- پیشگفتار 1
- اعتراف علمای اهل سنت 2
- دانش محدود بشری 4
- اشاره 5
- جایگاه روایات اعتقادی 5
- حجیت روایات اعتقادی 5
- خبر واحد اعتقادی 6
- اکتفای رجوع به اهل خبره 7
- بررسی اشکال دور 10
- تأکید بر ایمان در آیات و روایات 11
- نقد و بررسی ادله منکران 13
- اطلاق ادله حجیت خبر واحد 13
- 2 - عقل و خرد 16
- منابع معرفت شناسی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 16
- 1 - احساس و تجربه 16
- 3 - تاریخ 17
- 5 - وحی 19
- 6 - کشف و شهود 20
- 1 - هواپرستی 21
- 3 - غرور 21
- 2 - حبّ دنیا 21
- 6 - آرزوها 22
- 5 - لجاجت و عناد 22
- 4 - جهل 22
- 7 - گناه 23
- 1 - تقوا 24
- 2 - ایمان 24
- 1 - انگیزه عقلی (دفع ضرر محتمل) 26
- 2 - انگیزه عاطفی (شکر منعم) 26
- 3 - انگیزه فطری 27
- توضیح 28
- راه اول: راه قلب و شهود باطنی 28
- اشاره 28
- امکان معرفت قلبی 32
- آثار معرفت قلبی 32
- معرفت نفس راهی به سوی معرفت شهودی 34
- خداوند را به خودش بشناسیم 34
- توضیح 38
- شناخت خداوند متعال در عالم ذر 41
- نشانه وجود معرفت فطری 43
- وظیفه انبیا و اوصیا در باب خداشناسی 43
- فضیلت عقل و دعوت به تعقّل 45
- ترغیب به تفکّر 47
- اشاره 49
- روایاتی از قسم اول 50
- الف) راه حدوث 50
- توضیح 50
- روایاتی از قسم دوم 51
- اصل علیت در روایات 53
- الف) نظام عمومی خلقت 58
- ج) راه نظم و هدفمند بودن عالم 58
- اشاره 58
- ب) نظام خصوصی خلقت 59
- نظام خلقت انسان 59
- نظام خلقت افلاک 61
- نظام دریاها 62
- نظام خلقت کوه ها 62
- نظام خلقت حیوانات 63
- د) راه هدایت و راهیابی 64
- اشاره 64
- اهل بیت علیهم السلام و راه هدایت و راهیابی 64
- ه ) راه اضطرار و تسخیر 67
- روایات اهل بیت علیهم السلام 71
- و) راه فسخ و نقض 71
- توضیح 71
- ز ) راه محدودیت و صرف الوجود 72
- اهمیت توحید 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید واحدی 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید احدی 75
- اشاره 75
- توضیح روایت 76
- اقسام ترکیب 77
- اقسام واحدیت 77
- استدلال اهل بیت علیهم السلام بر توحید واحدی 78
- عینیت صفات با ذات در روایات 81
- اشاره 83
- 1 - توحید در خالقیت 83
- توضیح 83
- توحید افعالی 83
- کفایت مبدأ فاعلی در خلقت عالم 84
- صدور افعال الهی به نحو تجلّی 85
- 3 - توحید در تشریع و قانون گذاری 86
- اشاره 86
- توضیح 86
- دلیل توحید ربوبی: انتظام عالم 86
- توحید در تشریع و روایات تفویض 87
- 5 - توحید در عزّت 89
- 6 - توحید در مالکیت 89
- 2 - توحید در اطاعت 91
- 1 - توحید در عبادت 91
- اشاره 91
- شرک خفی 92
- اهل بیت علیهم السلام و مبارزه با غلو 92
- دیدگاه اهل بیت علیهم السلام درباره مقدار معرفت به صفات 96
- اشاره 96
- اقوال در معرفت صفات 98
- اهل بیت علیهم السلام و قول به تنزیه 98
- تدارک تشبیه به تنزیه 100
- تعداد اسمای حسنای الهی 100
- اقوال در توصیف خداوند متعال 100
- توقیفی بودن صفات الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 101
- اهل بیت علیهم السلام و نفی تشبیه 103
- عدم بازگشت صفات ثبوتی به سلبی 103
- صفات ذات و صفات فعل 103
- علم خداوند به نفس خود 105
- 1 - علم الهی 105
- علم الهی 105
- علم خداوند به اشیا قبل از خلقت 105
- نحوه علم پیشین الهی به موجودات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 106
- علم به اشیا بعد از خلقت 108
- علم خداوند به جزئیات 108
- علم الهی به جزئیات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 109
