- پیشگفتار 1
- اعتراف علمای اهل سنت 2
- دانش محدود بشری 4
- اشاره 5
- جایگاه روایات اعتقادی 5
- حجیت روایات اعتقادی 5
- خبر واحد اعتقادی 6
- اکتفای رجوع به اهل خبره 7
- بررسی اشکال دور 10
- تأکید بر ایمان در آیات و روایات 11
- نقد و بررسی ادله منکران 13
- اطلاق ادله حجیت خبر واحد 13
- 2 - عقل و خرد 16
- 1 - احساس و تجربه 16
- منابع معرفت شناسی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 16
- 3 - تاریخ 17
- 5 - وحی 19
- 6 - کشف و شهود 20
- 3 - غرور 21
- 2 - حبّ دنیا 21
- 1 - هواپرستی 21
- 6 - آرزوها 22
- 5 - لجاجت و عناد 22
- 4 - جهل 22
- 7 - گناه 23
- 2 - ایمان 24
- 1 - تقوا 24
- 2 - انگیزه عاطفی (شکر منعم) 26
- 1 - انگیزه عقلی (دفع ضرر محتمل) 26
- 3 - انگیزه فطری 27
- توضیح 28
- اشاره 28
- راه اول: راه قلب و شهود باطنی 28
- آثار معرفت قلبی 32
- امکان معرفت قلبی 32
- معرفت نفس راهی به سوی معرفت شهودی 34
- خداوند را به خودش بشناسیم 34
- توضیح 38
- شناخت خداوند متعال در عالم ذر 41
- نشانه وجود معرفت فطری 43
- وظیفه انبیا و اوصیا در باب خداشناسی 43
- فضیلت عقل و دعوت به تعقّل 45
- ترغیب به تفکّر 47
- اشاره 49
- توضیح 50
- الف) راه حدوث 50
- روایاتی از قسم اول 50
- روایاتی از قسم دوم 51
- اصل علیت در روایات 53
- ج) راه نظم و هدفمند بودن عالم 58
- اشاره 58
- الف) نظام عمومی خلقت 58
- نظام خلقت انسان 59
- ب) نظام خصوصی خلقت 59
- نظام خلقت افلاک 61
- نظام خلقت کوه ها 62
- نظام دریاها 62
- نظام خلقت حیوانات 63
- د) راه هدایت و راهیابی 64
- اشاره 64
- اهل بیت علیهم السلام و راه هدایت و راهیابی 64
- ه ) راه اضطرار و تسخیر 67
- روایات اهل بیت علیهم السلام 71
- توضیح 71
- و) راه فسخ و نقض 71
- ز ) راه محدودیت و صرف الوجود 72
- اهمیت توحید 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید واحدی 74
- اهل بیت علیهم السلام و توحید احدی 75
- اشاره 75
- توضیح روایت 76
- اقسام واحدیت 77
- اقسام ترکیب 77
- استدلال اهل بیت علیهم السلام بر توحید واحدی 78
- عینیت صفات با ذات در روایات 81
- توحید افعالی 83
- اشاره 83
- 1 - توحید در خالقیت 83
- توضیح 83
- کفایت مبدأ فاعلی در خلقت عالم 84
- صدور افعال الهی به نحو تجلّی 85
- دلیل توحید ربوبی: انتظام عالم 86
- 3 - توحید در تشریع و قانون گذاری 86
- اشاره 86
- توضیح 86
- توحید در تشریع و روایات تفویض 87
- 6 - توحید در مالکیت 89
- 5 - توحید در عزّت 89
- اشاره 91
- 2 - توحید در اطاعت 91
- 1 - توحید در عبادت 91
- اهل بیت علیهم السلام و مبارزه با غلو 92
- شرک خفی 92
- دیدگاه اهل بیت علیهم السلام درباره مقدار معرفت به صفات 96
- اشاره 96
- اهل بیت علیهم السلام و قول به تنزیه 98
- اقوال در معرفت صفات 98
- اقوال در توصیف خداوند متعال 100
- تعداد اسمای حسنای الهی 100
- تدارک تشبیه به تنزیه 100
- توقیفی بودن صفات الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 101
- صفات ذات و صفات فعل 103
- اهل بیت علیهم السلام و نفی تشبیه 103
- عدم بازگشت صفات ثبوتی به سلبی 103
- 1 - علم الهی 105
- علم خداوند به نفس خود 105
- علم الهی 105
- علم خداوند به اشیا قبل از خلقت 105
- نحوه علم پیشین الهی به موجودات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 106
- علم به اشیا بعد از خلقت 108
- علم خداوند به جزئیات 108
- علم الهی به جزئیات از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 109
