- پیشگفتار 1
- اعتراف علمای اهل سنت 2
- دانش محدود بشری 4
- حجیت روایات اعتقادی 5
- اشاره 5
- جایگاه روایات اعتقادی 5
- خبر واحد اعتقادی 6
- اکتفای رجوع به اهل خبره 7
- بررسی اشکال دور 10
- تأکید بر ایمان در آیات و روایات 11
- نقد و بررسی ادله منکران 13
- اطلاق ادله حجیت خبر واحد 13
- منابع معرفت شناسی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 16
- 2 - عقل و خرد 16
- 1 - احساس و تجربه 16
- 3 - تاریخ 17
- 5 - وحی 19
- 6 - کشف و شهود 20
- 3 - غرور 21
- 1 - هواپرستی 21
- 2 - حبّ دنیا 21
- 6 - آرزوها 22
- 5 - لجاجت و عناد 22
- 4 - جهل 22
- 7 - گناه 23
- 1 - تقوا 24
- 2 - ایمان 24
- 2 - انگیزه عاطفی (شکر منعم) 26
- 1 - انگیزه عقلی (دفع ضرر محتمل) 26
- 3 - انگیزه فطری 27
- توضیح 28
- اشاره 28
- راه اول: راه قلب و شهود باطنی 28
- آثار معرفت قلبی 32
- امکان معرفت قلبی 32
- خداوند را به خودش بشناسیم 34
- معرفت نفس راهی به سوی معرفت شهودی 34
- توضیح 38
- شناخت خداوند متعال در عالم ذر 41
- نشانه وجود معرفت فطری 43
- وظیفه انبیا و اوصیا در باب خداشناسی 43
- فضیلت عقل و دعوت به تعقّل 45
- ترغیب به تفکّر 47
- اشاره 49
- روایاتی از قسم اول 50
- الف) راه حدوث 50
- توضیح 50
- روایاتی از قسم دوم 51
- اصل علیت در روایات 53
- ج) راه نظم و هدفمند بودن عالم 58
- اشاره 58
- الف) نظام عمومی خلقت 58
- نظام خلقت انسان 59
- ب) نظام خصوصی خلقت 59
- نظام خلقت افلاک 61
- نظام خلقت کوه ها 62
- نظام دریاها 62
- نظام خلقت حیوانات 63
- د) راه هدایت و راهیابی 64
- اشاره 64
- اهل بیت علیهم السلام و راه هدایت و راهیابی 64
- ه ) راه اضطرار و تسخیر 67
- روایات اهل بیت علیهم السلام 71
- و) راه فسخ و نقض 71
- توضیح 71
- ز ) راه محدودیت و صرف الوجود 72
- اهمیت توحید 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید واحدی 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید احدی 75
- اشاره 75
- توضیح روایت 76
- اقسام واحدیت 77
- اقسام ترکیب 77
- استدلال اهل بیت علیهم السلام بر توحید واحدی 78
- عینیت صفات با ذات در روایات 81
- توحید افعالی 83
- اشاره 83
- 1 - توحید در خالقیت 83
- توضیح 83
- کفایت مبدأ فاعلی در خلقت عالم 84
- صدور افعال الهی به نحو تجلّی 85
- 3 - توحید در تشریع و قانون گذاری 86
- توضیح 86
- اشاره 86
- دلیل توحید ربوبی: انتظام عالم 86
- توحید در تشریع و روایات تفویض 87
- 6 - توحید در مالکیت 89
- 5 - توحید در عزّت 89
- اشاره 91
- 1 - توحید در عبادت 91
- 2 - توحید در اطاعت 91
- شرک خفی 92
- اهل بیت علیهم السلام و مبارزه با غلو 92
- اشاره 96
- دیدگاه اهل بیت علیهم السلام درباره مقدار معرفت به صفات 96
- اهل بیت علیهم السلام و قول به تنزیه 98
- اقوال در معرفت صفات 98
- اقوال در توصیف خداوند متعال 100
- تعداد اسمای حسنای الهی 100
- تدارک تشبیه به تنزیه 100
- توقیفی بودن صفات الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 101
- صفات ذات و صفات فعل 103
- عدم بازگشت صفات ثبوتی به سلبی 103
- اهل بیت علیهم السلام و نفی تشبیه 103
- علم خداوند به نفس خود 105
- 1 - علم الهی 105
- علم الهی 105
- علم خداوند به اشیا قبل از خلقت 105
- نحوه علم پیشین الهی به موجودات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 106
- علم خداوند به جزئیات 108
- علم به اشیا بعد از خلقت 108
- علم الهی به جزئیات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 109