- علم بی منتهای الهی 109
- 2 - قدرت الهی (توانایی) 110
- معنای قدرت الهی 110
- قدرت الهی (توانایی) 110
- اثبات قدرت و توانایی خداوند 111
- خداوند، فاعل مختار است 111
- قدرت الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 111
- عمومیت قدرت الهی 112
- عدم تعلّق قدرت الهی به غیرممکنات 112
- توحید در قدرت 113
- خداوند قادر بالاراده است 114
- رعایت مراحل در بیان قدرت الهی 114
- 1 - حیات، صفت ذاتی خداوند 115
- آراء مختلف در مورد کیفیت حیات الهی 115
- حیات الهی از دیدگاه روایات 115
- حیات الهی 115
- 3 - حیات الهی 115
- 3 - حیات ابدی خداوند 116
- 4 - ازلیت و ابدیت خداوند 117
- ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 4 - حیات الهی قابل توصیف نیست 117
- 5 - حیات ازلی خداوند 117
- ازلیت و ابدیت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 117
- 5 - صفت غنی 118
- اقوال در حقیقت اراده الهی 119
- اراده 119
- اقوال در حدوث یا قدم اراده الهی 120
- اختلاف آرا در تفاوت اراده و مشیت 120
- اشاره 121
- اراده الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 121
- ب) فرق اراده فعلی خداوند با اراده انسان 121
- الف) اشاره به اراده خداوند 121
- اقسام اراده الهی 121
- د) تقسیم اراده به اراده ذاتی و فعلی 122
- ه) تغایر علم بالاراده 122
- ج) اراده از صفات فعل است 122
- 7 - کلام الهی 123
- کلام الهی 123
- و ) یکی بودن اراده با مشیت 123
- ز) عمومیت مشیت الهی 123
- ب) اشاره به کلام قولی الهی 124
- توضیح 124
- ج) اشاره به کلام فعلی الهی 124
- الف) اشاره به اصل کلام الهی 124
- کلام الهی در روایات اهل بیت علیهم السلام 124
- 8 - صفت صدق 125
- آراء در صفات خبریه 125
- الف) تحقیق و تأویل 125
- صفت صدق 125
- 9 - سمیع و بصیر 126
- سمیع و بصیر 126
- ب) تفویض و توقّف 126
- ج) حمل بر ظاهر 126
- صفات خبری از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 126
- صفت سمیع و بصیر در روایات اهل بیت علیهم السلام 127
- مظهریت تام انسان کامل نسبت به صفات الهی 128
- صفات خبریه 128
- اثر تربیتی اعتقاد به سمیع و بصیر بودن خداوند 128
- نفی جسمیت 131
- 1 - نفی جسمیت 131
- صفات سلبی 131
- نفی جسمیت خداوند نزد اهل بیت علیهم السلام 131
- 2 - نفی رؤیت 133
- نفی رؤیت 133
- امکان رؤیت قلبی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 134
- 3 - نفی حلول و اتحاد 135
- نفی حلول و اتحاد 135
- نفی رؤیت به چشم از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- نفی حلول و اتحاد از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- 4 - نفی زمان و مکان 136
- نفی زمان و مکان 136
- خداوند، سابق بر زمان و مکان 138
- عالم محضر خداست 138
- دلیل نفی مکان 138
- نفی تغییر و تحوّل از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 139
- 5 - نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل 139
- علّت بلند نمودن دست ها به طرف آسمان 139
- حسن و قبح عقلی 141
- عدل الهی 141
- افعال الهی 141
- الف) عدل تکوینی 142
- اقسام عدل 142
- اشاره 142
- ب) عدل تشریعی 142
- 1 - معنای عدل 142
- 3 - اقسام عدل 142
- 2 - حقیقت عدل 142
- غایتمندی افعال الهی در روایات 144
- 2 - امتحان انسان 145
- قبح تکلیف مالایطاق 145
- فلسفه مصائب 145
- 1 - محکم شدن در مقابل شداید 145
- 4 - اثر گناه 146
- 3 - رسیدن به نعمت و اجر پروردگار 146
