- پیشگفتار 1
- اعتراف علمای اهل سنت 2
- دانش محدود بشری 4
- اشاره 5
- جایگاه روایات اعتقادی 5
- حجیت روایات اعتقادی 5
- خبر واحد اعتقادی 6
- اکتفای رجوع به اهل خبره 7
- بررسی اشکال دور 10
- تأکید بر ایمان در آیات و روایات 11
- نقد و بررسی ادله منکران 13
- اطلاق ادله حجیت خبر واحد 13
- 2 - عقل و خرد 16
- منابع معرفت شناسی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 16
- 1 - احساس و تجربه 16
- 3 - تاریخ 17
- 5 - وحی 19
- 6 - کشف و شهود 20
- 3 - غرور 21
- 1 - هواپرستی 21
- 2 - حبّ دنیا 21
- 6 - آرزوها 22
- 5 - لجاجت و عناد 22
- 4 - جهل 22
- 7 - گناه 23
- 1 - تقوا 24
- 2 - ایمان 24
- 2 - انگیزه عاطفی (شکر منعم) 26
- 1 - انگیزه عقلی (دفع ضرر محتمل) 26
- 3 - انگیزه فطری 27
- توضیح 28
- اشاره 28
- راه اول: راه قلب و شهود باطنی 28
- آثار معرفت قلبی 32
- امکان معرفت قلبی 32
- خداوند را به خودش بشناسیم 34
- معرفت نفس راهی به سوی معرفت شهودی 34
- توضیح 38
- شناخت خداوند متعال در عالم ذر 41
- نشانه وجود معرفت فطری 43
- وظیفه انبیا و اوصیا در باب خداشناسی 43
- فضیلت عقل و دعوت به تعقّل 45
- ترغیب به تفکّر 47
- اشاره 49
- الف) راه حدوث 50
- توضیح 50
- روایاتی از قسم اول 50
- روایاتی از قسم دوم 51
- اصل علیت در روایات 53
- ج) راه نظم و هدفمند بودن عالم 58
- اشاره 58
- الف) نظام عمومی خلقت 58
- نظام خلقت انسان 59
- ب) نظام خصوصی خلقت 59
- نظام خلقت افلاک 61
- نظام دریاها 62
- نظام خلقت کوه ها 62
- نظام خلقت حیوانات 63
- د) راه هدایت و راهیابی 64
- اهل بیت علیهم السلام و راه هدایت و راهیابی 64
- اشاره 64
- ه ) راه اضطرار و تسخیر 67
- روایات اهل بیت علیهم السلام 71
- و) راه فسخ و نقض 71
- توضیح 71
- ز ) راه محدودیت و صرف الوجود 72
- اهمیت توحید 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید واحدی 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید احدی 75
- اشاره 75
- توضیح روایت 76
- اقسام واحدیت 77
- اقسام ترکیب 77
- استدلال اهل بیت علیهم السلام بر توحید واحدی 78
- عینیت صفات با ذات در روایات 81
- 1 - توحید در خالقیت 83
- اشاره 83
- توحید افعالی 83
- توضیح 83
- کفایت مبدأ فاعلی در خلقت عالم 84
- صدور افعال الهی به نحو تجلّی 85
- 3 - توحید در تشریع و قانون گذاری 86
- اشاره 86
- توضیح 86
- دلیل توحید ربوبی: انتظام عالم 86
- توحید در تشریع و روایات تفویض 87
- 6 - توحید در مالکیت 89
- 5 - توحید در عزّت 89
- 1 - توحید در عبادت 91
- اشاره 91
- 2 - توحید در اطاعت 91
- شرک خفی 92
- اهل بیت علیهم السلام و مبارزه با غلو 92
- دیدگاه اهل بیت علیهم السلام درباره مقدار معرفت به صفات 96
- اشاره 96
- اقوال در معرفت صفات 98
- اهل بیت علیهم السلام و قول به تنزیه 98
- تعداد اسمای حسنای الهی 100
- تدارک تشبیه به تنزیه 100
- اقوال در توصیف خداوند متعال 100
- توقیفی بودن صفات الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 101
- صفات ذات و صفات فعل 103
- عدم بازگشت صفات ثبوتی به سلبی 103
- اهل بیت علیهم السلام و نفی تشبیه 103
- علم خداوند به نفس خود 105
- 1 - علم الهی 105
- علم الهی 105
- علم خداوند به اشیا قبل از خلقت 105
- نحوه علم پیشین الهی به موجودات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 106
- علم به اشیا بعد از خلقت 108
- علم خداوند به جزئیات 108
- علم بی منتهای الهی 109