- علم بی منتهای الهی 109
- قدرت الهی (توانایی) 110
- 2 - قدرت الهی (توانایی) 110
- معنای قدرت الهی 110
- اثبات قدرت و توانایی خداوند 111
- قدرت الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 111
- خداوند، فاعل مختار است 111
- عدم تعلّق قدرت الهی به غیرممکنات 112
- عمومیت قدرت الهی 112
- توحید در قدرت 113
- خداوند قادر بالاراده است 114
- رعایت مراحل در بیان قدرت الهی 114
- آراء مختلف در مورد کیفیت حیات الهی 115
- 3 - حیات الهی 115
- حیات الهی از دیدگاه روایات 115
- 1 - حیات، صفت ذاتی خداوند 115
- حیات الهی 115
- 3 - حیات ابدی خداوند 116
- 4 - حیات الهی قابل توصیف نیست 117
- ازلیت و ابدیت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 117
- ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 5 - حیات ازلی خداوند 117
- 4 - ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 5 - صفت غنی 118
- اقوال در حقیقت اراده الهی 119
- اراده 119
- اختلاف آرا در تفاوت اراده و مشیت 120
- اقوال در حدوث یا قدم اراده الهی 120
- الف) اشاره به اراده خداوند 121
- اراده الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 121
- اشاره 121
- ب) فرق اراده فعلی خداوند با اراده انسان 121
- اقسام اراده الهی 121
- د) تقسیم اراده به اراده ذاتی و فعلی 122
- ه) تغایر علم بالاراده 122
- ج) اراده از صفات فعل است 122
- 7 - کلام الهی 123
- ز) عمومیت مشیت الهی 123
- کلام الهی 123
- و ) یکی بودن اراده با مشیت 123
- ب) اشاره به کلام قولی الهی 124
- کلام الهی در روایات اهل بیت علیهم السلام 124
- ج) اشاره به کلام فعلی الهی 124
- توضیح 124
- الف) اشاره به اصل کلام الهی 124
- 8 - صفت صدق 125
- آراء در صفات خبریه 125
- الف) تحقیق و تأویل 125
- صفت صدق 125
- ج) حمل بر ظاهر 126
- ب) تفویض و توقّف 126
- سمیع و بصیر 126
- 9 - سمیع و بصیر 126
- صفات خبری از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 126
- صفت سمیع و بصیر در روایات اهل بیت علیهم السلام 127
- مظهریت تام انسان کامل نسبت به صفات الهی 128
- اثر تربیتی اعتقاد به سمیع و بصیر بودن خداوند 128
- صفات خبریه 128
- 1 - نفی جسمیت 131
- نفی جسمیت 131
- صفات سلبی 131
- نفی جسمیت خداوند نزد اهل بیت علیهم السلام 131
- 2 - نفی رؤیت 133
- نفی رؤیت 133
- امکان رؤیت قلبی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 134
- نفی حلول و اتحاد 135
- 3 - نفی حلول و اتحاد 135
- نفی رؤیت به چشم از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- نفی حلول و اتحاد از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- 4 - نفی زمان و مکان 136
- نفی زمان و مکان 136
- دلیل نفی مکان 138
- عالم محضر خداست 138
- خداوند، سابق بر زمان و مکان 138
- 5 - نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 139
- علّت بلند نمودن دست ها به طرف آسمان 139
- حسن و قبح عقلی 141
- عدل الهی 141
- افعال الهی 141
- 2 - حقیقت عدل 142
- 1 - معنای عدل 142
- 3 - اقسام عدل 142
- اقسام عدل 142
- اشاره 142
- ب) عدل تشریعی 142
- الف) عدل تکوینی 142
- غایتمندی افعال الهی در روایات 144
- 2 - امتحان انسان 145
- قبح تکلیف مالایطاق 145
- 1 - محکم شدن در مقابل شداید 145
- فلسفه مصائب 145
- 4 - اثر گناه 146
- 3 - رسیدن به نعمت و اجر پروردگار 146
- 5 - ادب شدن مردم 147
