امامان به اذن خداوند 292
- درهای بهشت 293
- مخلوق بودن بهشت و دوزخ 293
- خلود جهنّمیان 293
- کیفر، مقتضای تجسّم عمل 294
- توضیح 295
- کسانی که شفاعت نمی شوند 295
- کسانی که شفاعت می کنند 295
- وجوب اعتقاد به شفاعت 295
- کسانی که شفاعت می شوند 295
- 3 - همسایه و دوست مؤمن 296
- 2 - رسول خداصلی الله علیه وآله 296
- 7 - محبت خداوند 297
- 8 - صفات خداوند 297
- 6 - ملائکه 297
- 5 - قرآن 297
- حدّاقل شفاعت 298
- طلب شفاعت از ولی خدا 298
- 9 - معرفت به خداوند 298
- اسباب ورود در بهشت 299
- اعراف و اعرافیان 299
- اشاره 300
- درهای بهشت 300
- نعمت های بهشت 300
- د) گوشت 301
- ج) میوه های بهشتی 301
- توضیح 301
- 1 - نعمت های جسمانی 301
- الف) همسران پاک بهشتی 301
- 2 - نعمت های روحانی و معنوی 301
- اشاره 301
- ب) قصرها و کاخ ها 301
- الف) استفǘϙǠاز محضر امامان 302
- ج) درود و سلام خداوند 302
- ب) گفتگو با خداوند 302
- د) دوستان بهشتی 303
- ه) خشنودی خداوند 303
- و) تکریم بهشتیان 304
- ز) پاداش فراتر از تصور 304
- درجات بهشت 304
- انواع بهشت 305
- گستره بهشت 305
- اشاره 307
- اسباب دوزخ 307
- 1 - تکبّر 307
- 4 - بغض محمّد و اهل بیتش علیهم السلام 308
- 3 - کمک به ظالم 308
- 2 - مسخره کردن ارزش ها 308
- 5 - رباخواری 309
- 6 - کم فروشی 309
- طبقات دوزخ 309
- اثر تربیتی یاد دوزخ 311
- هدف خلقت انسان دوزخ نیست 312
- روایات مختلف درباره جاودانگی عذاب 312
- جمع بین روایات 313
1- 617. نهج البلاغه، خطبه 56.
2- 618. نهج البلاغه، خطبه 160.
فَینْظُرُ إِلَی ذَا وَ ینْظُرُ إِلَی ذَا بِالسَّوِیهِ»؛(1) «رسول خداصلی الله علیه وآله لحظاتش را بین اصحابش تقسیم می کرد، و به این و آن به طور مساوی نظر می نمود».
ج - پیروان نیک
اینکه افراد نیکی او را پیروی می کردند نیز، می تواند تأییدی بر صحت دعوت او باشد.
از امام علی علیه السلام نقل شده که فرمود: «لَقَدْ رَأَیتُ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍصلی الله علیه وآله فَمَا أَرَی أَحَداً یشْبِهُهُمْ مِنْکُمْ لَقَدْ کَانُوا یصْبِحُونَ شُعْثاً غُبْراً وَ قَدْ بَاتُوا سُجَّداً وَ قِیاماً یرَاوِحُونَ بَینَ جِبَاهِهِمْ وَ خُدُودِهِمْ وَ یقِفُونَ عَلَی مِثْلِ الْجَمْرِ مِنْ ذِکْرِ مَعَادِهِمْ کَأَنَّ بَینَ أَعْینِهِمْ رُکَبَ الْمِعْزَی مِنْ طُولِ سُجُودِهِمْ إِذَا ذُکِرَ اللَّهُ هَمَلَتْ أَعْینُهُمْ حَتَّی تَبُلَّ جُیوبَهُمْ وَ مَادُوا کَمَا یمِیدُ الشَّجَرُ یوْمَ الرِّیحِ الْعَاصِفِ خَوْفاً مِنَ الْعِقَابِ وَ رَجَاءً لِلثَّوَابِ»؛(2) «من اصحاب محمّدصلی الله علیه وآله را دیده ام، اما هیچکدام از شما را مانند آنان نمی بینم آنان در تنگنای مشکلات صدر اسلام موهایی پراکنده و چهره هایی غبارآلود داشتند، شب تا به صبح در حال سجده و قیام به عبادت بودند، گاه پیشانی و گاه گونه ها را در پیشگاه خدا به خاک می گذارند، و از وحشت رستاخیز همچون شعله های آتش، لرزان بودند. پیشانی آنان از سجده های طولانی پینه بسته بود، هنگامی که نام خدا برده می شد، آن چنان چشم هایشان اشکبار می شد که گریبان آنان تر می گشت، و همچون بید که از شدت تندباد به خود می لرزد، می لرزیدند، (اینها همه) از ترس مسئولیت و امید به پاداش الهی بود».
د - خصوصیات تعالیم پیامبرصلی الله علیه وآله
محتوای آموزه های پیامبراکرم صلی الله علیه وآله از آنجا که از مضامین عالی برخوردار است نیز می تواند گواه صدقی بر دعوت راستین او باشد.
از امام علی علیه السلام نقل شده که درباره پیامبرصلی الله علیه وآله فرمود: «...أَرْسَلَهُ بِوُجُوبِ الْحُجَجِ وَ ظُهُورِ الْفَلَجِ وَ إِیضَاحِ الْمَنْهَجِ فَبَلَّغَ الرِّسَالَهَ صَادِعاً بِهَا...»؛(3) «... او را با حجّت های الزام کننده