- علم بی منتهای الهی 109
- قدرت الهی (توانایی) 110
- 2 - قدرت الهی (توانایی) 110
- معنای قدرت الهی 110
- قدرت الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 111
- اثبات قدرت و توانایی خداوند 111
- خداوند، فاعل مختار است 111
- عمومیت قدرت الهی 112
- عدم تعلّق قدرت الهی به غیرممکنات 112
- توحید در قدرت 113
- رعایت مراحل در بیان قدرت الهی 114
- خداوند قادر بالاراده است 114
- حیات الهی از دیدگاه روایات 115
- 1 - حیات، صفت ذاتی خداوند 115
- حیات الهی 115
- 3 - حیات الهی 115
- آراء مختلف در مورد کیفیت حیات الهی 115
- 3 - حیات ابدی خداوند 116
- 4 - حیات الهی قابل توصیف نیست 117
- ازلیت و ابدیت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 117
- ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 5 - حیات ازلی خداوند 117
- 4 - ازلیت و ابدیت خداوند 117
- 5 - صفت غنی 118
- اقوال در حقیقت اراده الهی 119
- اراده 119
- اختلاف آرا در تفاوت اراده و مشیت 120
- اقوال در حدوث یا قدم اراده الهی 120
- الف) اشاره به اراده خداوند 121
- اراده الهی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 121
- ب) فرق اراده فعلی خداوند با اراده انسان 121
- اشاره 121
- اقسام اراده الهی 121
- د) تقسیم اراده به اراده ذاتی و فعلی 122
- ه) تغایر علم بالاراده 122
- ج) اراده از صفات فعل است 122
- 7 - کلام الهی 123
- ز) عمومیت مشیت الهی 123
- کلام الهی 123
- و ) یکی بودن اراده با مشیت 123
- ب) اشاره به کلام قولی الهی 124
- کلام الهی در روایات اهل بیت علیهم السلام 124
- الف) اشاره به اصل کلام الهی 124
- ج) اشاره به کلام فعلی الهی 124
- توضیح 124
- 8 - صفت صدق 125
- آراء در صفات خبریه 125
- الف) تحقیق و تأویل 125
- صفت صدق 125
- ب) تفویض و توقّف 126
- ج) حمل بر ظاهر 126
- سمیع و بصیر 126
- 9 - سمیع و بصیر 126
- صفات خبری از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 126
- صفت سمیع و بصیر در روایات اهل بیت علیهم السلام 127
- مظهریت تام انسان کامل نسبت به صفات الهی 128
- اثر تربیتی اعتقاد به سمیع و بصیر بودن خداوند 128
- صفات خبریه 128
- 1 - نفی جسمیت 131
- نفی جسمیت 131
- صفات سلبی 131
- نفی جسمیت خداوند نزد اهل بیت علیهم السلام 131
- نفی رؤیت 133
- 2 - نفی رؤیت 133
- امکان رؤیت قلبی از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 134
- 3 - نفی حلول و اتحاد 135
- نفی حلول و اتحاد 135
- نفی رؤیت به چشم از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- نفی حلول و اتحاد از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 135
- 4 - نفی زمان و مکان 136
- نفی زمان و مکان 136
- دلیل نفی مکان 138
- عالم محضر خداست 138
- خداوند، سابق بر زمان و مکان 138
- نفی تغییر و تحوّل 139
- 5 - نفی تغییر و تحوّل 139
- نفی تغییر و تحوّل از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 139
- علّت بلند نمودن دست ها به طرف آسمان 139
- حسن و قبح عقلی 141
- افعال الهی 141
- عدل الهی 141
- 1 - معنای عدل 142
- 2 - حقیقت عدل 142
- 3 - اقسام عدل 142
- الف) عدل تکوینی 142
- اشاره 142
- ب) عدل تشریعی 142
- اقسام عدل 142
- غایتمندی افعال الهی در روایات 144
- قبح تکلیف مالایطاق 145
- فلسفه مصائب 145
- 2 - امتحان انسان 145
- 1 - محکم شدن در مقابل شداید 145
- 4 - اثر گناه 146
- 3 - رسیدن به نعمت و اجر پروردگار 146
- 5 - ادب شدن مردم 147