- علم الهی به جزئیات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 109
- قدرت الهی (توانایی) 110
- 2 - قدرت الهی (توانایی) 110
- معنای قدرت الهی 110
- قدرت الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 111
- اثبات قدرت و توانایی خداوند 111
- خداوند، فاعل مختار است 111
- عمومیت قدرت الهی 112
- عدم تعلّق قدرت الهی به غیرممکنات 112
- توحید در قدرت 113
- رعایت مراحل در بیان قدرت الهی 114
- خداوند قادر بالاراده است 114
- 3 - حیات الهی 115
- حیات الهی 115
- حیات الهی از دیدگاه روایات 115
- 1 - حیات، صفت ذاتی خداوند 115
- آراء مختلف در مورد کیفیت حیات الهی 115
- 3 - حیات ابدی خداوند 116
- ازلیت و ابدیت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 117
- 4 - حیات الهی قابل توصیف نیست 117
- 5 - حیات ازلی خداوند 117
- ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 4 - ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 5 - صفت غنی 118
- اقوال در حقیقت اراده الهی 119
- اراده 119
- اختلاف آرا در تفاوت اراده و مشیت 120
- اقوال در حدوث یا قدم اراده الهی 120
- الف) اشاره به اراده خداوند 121
- ب) فرق اراده فعلی خداوند با اراده انسان 121
- اراده الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 121
- اشاره 121
- اقسام اراده الهی 121
- د) تقسیم اراده به اراده ذاتی و فعلی 122
- ه) تغایر علم بالاراده 122
- ج) اراده از صفات فعل است 122
- ز) عمومیت مشیت الهی 123
- کلام الهی 123
- و ) یکی بودن اراده با مشیت 123
- 7 - کلام الهی 123
- توضیح 124
- ج) اشاره به کلام فعلی الهی 124
- الف) اشاره به اصل کلام الهی 124
- ب) اشاره به کلام قولی الهی 124
- کلام الهی در روایات اهل بیت علیهم السلام 124
- الف) تحقیق و تأویل 125
- صفت صدق 125
- آراء در صفات خبریه 125
- 8 - صفت صدق 125
- صفات خبری از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 126
- 9 - سمیع و بصیر 126
- ب) تفویض و توقّف 126
- سمیع و بصیر 126
- ج) حمل بر ظاهر 126
- صفت سمیع و بصیر در روایات اهل بیت علیهم السلام 127
- مظهریت تام انسان کامل نسبت به صفات الهی 128
- صفات خبریه 128
- اثر تربیتی اعتقاد به سمیع و بصیر بودن خداوند 128
- نفی جسمیت 131
- 1 - نفی جسمیت 131
- نفی جسمیت خداوند نزد اهل بیت علیهم السلام 131
- صفات سلبی 131
- 2 - نفی رؤیت 133
- نفی رؤیت 133
- امکان رؤیت قلبی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 134
- 3 - نفی حلول و اتحاد 135
- نفی حلول و اتحاد 135
- نفی رؤیت به چشم از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- نفی حلول و اتحاد از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- 4 - نفی زمان و مکان 136
- نفی زمان و مکان 136
- دلیل نفی مکان 138
- عالم محضر خداست 138
- خداوند، سابق بر زمان و مکان 138
- 5 - نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 139
- علّت بلند نمودن دست ها به طرف آسمان 139
- افعال الهی 141
- حسن و قبح عقلی 141
- عدل الهی 141
- 2 - حقیقت عدل 142
- 1 - معنای عدل 142
- 3 - اقسام عدل 142
- اقسام عدل 142
- ب) عدل تشریعی 142
- الف) عدل تکوینی 142
- اشاره 142
- غایتمندی افعال الهی در روایات 144
- 1 - محکم شدن در مقابل شداید 145
- 2 - امتحان انسان 145
- قبح تکلیف مالایطاق 145
- فلسفه مصائب 145
- 4 - اثر گناه 146
- 3 - رسیدن به نعمت و اجر پروردگار 146
- 5 - ادب شدن مردم 147