- 5 - ادب شدن مردم 147
- 6 - بیداری از خواب غفلت 148
- بلاها در حقّ اولیای الهی 149
- توضیح 149
- 1 - در حق انبیا و اوصیا 149
- 2 - در حق مؤمنین 150
- الف) تطهیر و کفاره گناه 150
- علّت شرور و اختلافات 151
- ج) تدارک گناه به استغفار 151
- آراء درباره افعال انسان 152
- اهل بیت علیهم السلام و افعال انسان 152
- بازتاب عقل در اخلاق عملی 152
- معنای «امر بین الامرین» 155
- اشاره 157
- قضا و قدر از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 157
- 1 - قضا و قدر علمی 157
- 1 - معنای قضا و قدر 157
- قضا و قدر 157
- 2 - قضا و قدر عینی 157
- 3 - نهی از تدبّر بر کسانی که قدرت تحلیل آن را ندارند 158
- 2 - تغییر در قضا و قدر 158
- قضاء الهی بر طبق مصالح بندگان 158
- کیفیت اضلال خداوند 159
- اضلال کیفری 159
- 2 - بداء جایز 161
- 1 - بداء محال 161
- بداء در روایات اهل بیت علیهم السلام 161
- بداء 161
- 3 - اعتقاد به بداء شرط نبوّت 163
- امور تأثیرگذار 163
- 4 - تعظیم و عبادت خداوند با اعتقاد به بداء 163
- اشاره 163
- 2 - تأثیر استغفار در روزی 164
- 3 - دعا و جلب روزی 164
- 4 - دعا و دفع بلا 164
- 1 - صدقه و اثر آن در دفع بلا 164
- 6 - صله رحم و آثار دیگر 165
- ضرورت بعثت 166
- اهل بیت علیهم السلام و ضرورت بعثت 166
- اهداف بعثت 167
- عمومی بودن بعثت 169
- عصمت انبیا 170
- اشاره 172
- حضرت آدم علیه السلام 172
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت نوح علیه السلام 174
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت موسی علیه السلام 177
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یوسف علیه السلام 181
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یونس علیه السلام 182
- تنوع معجزات انبیا 183
- برتری رسول بر ملائکه 184
- تفاوت نبی و رسول 184
- وحی 184
- 1 - راه شهود قلبی 186
- راه های اثبات نبوت پیامبراکرم صلی الله علیه وآله 186
- اشاره 186
- اعجاز قرآن 187
- معجزه 187
- 2 - معجزه 187
- الف - اعجاز قرآن 187
- 1 - اعجاز به جهات معنا و محتوا 188
- 2 - جامعیت قرآن 188
- ب - حرکت کردن درخت به امر پیامبرصلی الله علیه وآله 190
- 3 - گواهی پیامبران پیشین 192
- الف - ویژگی های محیطی 193
- توضیح 193
- 4 - قرائن و شواهد بر صدق دعوت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 193
- اشاره 193
- 2 - گسترش فتنه و جنگ 194
- 1 - انحراف مردم از دین 194
- اشاره 196
- 1 - اصالت خانوادگی 196
- 3 - پیروی مردم از هوا و هوس 196
- ب - ویژگی های اخلاقی و نفسانی پیامبرصلی الله علیه وآله 196
- 2 - امانت داری 197
- 3 - پرهیز از کارهای زشت 197
- 6 - تواضع 198
- 4 - شجاعت و شهامت 198
- 5 - بهترین روش زندگی 198
- 7 - تنها خدا را در نظر داشتن 199
- 9 - عدالت در تمام امور 199
- 8 - بی توجّهی به دنیا 199
- د - خصوصیات تعالیم پیامبرصلی الله علیه وآله 200
- ج - پیروان نیک 200
- ه. - روش های اجرایی معقول 201
- نزول وحی بر پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 202
- عمومی بودن بعثت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- عصمت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- نفی سهو از پیامبرصلی الله علیه وآله 204
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله 204
- علم غیب پیامبرصلی الله علیه وآله 206
- خاتمیت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 206