- 6 - بیداری از خواب غفلت 148
- توضیح 149
- بلاها در حقّ اولیای الهی 149
- 1 - در حق انبیا و اوصیا 149
- الف) تطهیر و کفاره گناه 150
- 2 - در حق مؤمنین 150
- ج) تدارک گناه به استغفار 151
- علّت شرور و اختلافات 151
- بازتاب عقل در اخلاق عملی 152
- اهل بیت علیهم السلام و افعال انسان 152
- آراء درباره افعال انسان 152
- معنای «امر بین الامرین» 155
- قضا و قدر 157
- 1 - معنای قضا و قدر 157
- 1 - قضا و قدر علمی 157
- 2 - قضا و قدر عینی 157
- اشاره 157
- قضا و قدر از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 157
- قضاء الهی بر طبق مصالح بندگان 158
- 3 - نهی از تدبّر بر کسانی که قدرت تحلیل آن را ندارند 158
- 2 - تغییر در قضا و قدر 158
- اضلال کیفری 159
- کیفیت اضلال خداوند 159
- 1 - بداء محال 161
- بداء در روایات اهل بیت علیهم السلام 161
- 2 - بداء جایز 161
- بداء 161
- 3 - اعتقاد به بداء شرط نبوّت 163
- اشاره 163
- 4 - تعظیم و عبادت خداوند با اعتقاد به بداء 163
- امور تأثیرگذار 163
- 2 - تأثیر استغفار در روزی 164
- 4 - دعا و دفع بلا 164
- 1 - صدقه و اثر آن در دفع بلا 164
- 3 - دعا و جلب روزی 164
- 6 - صله رحم و آثار دیگر 165
- اهل بیت علیهم السلام و ضرورت بعثت 166
- ضرورت بعثت 166
- اهداف بعثت 167
- عمومی بودن بعثت 169
- عصمت انبیا 170
- حضرت آدم علیه السلام 172
- اشاره 172
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت نوح علیه السلام 174
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت حضرت موسی علیه السلام 177
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یوسف علیه السلام 181
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از حضرت یونس علیه السلام 182
- تنوع معجزات انبیا 183
- وحی 184
- تفاوت نبی و رسول 184
- برتری رسول بر ملائکه 184
- اشاره 186
- راه های اثبات نبوت پیامبراکرم صلی الله علیه وآله 186
- 1 - راه شهود قلبی 186
- الف - اعجاز قرآن 187
- 2 - معجزه 187
- معجزه 187
- اعجاز قرآن 187
- 1 - اعجاز به جهات معنا و محتوا 188
- 2 - جامعیت قرآن 188
- ب - حرکت کردن درخت به امر پیامبرصلی الله علیه وآله 190
- 3 - گواهی پیامبران پیشین 192
- توضیح 193
- اشاره 193
- 4 - قرائن و شواهد بر صدق دعوت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 193
- الف - ویژگی های محیطی 193
- 2 - گسترش فتنه و جنگ 194
- 1 - انحراف مردم از دین 194
- 1 - اصالت خانوادگی 196
- ب - ویژگی های اخلاقی و نفسانی پیامبرصلی الله علیه وآله 196
- 3 - پیروی مردم از هوا و هوس 196
- اشاره 196
- 2 - امانت داری 197
- 3 - پرهیز از کارهای زشت 197
- 4 - شجاعت و شهامت 198
- 6 - تواضع 198
- 5 - بهترین روش زندگی 198
- 8 - بی توجّهی به دنیا 199
- 9 - عدالت در تمام امور 199
- 7 - تنها خدا را در نظر داشتن 199
- د - خصوصیات تعالیم پیامبرصلی الله علیه وآله 200
- ج - پیروان نیک 200
- ه. - روش های اجرایی معقول 201
- نزول وحی بر پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 202
- عمومی بودن بعثت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- عصمت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 203
- نفی سهو از پیامبرصلی الله علیه وآله 204
- دفاع اهل بیت علیهم السلام از عصمت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله 204
- خاتمیت پیامبراسلام صلی الله علیه وآله 206
- علم غیب پیامبرصلی الله علیه وآله 206