- 6 - بیداری از خواب غفلت 148
- بلاها در حقّ اولیای الهی 149
- توضیح 149
- 1 - در حق انبیا و اوصیا 149
- 2 - در حق مؤمنین 150
- الف) تطهیر و کفاره گناه 150
- ج) تدارک گناه به استغفار 151
- علّت شرور و اختلافات 151
- اهل بیت علیهم السلام و افعال انسان 152
- بازتاب عقل در اخلاق عملی 152
- آراء درباره افعال انسان 152
- معنای «امر بین الامرین» 155
- اشاره 157
- 2 - قضا و قدر عینی 157
- قضا و قدر 157
- 1 - معنای قضا و قدر 157
- 1 - قضا و قدر علمی 157
- قضا و قدر از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 157
- قضاء الهی بر طبق مصالح بندگان 158
- 3 - نهی از تدبّر بر کسانی که قدرت تحلیل آن را ندارند 158
- 2 - تغییر در قضا و قدر 158
- اضلال کیفری 159
- کیفیت اضلال خداوند 159
- 1 - بداء محال 161
- بداء در روایات اهل بیت علیهم السلام 161
- 2 - بداء جایز 161
- بداء 161
- 3 - اعتقاد به بداء شرط نبوّت 163
- 4 - تعظیم و عبادت خداوند با اعتقاد به بداء 163
- امور تأثیرگذار 163
- اشاره 163
- 3 - دعا و جلب روزی 164
- 1 - صدقه و اثر آن در دفع بلا 164
- 4 - دعا و دفع بلا 164
- 2 - تأثیر استغفار در روزی 164
- 6 - صله رحم و آثار دیگر 165
- اهل بیت علیهم السلام و ضرورت بعثت 166
- ضرورت بعثت 166
- اهداف بعثت 167
- عمومی بودن بعثت 169
- عصمت انبیا 170
- اشاره 172
- حضرت آدم علیه السلام 172
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت نوح علیه السلام 174
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت موسی علیه السلام 177
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یوسف علیه السلام 181
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یونس علیه السلام 182
- تنوع معجزات انبیا 183
- وحی 184
- تفاوت نبی و رسول 184
- برتری رسول بر ملائکه 184
- راه های اثبات نبوت پیامبراکرم صلی الله علیه وآله 186
- اشاره 186
- 1 - راه شهود قلبی 186
- 2 - معجزه 187
- معجزه 187
- الف - اعجاز قرآن 187
- اعجاز قرآن 187
- 1 - اعجاز به جهات معنا و محتوا 188
- 2 - جامعیت قرآن 188
- ب - حرکت کردن درخت به امر پیامبرصلی الله علیه وآله 190
- 3 - گواهی پیامبران پیشین 192
- الف - ویژگی های محیطی 193
- اشاره 193
- توضیح 193
- 4 - قرائن و شواهد بر صدق دعوت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 193
- 1 - انحراف مردم از دین 194
- 2 - گسترش فتنه و جنگ 194
- اشاره 196
- 1 - اصالت خانوادگی 196
- 3 - پیروی مردم از هوا و هوس 196
- ب - ویژگی های اخلاقی و نفسانی پیامبرصلی الله علیه وآله 196
- 3 - پرهیز از کارهای زشت 197
- 2 - امانت داری 197
- 6 - تواضع 198
- 5 - بهترین روش زندگی 198
- 4 - شجاعت و شهامت 198
- 7 - تنها خدا را در نظر داشتن 199
- 9 - عدالت در تمام امور 199
- 8 - بی توجّهی به دنیا 199
- د - خصوصیات تعالیم پیامبرصلی الله علیه وآله 200
- ج - پیروان نیک 200
- ه. - روش های اجرایی معقول 201
- نزول وحی بر پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 202
- عمومی بودن بعثت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- عصمت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- نفی سهو از پیامبرصلی الله علیه وآله 204
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله 204
- علم غیب پیامبرصلی الله علیه وآله 206
- خاتمیت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 206