- 6 - بیداری از خواب غفلت 148
- توضیح 149
- بلاها در حقّ اولیای الهی 149
- 1 - در حق انبیا و اوصیا 149
- 2 - در حق مؤمنین 150
- الف) تطهیر و کفاره گناه 150
- ج) تدارک گناه به استغفار 151
- علّت شرور و اختلافات 151
- اهل بیت علیهم السلام و افعال انسان 152
- بازتاب عقل در اخلاق عملی 152
- آراء درباره افعال انسان 152
- معنای «امر بین الامرین» 155
- اشاره 157
- قضا و قدر از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 157
- 1 - قضا و قدر علمی 157
- 1 - معنای قضا و قدر 157
- قضا و قدر 157
- 2 - قضا و قدر عینی 157
- 2 - تغییر در قضا و قدر 158
- 3 - نهی از تدبّر بر کسانی که قدرت تحلیل آن را ندارند 158
- قضاء الهی بر طبق مصالح بندگان 158
- کیفیت اضلال خداوند 159
- اضلال کیفری 159
- 2 - بداء جایز 161
- 1 - بداء محال 161
- بداء در روایات اهل بیت علیهم السلام 161
- بداء 161
- 3 - اعتقاد به بداء شرط نبوّت 163
- اشاره 163
- 4 - تعظیم و عبادت خداوند با اعتقاد به بداء 163
- امور تأثیرگذار 163
- 2 - تأثیر استغفار در روزی 164
- 3 - دعا و جلب روزی 164
- 4 - دعا و دفع بلا 164
- 1 - صدقه و اثر آن در دفع بلا 164
- 6 - صله رحم و آثار دیگر 165
- اهل بیت علیهم السلام و ضرورت بعثت 166
- ضرورت بعثت 166
- اهداف بعثت 167
- عمومی بودن بعثت 169
- عصمت انبیا 170
- اشاره 172
- حضرت آدم علیه السلام 172
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت نوح علیه السلام 174
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت موسی علیه السلام 177
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یوسف علیه السلام 181
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یونس علیه السلام 182
- تنوع معجزات انبیا 183
- وحی 184
- تفاوت نبی و رسول 184
- برتری رسول بر ملائکه 184
- اشاره 186
- راه های اثبات نبوت پیامبراکرم صلی الله علیه وآله 186
- 1 - راه شهود قلبی 186
- الف - اعجاز قرآن 187
- 2 - معجزه 187
- معجزه 187
- اعجاز قرآن 187
- 1 - اعجاز به جهات معنا و محتوا 188
- 2 - جامعیت قرآن 188
- ب - حرکت کردن درخت به امر پیامبرصلی الله علیه وآله 190
- 3 - گواهی پیامبران پیشین 192
- الف - ویژگی های محیطی 193
- اشاره 193
- 4 - قرائن و شواهد بر صدق دعوت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 193
- توضیح 193
- 1 - انحراف مردم از دین 194
- 2 - گسترش فتنه و جنگ 194
- اشاره 196
- 1 - اصالت خانوادگی 196
- ب - ویژگی های اخلاقی و نفسانی پیامبرصلی الله علیه وآله 196
- 3 - پیروی مردم از هوا و هوس 196
- 3 - پرهیز از کارهای زشت 197
- 2 - امانت داری 197
- 5 - بهترین روش زندگی 198
- 4 - شجاعت و شهامت 198
- 6 - تواضع 198
- 7 - تنها خدا را در نظر داشتن 199
- 8 - بی توجّهی به دنیا 199
- 9 - عدالت در تمام امور 199
- د - خصوصیات تعالیم پیامبرصلی الله علیه وآله 200
- ج - پیروان نیک 200
- ه. - روش های اجرایی معقول 201
- نزول وحی بر پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 202
- عمومی بودن بعثت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- عصمت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- نفی سهو از پیامبرصلی الله علیه وآله 204
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله 204
- علم غیب پیامبرصلی الله علیه وآله 206
- خاتمیت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 206
- حفظ قرآن از تحریف 209