- حفظ قرآن از تحریف 209
- امامت عامه 211
- صبر به جهت حفظ اسلام 211
- وحدت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 211
- اهمیت وحدت 211
- عوامل تفرقه 212
- 1 - سوء نیت 212
- 2 - شیطان 212
- 2 - رسول اکرم صلی الله علیه وآله 212
- 1 - دین 212
- محورهای وحدت 212
- 4 - رعایت حقوق طرفین 213
- 3 - کتاب خدا 213
- امام علی علیه السلام محور وحدت بعد از پیامبرصلی الله علیه وآله 214
- 5 - ولایت اهل بیت علیهم السلام 214
- مقابله با تفرقه 215
- فرق بین رسول و نبی و امام 215
- خالی نبودن زمین از امام 215
- اثر نبودن امام در زمین 216
- اتصال وصایت و امامت 217
- 1 - بیان احکام و دعوت مردم به راه خدا 219
- اشاره 219
- 2 - رفع عذاب به وجود امام 219
- فلسفه وجود امام 219
- 5 - باطل نشدن حجّت الهی 220
- 4 - وجود امام، منشأ صلاح مردم 220
- 3 - وجود امام به جهت عبادت خدا 220
- 7 - جلوگیری از تحریف 221
- 8 - رفع اشتباهات جامعه 222
- 9 - امامت متمم دین است 230
- 10 - امامت، اساس اسلام است 230
- 12 - امامت، راهی برای رسیدن به خدا 231
- 13 - امامت، جانشینی خدا و رسول 231
- 11 - امامت، نظام امت است 231
- عدم انقطاع امامت، مگر در چهل روز 232
- دعوت هر امتی با امام خود 232
- وجوب معرفت امام 233
- برتری امامت بر نبوت و رسالت 234
- 1 - برتری 235
- معنای عصمت 236
- 2 – عصمت 236
- عصمت 236
- حکمت عصمت امام 237
- 4 - معجزه 238
- 3 - نصّ 238
- 6 - بصیرت 239
- 9 - درک دین 239
- 7 - موقعیت شناسی 239
- 8 - عالم به سیاست 239
- 12 - طهارت مولد 240
- 13 - اهل لهو و لعب نباشد 240
- 14 - عدالت در حکم 240
- 11 - تأدیب خود قبل از دیگران 240
- 18 - مراعات حال فقرا 241
- 17 - مهربانی کردن با رعیت 241
- 15 - باورع بودن 241
- 16 - حلیم بودن 241
- 19 - حکم کردن به دستورات الهی 242
- عدم جواز اطاعت از امام فاسق 242
- وجوب خروج بر امامان جور 243
- مصادر علوم امام 243
- 1 - میراث فرهنگی پیامبرصلی الله علیه وآله 243
- 2 - تعلیمات پیامبرصلی الله علیه وآله 244
- 4 - مصحف حضرت زهراعلیها السلام 245
- 3 - کتاب حضرت علی علیه السلام 245
- 7 - علم غیب 246
- 6 - حدیث ملائکه 246
- 5 - الهام 246
- علم امام 247
- ولایت تکوینی امام 247
- لزوم تعیین امام از ناحیه امام قبل 249
- احادیث دوازده خلیفه 249
- اشاره 249
- وقت علم به امامت 250
- نصّ بر امامان 250
- توضیح 250
- نصّ بر امام علی علیه السلام 250
- امام علی علیه السلام و آیه تبلیغ 251
- امام علی علیه السلام و آیه «اولی الامر» 251
- امام علی علیه السلام و آیه اکمال 253
- امام علی علیه السلام و آیه انذار 253
- امام علی علیه السلام و آیه تطهیر 253
- نصّ بر امام حسن علیه السلام 254
- نصّ بر امام سجادعلیه السلام 255
- نصّ بر امام حسین علیه السلام 255
- نص بر امام موسی کاظم علیه السلام 257
- نصّ بر امام صادق علیه السلام 257
- نص بر امام رضاعلیه السلام 258
- نص بر امام جوادعلیه السلام 259
- نصّ بر امام هادی علیه السلام 259
- نصّ بر امام حسن عسکری علیه السلام 260
- نصّ بر امام مهدی علیه السلام 261
- مَجاز بودن دنیا 263
- دنیا وسیله ای برای آخرت 264
- انسان برتر از ملائکه 265
- روح، جزء حقیقی انسان 266
- احوال روح 266
- حقیقت روح 266
- آخرت، حیات باقی است 266
- حقیقت مرگ 267
- یاد مرگ 269
- آثار یاد مرگ 269
- کراهت درخواست مرگ 270
- اقسام مرگ 270
- مرگ، مصلحت جامعه 270
- گریه بر اموات 271
- مرگ، امر وجودی است 271