- حفظ قرآن از تحریف 209
- امامت عامه 211
- صبر به جهت حفظ اسلام 211
- اهمیت وحدت 211
- وحدت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 211
- عوامل تفرقه 212
- 2 - شیطان 212
- 2 - رسول اکرم صلی الله علیه وآله 212
- 1 - سوء نیت 212
- 1 - دین 212
- محورهای وحدت 212
- 4 - رعایت حقوق طرفین 213
- 3 - کتاب خدا 213
- 5 - ولایت اهل بیت علیهم السلام 214
- امام علی علیه السلام محور وحدت بعد از پیامبرصلی الله علیه وآله 214
- فرق بین رسول و نبی و امام 215
- مقابله با تفرقه 215
- خالی نبودن زمین از امام 215
- اثر نبودن امام در زمین 216
- اتصال وصایت و امامت 217
- 1 - بیان احکام و دعوت مردم به راه خدا 219
- 2 - رفع عذاب به وجود امام 219
- اشاره 219
- فلسفه وجود امام 219
- 5 - باطل نشدن حجّت الهی 220
- 3 - وجود امام به جهت عبادت خدا 220
- 4 - وجود امام، منشأ صلاح مردم 220
- 7 - جلوگیری از تحریف 221
- 8 - رفع اشتباهات جامعه 222
- 9 - امامت متمم دین است 230
- 10 - امامت، اساس اسلام است 230
- 12 - امامت، راهی برای رسیدن به خدا 231
- 13 - امامت، جانشینی خدا و رسول 231
- 11 - امامت، نظام امت است 231
- عدم انقطاع امامت، مگر در چهل روز 232
- دعوت هر امتی با امام خود 232
- وجوب معرفت امام 233
- برتری امامت بر نبوت و رسالت 234
- 1 - برتری 235
- 2 – عصمت 236
- معنای عصمت 236
- عصمت 236
- حکمت عصمت امام 237
- 3 - نصّ 238
- 4 - معجزه 238
- 6 - بصیرت 239
- 9 - درک دین 239
- 7 - موقعیت شناسی 239
- 8 - عالم به سیاست 239
- 13 - اهل لهو و لعب نباشد 240
- 12 - طهارت مولد 240
- 14 - عدالت در حکم 240
- 11 - تأدیب خود قبل از دیگران 240
- 17 - مهربانی کردن با رعیت 241
- 18 - مراعات حال فقرا 241
- 15 - باورع بودن 241
- 16 - حلیم بودن 241
- 19 - حکم کردن به دستورات الهی 242
- عدم جواز اطاعت از امام فاسق 242
- 1 - میراث فرهنگی پیامبرصلی الله علیه وآله 243
- مصادر علوم امام 243
- وجوب خروج بر امامان جور 243
- 2 - تعلیمات پیامبرصلی الله علیه وآله 244
- 3 - کتاب حضرت علی علیه السلام 245
- 4 - مصحف حضرت زهراعلیها السلام 245
- 7 - علم غیب 246
- 6 - حدیث ملائکه 246
- 5 - الهام 246
- علم امام 247
- ولایت تکوینی امام 247
- اشاره 249
- لزوم تعیین امام از ناحیه امام قبل 249
- احادیث دوازده خلیفه 249
- وقت علم به امامت 250
- نصّ بر امامان 250
- نصّ بر امام علی علیه السلام 250
- توضیح 250
- امام علی علیه السلام و آیه تبلیغ 251
- امام علی علیه السلام و آیه «اولی الامر» 251
- امام علی علیه السلام و آیه تطهیر 253
- امام علی علیه السلام و آیه اکمال 253
- امام علی علیه السلام و آیه انذار 253
- نصّ بر امام حسن علیه السلام 254
- نصّ بر امام سجادعلیه السلام 255
- نصّ بر امام حسین علیه السلام 255
- نص بر امام موسی کاظم علیه السلام 257
- نصّ بر امام صادق علیه السلام 257
- نص بر امام رضاعلیه السلام 258
- نصّ بر امام هادی علیه السلام 259
- نص بر امام جوادعلیه السلام 259
- نصّ بر امام حسن عسکری علیه السلام 260
- نصّ بر امام مهدی علیه السلام 261
- مَجاز بودن دنیا 263
- دنیا وسیله ای برای آخرت 264
- انسان برتر از ملائکه 265
- آخرت، حیات باقی است 266
- روح، جزء حقیقی انسان 266
- احوال روح 266
- حقیقت روح 266
- حقیقت مرگ 267
- یاد مرگ 269
- آثار یاد مرگ 269
- کراهت درخواست مرگ 270
- مرگ، مصلحت جامعه 270
- اقسام مرگ 270
- گریه بر اموات 271
- مرگ، امر وجودی است 271