- صبر به جهت حفظ اسلام 211
- امامت عامه 211
- وحدت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 211
- اهمیت وحدت 211
- 1 - سوء نیت 212
- 2 - شیطان 212
- 1 - دین 212
- 2 - رسول اکرم صلی الله علیه وآله 212
- عوامل تفرقه 212
- محورهای وحدت 212
- 4 - رعایت حقوق طرفین 213
- 3 - کتاب خدا 213
- امام علی علیه السلام محور وحدت بعد از پیامبرصلی الله علیه وآله 214
- 5 - ولایت اهل بیت علیهم السلام 214
- فرق بین رسول و نبی و امام 215
- خالی نبودن زمین از امام 215
- مقابله با تفرقه 215
- اثر نبودن امام در زمین 216
- اتصال وصایت و امامت 217
- اشاره 219
- 1 - بیان احکام و دعوت مردم به راه خدا 219
- 2 - رفع عذاب به وجود امام 219
- فلسفه وجود امام 219
- 5 - باطل نشدن حجّت الهی 220
- 3 - وجود امام به جهت عبادت خدا 220
- 4 - وجود امام، منشأ صلاح مردم 220
- 7 - جلوگیری از تحریف 221
- 8 - رفع اشتباهات جامعه 222
- 9 - امامت متمم دین است 230
- 10 - امامت، اساس اسلام است 230
- 12 - امامت، راهی برای رسیدن به خدا 231
- 13 - امامت، جانشینی خدا و رسول 231
- 11 - امامت، نظام امت است 231
- عدم انقطاع امامت، مگر در چهل روز 232
- دعوت هر امتی با امام خود 232
- وجوب معرفت امام 233
- برتری امامت بر نبوت و رسالت 234
- 1 - برتری 235
- معنای عصمت 236
- 2 – عصمت 236
- عصمت 236
- حکمت عصمت امام 237
- 4 - معجزه 238
- 3 - نصّ 238
- 9 - درک دین 239
- 6 - بصیرت 239
- 8 - عالم به سیاست 239
- 7 - موقعیت شناسی 239
- 13 - اهل لهو و لعب نباشد 240
- 12 - طهارت مولد 240
- 14 - عدالت در حکم 240
- 11 - تأدیب خود قبل از دیگران 240
- 17 - مهربانی کردن با رعیت 241
- 18 - مراعات حال فقرا 241
- 15 - باورع بودن 241
- 16 - حلیم بودن 241
- 19 - حکم کردن به دستورات الهی 242
- عدم جواز اطاعت از امام فاسق 242
- مصادر علوم امام 243
- وجوب خروج بر امامان جور 243
- 1 - میراث فرهنگی پیامبرصلی الله علیه وآله 243
- 2 - تعلیمات پیامبرصلی الله علیه وآله 244
- 4 - مصحف حضرت زهراعلیها السلام 245
- 3 - کتاب حضرت علی علیه السلام 245
- 7 - علم غیب 246
- 6 - حدیث ملائکه 246
- 5 - الهام 246
- علم امام 247
- ولایت تکوینی امام 247
- لزوم تعیین امام از ناحیه امام قبل 249
- احادیث دوازده خلیفه 249
- اشاره 249
- نصّ بر امامان 250
- وقت علم به امامت 250
- توضیح 250
- نصّ بر امام علی علیه السلام 250
- امام علی علیه السلام و آیه تبلیغ 251
- امام علی علیه السلام و آیه «اولی الامر» 251
- امام علی علیه السلام و آیه تطهیر 253
- امام علی علیه السلام و آیه اکمال 253
- امام علی علیه السلام و آیه انذار 253
- نصّ بر امام حسن علیه السلام 254
- نصّ بر امام سجادعلیه السلام 255
- نصّ بر امام حسین علیه السلام 255
- نص بر امام موسی کاظم علیه السلام 257
- نصّ بر امام صادق علیه السلام 257
- نص بر امام رضاعلیه السلام 258
- نص بر امام جوادعلیه السلام 259
- نصّ بر امام هادی علیه السلام 259
- نصّ بر امام حسن عسکری علیه السلام 260
- نصّ بر امام مهدی علیه السلام 261
- مَجاز بودن دنیا 263
- دنیا وسیله ای برای آخرت 264
- انسان برتر از ملائکه 265
- آخرت، حیات باقی است 266
- روح، جزء حقیقی انسان 266
- احوال روح 266
- حقیقت روح 266
- حقیقت مرگ 267
- یاد مرگ 269
- آثار یاد مرگ 269
- کراهت درخواست مرگ 270
- اقسام مرگ 270
- مرگ، مصلحت جامعه 270
- گریه بر اموات 271
- مرگ، امر وجودی است 271