- مرگ، کفاره گناه مؤمن 272
- 1 - ناآگاهی از حقیقت مرگ 272
- کیفیت قبض روح نفوس بسیار در یک لحظه 272
- اثر مرگ 272
- عوامل ترس از مرگ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 272
- کسانی که هنگام مرگ انسان، حاضر می شوند 273
- اشاره 273
- 1 - پیامبرصلی الله علیه وآله و امامان علیهم السلام 273
- 2 - شیطان 274
- 3 - ملک الموت 274
- برزخ در روایات 275
- بهترین توشه آخرت 275
- اسلام و تعدیل احترام به اموات 275
- 3 - تجسّم اعمال در قبر 276
- 1 - سؤال نکیر و منکر 276
- 2 - فشار قبر 276
- 4 - باز شدن دری به سوی بهشت یا جهنم 277
- صدقات جاریه در برزخ 278
- 6 - اجتماع ارواح 278
- بطلان تناسخ از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام 279
- عقبات بین دنیا و آخرت 279
- بدن برزخی 279
- 3 - رفع عذاب 281
- 2 - جلوگیری از آرزوهای غلط 281
- قیامت، غایت نهایی خلقت 281
- 1 - آینده نگری 281
- پایان پذیرفتن عمر دنیا 282
- فنای ارواح 282
- نفخ صور 283
- چگونگی بدن انسان در قیامت 283
- نامه اعمال 284
- لزوم گواه و شاهد 285
- گواهان در روز قیامت 285
- 1 - پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله 285
- 2 - امام معصوم علیه السلام 285
- 3 - روزگار 286
- 4 - گواهی اندام ها 286
- حقیقت میزان 287
- حقیقت معنای توزین 287
- 2 - ذکر توحید 288
- اشاره 288
- سنگین ترین اعمال 288
- 1 - شهادتین 288
- 4 - صلوات بر محمد و آل محمدعلیهم السلام 289
- 5 - اخلاص 289
- 6 - نوشته عالمان دین 289
- 3 - خیر و خیرخواهی در دنیا 289
- 1و2 - حرام خواری و انکار فضائل امیرمؤمنان علیه السلام 290
- عوامل احباط در روایات 290
- 3 - آتش معصیت 290
- 1 - سؤال از ولایت 291
- اموری که در قیامت از آن ها سؤال می شود 291
- حسابرسی در قیامت 291
- رابطه صراط دنیا و آخرت 292
- 3 - سؤال از حق بنده ها 292
- حسابرسی امامان به اذن خداوند 292
- حقیقت مرصاد «کمین گاه» 292
- درهای بهشت 293
- خلود جهنّمیان 293
- مخلوق بودن بهشت و دوزخ 293
- کیفر، مقتضای تجسّم عمل 294
- توضیح 295
- کسانی که شفاعت نمی شوند 295
- کسانی که شفاعت می کنند 295
- وجوب اعتقاد به شفاعت 295
- کسانی که شفاعت می شوند 295
- 3 - همسایه و دوست مؤمن 296
- 2 - رسول خداصلی الله علیه وآله 296
- 8 - صفات خداوند 297
- 7 - محبت خداوند 297
- 6 - ملائکه 297
- 5 - قرآن 297
- حدّاقل شفاعت 298
- طلب شفاعت از ولی خدا 298
- 9 - معرفت به خداوند 298
- اعراف و اعرافیان 299
- اسباب ورود در بهشت 299
- درهای بهشت 300
- نعمت های بهشت 300
- اشاره 300
- الف) همسران پاک بهشتی 301
- ج) میوه های بهشتی 301
- توضیح 301
- د) گوشت 301
- 1 - نعمت های جسمانی 301
- ب) قصرها و کاخ ها 301
- 2 - نعمت های روحانی و معنوی 301
- اشاره 301
- الف) استفǘϙǠاز محضر امامان 302
- ج) درود و سلام خداوند 302
- ب) گفتگو با خداوند 302
- د) دوستان بهشتی 303
- ه) خشنودی خداوند 303
- و) تکریم بهشتیان 304
- درجات بهشت 304
- ز) پاداش فراتر از تصور 304
- گستره بهشت 305
- انواع بهشت 305
- 1 - تکبّر 307
- اشاره 307
- اسباب دوزخ 307
- 4 - بغض محمّد و اهل بیتش علیهم السلام 308
- 2 - مسخره کردن ارزش ها 308
- 3 - کمک به ظالم 308
- 6 - کم فروشی 309
- 5 - رباخواری 309
- طبقات دوزخ 309
- اثر تربیتی یاد دوزخ 311
- هدف خلقت انسان دوزخ نیست 312
- روایات مختلف درباره جاودانگی عذاب 312
- جمع بین روایات 313
1- 84. بحارالأنوار، ج 94، ص 95و96.