- حفظ قرآن از تحریف 209
- صبر به جهت حفظ اسلام 211
- اهمیت وحدت 211
- امامت عامه 211
- وحدت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 211
- عوامل تفرقه 212
- 2 - شیطان 212
- 1 - سوء نیت 212
- 1 - دین 212
- 2 - رسول اکرم صلی الله علیه وآله 212
- محورهای وحدت 212
- 3 - کتاب خدا 213
- 4 - رعایت حقوق طرفین 213
- 5 - ولایت اهل بیت علیهم السلام 214
- امام علی علیه السلام محور وحدت بعد از پیامبرصلی الله علیه وآله 214
- خالی نبودن زمین از امام 215
- فرق بین رسول و نبی و امام 215
- مقابله با تفرقه 215
- اثر نبودن امام در زمین 216
- اتصال وصایت و امامت 217
- اشاره 219
- 2 - رفع عذاب به وجود امام 219
- 1 - بیان احکام و دعوت مردم به راه خدا 219
- فلسفه وجود امام 219
- 5 - باطل نشدن حجّت الهی 220
- 4 - وجود امام، منشأ صلاح مردم 220
- 3 - وجود امام به جهت عبادت خدا 220
- 7 - جلوگیری از تحریف 221
- 8 - رفع اشتباهات جامعه 222
- 10 - امامت، اساس اسلام است 230
- 9 - امامت متمم دین است 230
- 11 - امامت، نظام امت است 231
- 12 - امامت، راهی برای رسیدن به خدا 231
- 13 - امامت، جانشینی خدا و رسول 231
- عدم انقطاع امامت، مگر در چهل روز 232
- دعوت هر امتی با امام خود 232
- وجوب معرفت امام 233
- برتری امامت بر نبوت و رسالت 234
- 1 - برتری 235
- عصمت 236
- 2 – عصمت 236
- معنای عصمت 236
- حکمت عصمت امام 237
- 3 - نصّ 238
- 4 - معجزه 238
- 6 - بصیرت 239
- 9 - درک دین 239
- 7 - موقعیت شناسی 239
- 8 - عالم به سیاست 239
- 13 - اهل لهو و لعب نباشد 240
- 11 - تأدیب خود قبل از دیگران 240
- 14 - عدالت در حکم 240
- 12 - طهارت مولد 240
- 17 - مهربانی کردن با رعیت 241
- 15 - باورع بودن 241
- 18 - مراعات حال فقرا 241
- 16 - حلیم بودن 241
- 19 - حکم کردن به دستورات الهی 242
- عدم جواز اطاعت از امام فاسق 242
- مصادر علوم امام 243
- وجوب خروج بر امامان جور 243
- 1 - میراث فرهنگی پیامبرصلی الله علیه وآله 243
- 2 - تعلیمات پیامبرصلی الله علیه وآله 244
- 4 - مصحف حضرت زهراعلیها السلام 245
- 3 - کتاب حضرت علی علیه السلام 245
- 7 - علم غیب 246
- 5 - الهام 246
- 6 - حدیث ملائکه 246
- علم امام 247
- ولایت تکوینی امام 247
- اشاره 249
- احادیث دوازده خلیفه 249
- لزوم تعیین امام از ناحیه امام قبل 249
- نصّ بر امامان 250
- وقت علم به امامت 250
- توضیح 250
- نصّ بر امام علی علیه السلام 250
- امام علی علیه السلام و آیه «اولی الامر» 251
- امام علی علیه السلام و آیه تبلیغ 251
- امام علی علیه السلام و آیه اکمال 253
- امام علی علیه السلام و آیه تطهیر 253
- امام علی علیه السلام و آیه انذار 253
- نصّ بر امام حسن علیه السلام 254
- نصّ بر امام سجادعلیه السلام 255
- نصّ بر امام حسین علیه السلام 255
- نصّ بر امام صادق علیه السلام 257
- نص بر امام موسی کاظم علیه السلام 257
- نص بر امام رضاعلیه السلام 258
- نص بر امام جوادعلیه السلام 259
- نصّ بر امام هادی علیه السلام 259
- نصّ بر امام حسن عسکری علیه السلام 260
- نصّ بر امام مهدی علیه السلام 261
- مَجاز بودن دنیا 263
- دنیا وسیله ای برای آخرت 264
- انسان برتر از ملائکه 265
- احوال روح 266
- آخرت، حیات باقی است 266
- روح، جزء حقیقی انسان 266
- حقیقت روح 266
- حقیقت مرگ 267
- آثار یاد مرگ 269
- یاد مرگ 269
- مرگ، مصلحت جامعه 270
- اقسام مرگ 270
- کراهت درخواست مرگ 270
- گریه بر اموات 271
- مرگ، امر وجودی است 271