- مرگ، کفاره گناه مؤمن 272
- 1 - ناآگاهی از حقیقت مرگ 272
- کیفیت قبض روح نفوس بسیار در یک لحظه 272
- اثر مرگ 272
- عوامل ترس از مرگ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 272
- کسانی که هنگام مرگ انسان، حاضر می شوند 273
- 1 - پیامبرصلی الله علیه وآله و امامان علیهم السلام 273
- اشاره 273
- 2 - شیطان 274
- 3 - ملک الموت 274
- برزخ در روایات 275
- اسلام و تعدیل احترام به اموات 275
- بهترین توشه آخرت 275
- 3 - تجسّم اعمال در قبر 276
- 2 - فشار قبر 276
- 1 - سؤال نکیر و منکر 276
- 4 - باز شدن دری به سوی بهشت یا جهنم 277
- صدقات جاریه در برزخ 278
- 6 - اجتماع ارواح 278
- بطلان تناسخ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 279
- عقبات بین دنیا و آخرت 279
- بدن برزخی 279
- 3 - رفع عذاب 281
- 2 - جلوگیری از آرزوهای غلط 281
- 1 - آینده نگری 281
- قیامت، غایت نهایی خلقت 281
- پایان پذیرفتن عمر دنیا 282
- فنای ارواح 282
- نفخ صور 283
- چگونگی بدن انسان در قیامت 283
- نامه اعمال 284
- 1 - پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله 285
- گواهان در روز قیامت 285
- لزوم گواه و شاهد 285
- 2 - امام معصوم علیه السلام 285
- 3 - روزگار 286
- 4 - گواهی اندام ها 286
- حقیقت میزان 287
- حقیقت معنای توزین 287
- 2 - ذکر توحید 288
- 1 - شهادتین 288
- اشاره 288
- سنگین ترین اعمال 288
- 4 - صلوات بر محمد و آل محمدعلیهم السلام 289
- 5 - اخلاص 289
- 6 - نوشته عالمان دین 289
- 3 - خیر و خیرخواهی در دنیا 289
- عوامل احباط در روایات 290
- 1و2 - حرام خواری و انکار فضائل امیرمؤمنان علیه السلام 290
- 3 - آتش معصیت 290
- حسابرسی در قیامت 291
- 1 - سؤال از ولایت 291
- اموری که در قیامت از آن ها سؤال می شود 291
- 3 - سؤال از حق بنده ها 292
- رابطه صراط دنیا و آخرت 292
- حقیقت مرصاد «کمین گاه» 292
- حسابرسی امامان به اذن خداوند 292
- درهای بهشت 293
- خلود جهنّمیان 293
- مخلوق بودن بهشت و دوزخ 293
- کیفر، مقتضای تجسّم عمل 294
- کسانی که شفاعت می کنند 295
- کسانی که شفاعت نمی شوند 295
- توضیح 295
- کسانی که شفاعت می شوند 295
- وجوب اعتقاد به شفاعت 295
- 3 - همسایه و دوست مؤمن 296
- 2 - رسول خداصلی الله علیه وآله 296
- 8 - صفات خداوند 297
- 7 - محبت خداوند 297
- 6 - ملائکه 297
- 5 - قرآن 297
- طلب شفاعت از ولی خدا 298
- حدّاقل شفاعت 298
- 9 - معرفت به خداوند 298
- اعراف و اعرافیان 299
- اسباب ورود در بهشت 299
- نعمت های بهشت 300
- اشاره 300
- درهای بهشت 300
- توضیح 301
- ج) میوه های بهشتی 301
- د) گوشت 301
- 1 - نعمت های جسمانی 301
- الف) همسران پاک بهشتی 301
- ب) قصرها و کاخ ها 301
- 2 - نعمت های روحانی و معنوی 301
- اشاره 301
- الف) استفǘϙǠاز محضر امامان 302
- ب) گفتگو با خداوند 302
- ج) درود و سلام خداوند 302
- د) دوستان بهشتی 303
- ه) خشنودی خداوند 303
- و) تکریم بهشتیان 304
- درجات بهشت 304
- ز) پاداش فراتر از تصور 304
- گستره بهشت 305
- انواع بهشت 305
- اشاره 307
- 1 - تکبّر 307
- اسباب دوزخ 307
- 4 - بغض محمّد و اهل بیتش علیهم السلام 308
- 3 - کمک به ظالم 308
- 2 - مسخره کردن ارزش ها 308
- 5 - رباخواری 309
- طبقات دوزخ 309
- 6 - کم فروشی 309
- اثر تربیتی یاد دوزخ 311
- هدف خلقت انسان دوزخ نیست 312
- روایات مختلف درباره جاودانگی عذاب 312
- جمع بین روایات 313
1- 910. تفسیر صافی، ذیل آیه 13 از سوره اسراء.