- مرگ، کفاره گناه مؤمن 272
- 1 - ناآگاهی از حقیقت مرگ 272
- کیفیت قبض روح نفوس بسیار در یک لحظه 272
- اثر مرگ 272
- عوامل ترس از مرگ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 272
- کسانی که هنگام مرگ انسان، حاضر می شوند 273
- اشاره 273
- 1 - پیامبرصلی الله علیه وآله و امامان علیهم السلام 273
- 2 - شیطان 274
- 3 - ملک الموت 274
- برزخ در روایات 275
- بهترین توشه آخرت 275
- اسلام و تعدیل احترام به اموات 275
- 3 - تجسّم اعمال در قبر 276
- 1 - سؤال نکیر و منکر 276
- 2 - فشار قبر 276
- 4 - باز شدن دری به سوی بهشت یا جهنم 277
- صدقات جاریه در برزخ 278
- 6 - اجتماع ارواح 278
- بطلان تناسخ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 279
- عقبات بین دنیا و آخرت 279
- بدن برزخی 279
- 3 - رفع عذاب 281
- 2 - جلوگیری از آرزوهای غلط 281
- قیامت، غایت نهایی خلقت 281
- 1 - آینده نگری 281
- پایان پذیرفتن عمر دنیا 282
- فنای ارواح 282
- نفخ صور 283
- چگونگی بدن انسان در قیامت 283
- نامه اعمال 284
- 1 - پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله 285
- گواهان در روز قیامت 285
- لزوم گواه و شاهد 285
- 2 - امام معصوم علیه السلام 285
- 3 - روزگار 286
- 4 - گواهی اندام ها 286
- حقیقت میزان 287
- حقیقت معنای توزین 287
- 2 - ذکر توحید 288
- 1 - شهادتین 288
- سنگین ترین اعمال 288
- اشاره 288
- 5 - اخلاص 289
- 4 - صلوات بر محمد و آل محمدعلیهم السلام 289
- 6 - نوشته عالمان دین 289
- 3 - خیر و خیرخواهی در دنیا 289
- 1و2 - حرام خواری و انکار فضائل امیرمؤمنان علیه السلام 290
- عوامل احباط در روایات 290
- 3 - آتش معصیت 290
- حسابرسی در قیامت 291
- 1 - سؤال از ولایت 291
- اموری که در قیامت از آن ها سؤال می شود 291
- رابطه صراط دنیا و آخرت 292
- 3 - سؤال از حق بنده ها 292
- حسابرسی امامان به اذن خداوند 292
- حقیقت مرصاد «کمین گاه» 292
- خلود جهنّمیان 293
- درهای بهشت 293
- مخلوق بودن بهشت و دوزخ 293
- کیفر، مقتضای تجسّم عمل 294
- توضیح 295
- کسانی که شفاعت نمی شوند 295
- کسانی که شفاعت می کنند 295
- وجوب اعتقاد به شفاعت 295
- کسانی که شفاعت می شوند 295
- 3 - همسایه و دوست مؤمن 296
- 2 - رسول خداصلی الله علیه وآله 296
- 8 - صفات خداوند 297
- 7 - محبت خداوند 297
- 6 - ملائکه 297
- 5 - قرآن 297
- حدّاقل شفاعت 298
- طلب شفاعت از ولی خدا 298
- 9 - معرفت به خداوند 298
- اعراف و اعرافیان 299
- اسباب ورود در بهشت 299
- نعمت های بهشت 300
- اشاره 300
- درهای بهشت 300
- ج) میوه های بهشتی 301
- توضیح 301
- د) گوشت 301
- 1 - نعمت های جسمانی 301
- الف) همسران پاک بهشتی 301
- 2 - نعمت های روحانی و معنوی 301
- ب) قصرها و کاخ ها 301
- اشاره 301
- الف) استفǘϙǠاز محضر امامان 302
- ب) گفتگو با خداوند 302
- ج) درود و سلام خداوند 302
- د) دوستان بهشتی 303
- ه) خشنودی خداوند 303
- و) تکریم بهشتیان 304
- درجات بهشت 304
- ز) پاداش فراتر از تصور 304
- گستره بهشت 305
- انواع بهشت 305
- 1 - تکبّر 307
- اشاره 307
- اسباب دوزخ 307
- 4 - بغض محمّد و اهل بیتش علیهم السلام 308
- 3 - کمک به ظالم 308
- 2 - مسخره کردن ارزش ها 308
- 5 - رباخواری 309
- طبقات دوزخ 309
- 6 - کم فروشی 309
- اثر تربیتی یاد دوزخ 311
- هدف خلقت انسان دوزخ نیست 312
- روایات مختلف درباره جاودانگی عذاب 312
- جمع بین روایات 313
1- 663. نهج البلاغه، خطبه 113.