- مرگ، کفاره گناه مؤمن 272
- کیفیت قبض روح نفوس بسیار در یک لحظه 272
- 1 - ناآگاهی از حقیقت مرگ 272
- عوامل ترس از مرگ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 272
- اثر مرگ 272
- کسانی که هنگام مرگ انسان، حاضر می شوند 273
- اشاره 273
- 1 - پیامبرصلی الله علیه وآله و امامان علیهم السلام 273
- 2 - شیطان 274
- 3 - ملک الموت 274
- برزخ در روایات 275
- اسلام و تعدیل احترام به اموات 275
- بهترین توشه آخرت 275
- 1 - سؤال نکیر و منکر 276
- 2 - فشار قبر 276
- 3 - تجسّم اعمال در قبر 276
- 4 - باز شدن دری به سوی بهشت یا جهنم 277
- صدقات جاریه در برزخ 278
- 6 - اجتماع ارواح 278
- بطلان تناسخ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 279
- بدن برزخی 279
- عقبات بین دنیا و آخرت 279
- قیامت، غایت نهایی خلقت 281
- 3 - رفع عذاب 281
- 1 - آینده نگری 281
- 2 - جلوگیری از آرزوهای غلط 281
- پایان پذیرفتن عمر دنیا 282
- فنای ارواح 282
- چگونگی بدن انسان در قیامت 283
- نفخ صور 283
- نامه اعمال 284
- 1 - پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله 285
- گواهان در روز قیامت 285
- لزوم گواه و شاهد 285
- 2 - امام معصوم علیه السلام 285
- 4 - گواهی اندام ها 286
- 3 - روزگار 286
- حقیقت میزان 287
- حقیقت معنای توزین 287
- 1 - شهادتین 288
- اشاره 288
- سنگین ترین اعمال 288
- 2 - ذکر توحید 288
- 5 - اخلاص 289
- 4 - صلوات بر محمد و آل محمدعلیهم السلام 289
- 3 - خیر و خیرخواهی در دنیا 289
- 6 - نوشته عالمان دین 289
- 3 - آتش معصیت 290
- عوامل احباط در روایات 290
- 1و2 - حرام خواری و انکار فضائل امیرمؤمنان علیه السلام 290
- حسابرسی در قیامت 291
- اموری که در قیامت از آن ها سؤال می شود 291
- 1 - سؤال از ولایت 291
- حقیقت مرصاد «کمین گاه» 292
- حسابرسی امامان به اذن خداوند 292
- رابطه صراط دنیا و آخرت 292
- 3 - سؤال از حق بنده ها 292
- خلود جهنّمیان 293
- درهای بهشت 293
- مخلوق بودن بهشت و دوزخ 293
- کیفر، مقتضای تجسّم عمل 294
- توضیح 295
- کسانی که شفاعت می کنند 295
- کسانی که شفاعت نمی شوند 295
- وجوب اعتقاد به شفاعت 295
- کسانی که شفاعت می شوند 295
- 3 - همسایه و دوست مؤمن 296
- 2 - رسول خداصلی الله علیه وآله 296
- 7 - محبت خداوند 297
- 6 - ملائکه 297
- 5 - قرآن 297
- 8 - صفات خداوند 297
- طلب شفاعت از ولی خدا 298
- حدّاقل شفاعت 298
- 9 - معرفت به خداوند 298
- اعراف و اعرافیان 299
- اسباب ورود در بهشت 299
- درهای بهشت 300
- نعمت های بهشت 300
- اشاره 300
- د) گوشت 301
- 2 - نعمت های روحانی و معنوی 301
- توضیح 301
- ج) میوه های بهشتی 301
- الف) همسران پاک بهشتی 301
- 1 - نعمت های جسمانی 301
- ب) قصرها و کاخ ها 301
- اشاره 301
- ب) گفتگو با خداوند 302
- ج) درود و سلام خداوند 302
- الف) استفǘϙǠاز محضر امامان 302
- ه) خشنودی خداوند 303
- د) دوستان بهشتی 303
- و) تکریم بهشتیان 304
- درجات بهشت 304
- ز) پاداش فراتر از تصور 304
- گستره بهشت 305
- انواع بهشت 305
- اشاره 307
- 1 - تکبّر 307
- اسباب دوزخ 307
- 4 - بغض محمّد و اهل بیتش علیهم السلام 308
- 2 - مسخره کردن ارزش ها 308
- 3 - کمک به ظالم 308
- طبقات دوزخ 309
- 6 - کم فروشی 309
- 5 - رباخواری 309
- اثر تربیتی یاد دوزخ 311
- روایات مختلف درباره جاودانگی عذاب 312
- هدف خلقت انسان دوزخ نیست 312
- جمع بین روایات 313
1- 758. نهج السعاده، ج 2، ص 639.