2- 911. نور الثقلین، ج 5، ص 112 ؛ کافی، ج 8، ص 315، ح 496.
3- 912. نهج البلاغه، خطبه 72.
4- 913. همان، ج 3، ص 521 ؛ کافی، ج 1، ص 191، ح 4.
5- 914. سوره نساء، آیات 41و42.
ِنَّا شَاهِدٌ عَلَیهِمْ وَ مُحَمَّدٌصلی الله علیه وآله شَاهِدٌ عَلَینَا»؛(1) «این آیه درباره خصوص امّت محمّدصلی الله علیه وآله نازل شده است؛ زیرا در هر قرنی از میان آنان امامی از ما گواه بر آنان خواهد بود، و محمّدصلی الله علیه وآله گواه بر ما می باشد.»
3 - روزگار
الف) امیرمؤمنان علیه السلام فرمود: «مَا مِنْ یوْمٍ یأْتِی عَلَی ابْنِ آدَمَ إِلاَّ قَالَ لَهُ ذَلِکَ الْیوْمُ یا ابْنَ آدَمَ أَنَا یوْمٌ جَدِیدٌ وَ أَنَا عَلَیکَ شَهِیدٌ فَقُلْ فِی خَیراً وَ اعْمَلْ فِی خَیراً أَشْهَدْ لَکَ بِهِ یوْمَ الْقِیامَهِ فَإِنَّکَ لَنْ تَرَانِی بَعْدَهَا أَبَداً»؛(2) «هیچ روزی بر فرزند آدم نمی گذرد جز آن که آن روز [به زبان حال به او می گوید: من روز جدیدی هستم و من بر تو گواهم، پس در من کار نیک انجام ده و در من عمل خیر به جای آور، تا به آن در روز قیامت برای تو گواهی دهم؛ زیرا بعد از این روز هرگز مرا نخواهی دید.»
ب) امام صادق علیه السلام فرمود: «إِنَّ النَّهَارَ إِذَا جَاءَ قَالَ یا ابْنَ آدَمَ اعْمَلْ فِی یوْمِکَ هَذَا خَیراً أَشْهَدْ لَکَ بِهِ عِنْدَ رَبِّکَ یوْمَ الْقِیامَهِ»؛(3) «و چون روز آید [به زبان حال گوید: ای فرزند آدم! در این روز عمل خیر انجام بده؛ زیرا من نزد پروردگارت در روز قیامت به آن گواهی خواهم داد.»
4 - گواهی اندام ها
الف) امام علی علیه السلام فرمود: «خُتِمَ عَلَی الْأَفْوَاهِ فَلا تَکَلَّمُ وَ قَدْ تَکَلَّمَتِ الْأَیدِی وَ شَهِدَتِ الْأَرْجُلُ وَ نَطَقَتِ الْجُلُودُ بِمَا عَمِلُوا فَلا یکْتُمُونَ اللَّهَ حَدِیثاً»؛(4) بر دهان ها مهر خواهد خورد پس سخن نگویند و این دست ها هستند که به سخن درآیند و پاها گواهی دهند و پوست ها به آنچه که عمل کرده اند نطق کنند، پس هیچ گفتاری را از خداوند کتمان نکنند.»
ب) و نیز فرمود: «اعْلَمُوا عِبَادَ اللَّهِ أَنَّ عَلَیکُمْ رَصَداً مِنْ أَنْفُسِکُمْ وَ عُیوناً مِنْ جَوَارِحِکُمْ وَ حُفَّاظَ صِدْقٍ یحْفَظُونَ أَعْمَالَکُمْ وَ عَدَدَ أَنْفَاسِکُمْ لا تَسْتُرُکُمْ مِنْهُمْ ظُلْمَهُ لَیلٍ دَاجٍ وَ لا یکِنُّکُمْ مِنْهُمْ بَابٌ ذُو رِتَاجٍ وَ إِنَّ غَداً مِنَ الْیوْمِ قَرِیبٌ»؛(5) «بندگان خدا! بدانید دیده بانی از