2- 664. نهج البلاغه، خطبه 121.
3- 665. نهج البلاغه، خطبه 39.
4- 666.] . نهج البلاغه، خطبه 96.
و نیز فرمود: «فَانْظُرُوا إِلَی مَوَاقِعِ نِعَمِ اللَّهِ عَلَیهِمْ حِینَ بَعَثَ إِلَیهِمْ رَسُولاً فَعَقَدَ بِمِلَّتِهِ طَاعَتَهُمْ وَ جَمَعَ عَلَی دَعْوَتِهِ أُلْفَتَهُمْ...»؛(1) «حال به نعمت های بزرگ الهی که به هنگامه بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله بر آنان فروریخت بنگرید، که چگونه اطاعت آنان را با دین خود پیوند داد و با دعوتش آن ها را به وحدت رساند.»
و نیز فرمود: «فَصَدَعَ بِمَا أُمِرَ بِهِ وَ بَلَّغَ رِسَالاتِ رَبِّهِ فَلَمَّ اللَّهُ بِهِ الصَّدْعَ وَ رَتَقَ بِهِ الْفَتْقَ وَ أَلَّفَ بِهِ الشَّمْلَ بَینَ ذَوِی الْأَرْحَامِ بَعْدَ الْعَدَاوَهِ الْوَاغِرَهِ فِی الصُّدُورِ وَ الضَّغَائِنِ الْقَادِحَهِ فِی الْقُلُوبِ»؛(2) «پیامبرصلی الله علیه وآله برای انجام فرمان خدا قیام کرد و رسالت های پروردگارش را ابلاغ نمود. و خداوند به وسیله او شکاف های اجتماعی را پر کرد و فاصله ها را پیوستگی بخشید، و بین خویشاوندان یگانگی برقرار ساخت، پس از آن که آتش دشمنی در سینه ها و کینه های برافروخته در دل ها جایگزین شده بود.»
3 - کتاب خدا
امیرمؤمنان علیه السلام می فرماید: «وَ عَلَیکُمْ بِکِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّهُ الْحَبْلُ الْمَتِینُ»؛(3) «بر شما باد به عمل کردن به قرآن که ریسمان محکم الهی است.»
از امام سجادعلیه السلام سؤال شد: معنی معصوم چیست؟ حضرت فرمود: «هُوَ الْمُعْتَصِمُ بِحَبْلِ اللَّهِ وَ حَبْلُ اللَّهِ هُوَ الْقُرْآنُ لا یفْتَرِقَانِ إِلَی یوْمِ الْقِیامَهِ وَ الْإِمَامُ یهْدِی إِلَی الْقُرْآنِ وَ الْقُرْآنُ یهْدِی إِلَی الْإِمَامِ وَ ذَلِکَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ « إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ یهْدِی لِلَّتِی هِی أَقْوَمُ» »؛(4) «معصوم کسی است که به ریسمان الهی متمسک شده است و ریسمان الهی همان قرآن است که از امام معصوم جداناپذیر است تا روز قیامت، و امام انسان را به سوی قرآن هدایت می کند و قرآن هم انسان را به سوی امام هدایت می کند و بر همین مطلب اشاره می کند گفته خداوند متعال در قرآن کریم که "انّ هذا القرآن...".»
4 - رعایت حقوق طرفین
امیرمؤمنان علیه السلام فرمود: «وَ أَعْظَمُ مَا افْتَرَضَ - سُبْحَانَهُ - مِنْ تِلْکَ الْحُقُوقِ حَقُّ الْوَالِی