2- 759. بصائر الدرجات، ص 299، ح 2 ؛ بحارالأنوار، ج 2، ص 172، باب 23.
لَسْتُ أَخَافُ عَلَیکَ النِّسْیانَ وَ قَدْ دَعَوْتُ اللَّهَ لَکَ أَنْ یحَفِّظَکَ وَ لا ینَسِّیکَ وَ لَکِنِ اکْتُبْ لِشُرَکَائِکَ قَالَ قُلْتُ وَ مَنْ شُرَکَائِی یا نَبِی اللَّهِ قَالَ الْأَئِمَّهُ مِنْ وُلْدِکَ»؛(1) «آنچه برای تو می گویم بنویس، حضرت عرض کرد: ای رسول خداصلی الله علیه وآله! آیا می ترسی که بر من فراموشی عارض شود؟ حضرت فرمود: از این نمی ترسم؛ زیرا از خدا خواسته ام که تو را حافظه دهد، و بر تو فراموشی عارض نکند، ولی برای شریکان خود بنویس. عرض کردم: شریکان من چه کسانی هستند ای پیامبر خدا؟ فرمود: امامان از اولاد تو.»
مردی از امام صادق علیه السلام مسأله ای پرسید و حضرت جواب داد، سپس گفت: به رأی شما اگر چنین و چنان باشد جوابش چیست؟ فرمود: «مَهْ مَا أَجَبْتُکَ فِیهِ مِنْ شَی ءٍ فَهُوَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه وآله لَسْنَا مِنْ أَرَأَیتَ فِی شَی ءٍ»؛(2) «خاموش باش، هر جوابی که من به تو می دهم از قول رسول خداصلی الله علیه وآله است، ما از خود رأیی نداریم.»
2 - تعلیمات پیامبرصلی الله علیه وآله
از رسول خداصلی الله علیه وآله نقل کرده که فرمود: «أَنَا مَدِینَهُ الْعِلْمِ وَ عَلِی بَابُهَا»؛(3) «من شهر حکمت هستم و علی دروازه [ورودی این شهر است.»
ترمذی به سندش از امام علی علیه السلام نقل کرده که فرمود: «کُنْتُ إِذَا سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه وآله أَعْطَانِی وَ إِذَا سَکَتُّ ابْتَدَأَنِی»؛(4) «من هرگاه از رسول خداصلی الله علیه وآله سؤال می کردم مرا جواب می داد و هرگاه ساکت می ماندم او برای ابتدا می کرد و علم می آموخت».
از رسول خداصلی الله علیه وآله نقل شده که فرمود: «علی خازن علمی»؛(5) «علی مخزن علم من است.»
امام علی علیه السلام فرمود: «لَقَدْ عَلَّمَنِی رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله أَلْفَ بَابٍ یفْتَحُ کُلُّ بَابٍ أَلْفَ بَابٍ»؛(6) «رسول خداصلی الله علیه وآله هزار باب از علوم را به من آموخت، که از هر بابی هزار باب دیگر باز می شود.»