2- 85. اقبال الأعمال، ص 199 ؛ بحارالأنوار، ج 91، ص 99.
3- 86. همان.
لا تَرَاکَ عَلَیهَا رَقِیباً»؛(1) «خدایا تفکر من در آثار تو، مایه دوری از دیدار توست، پس کردار مرا با خودت به وسیله خدمتی که مرا به تو رساند جمع کن، چگونه دلیل آرند به وجودت چیزی را که خودش از نظر هستی نیازمند توست، آیا تواند چیز دیگری پدیدارتر از خود تو باشد، تا او ظهور تو گردد. کی نهانی تا نیازمند برهان باشی که بر تو دلالت کند. و کی دوری تا بوسیله آثار به تو رسند. کور باد آن چشمی که تو را دیده بان خود نبیند.»
7 - و در قسمتی دیگر از مناجات عرفه می فرماید: «إِلَهِی اطْلُبْنِی بِرَحْمَتِکَ حَتَّی أَصِلَ إِلَیکَ وَ اجْذِبْنِی بِمَنِّکَ حَتَّی أُقْبِلَ إِلَیکَ»؛(2) «خدایا با مهر خودت مرا بطلب تا به تو برسم، و به سوی خود جذبم نما به فضل خودت، تا روی به درگاهت کنم.»
8 - و نیز در قسمتی دیگر از مناجات عرفه می فرماید: «کَیفَ تَخْفَی وَ أَنْتَ الظَّاهِرُ أَمْ کَیفَ تَغِیبُ وَ أَنْتَ الرَّقِیبُ الْحَاضِرُ»؛(3) «چگونه پنهانی با این که آشکاری، یا چگونه غایبی با آن که تو تنها همه را نگهبانی.»
9 - امام صادق علیه السلام فرمود: «جَاءَ حِبْرٌ إِلَی أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ علیه السلام فَقَالَ: یا أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ! هَلْ رَأَیتَ رَبَّکَ حِینَ عَبَدْتَهُ؟ فَقَالَ: وَیلَکَ مَا کُنْتُ أَعْبُدُ رَبّاً لَمْ أَرَهُ. قَالَ: وَ کَیفَ رَأَیتَهُ؟ قَالَ: وَیلَکَ لا تُدْرِکُهُ الْعُیونُ فِی مُشَاهَدَهِ الْأَبْصَارِ وَ لَکِنْ رَأَتْهُ الْقُلُوبُ بِحَقَائِقِ الْإِیمَانِ»؛(4) «عالمی خدمت امیرالمؤمنین - صلوات اللَّه علیه - رسید و گفت: ای امیرمؤمنان پروردگارت را هنگام پرستش دیده ای؟ فرمود: وای بر تو، من آن نیستم که پروردگاری را که ندیده ام بپرستم. عرض کرد: چگونه او را دیده ای؟ فرمود: وای بر تو، دیدگان هنگام نظر افکندن او را درک نکنند ولی دل ها با حقایق ایمان او را دیده اند.»
10 - در «مصباح الشریعه» که منسوب به امام صادق علیه السلام است، می خوانیم: «الْعَارِفُ شَخْصُهُ مَعَ الْخَلْقِ وَ قَلْبُهُ مَعَ اللَّهِ لَوْ سَهَا قَلْبُهُ عَنِ اللَّهِ طَرْفَهَ عَینٍ لَمَاتَ شَوْقاً إِلَیهِ»؛(5)