دین و آزادی صفحه 316

1- 504. مقاییس اللغه، ج 2، ص 386.

2- 505. کهف {18} آیه 64.

3- 506. ارشاد الاذهان، ج 2، ص 189.

4- 507. مختصر خلیل، ص 251.

2- ارتداد نوع خاصی از کفر می باشد و آن کفر بعد از اسلام است.(1)

اسباب ارتداد

فقها اسباب ذیل را برای ارتداد ذکر کرده اند:

1. گفتار کفرآمیز (چه از روی عناد و دشمنی باشد و چه جهت استهزا و مسخره کردن و چه از روی اعتقاد)؛

2. اعمال و کردار کفرآمیز (مثل پاره کردن قرآن و یا در محل کثیف پرتاب کردن آن به قصد اهانت)؛

3. انکار قلبی یا نیت خروج از اسلام؛

4. شک و تردید در اسلام یا در اصلی از اصول اسلام یا فرعی از فروع ضروری آن.(2)

وهبه زُحَیلی نیز پس از بررسی اقوال علما در این خصوص، آرای آن ها را این گونه جمع می کند:

الرجوع عن دین الإسلام إلی الکفر سوآء بالنیه أو بالفعل المُکَّفَر أَو بالقَول سَوآءٌ صَدَرَت ذلِک استهزآءً أو عناداً أو إعتقاداً؛(3) ارتداد برگشت از اسلام به سوی کفر با نیت یا عمل کفرآمیز یا قول است، چه گفتار او از روی استهزا و مسخره کردن باشد و چه از برای دشمنی و چه برآمده از اعتقاد.

شایان ذکر است که حصول ارتداد به صرف انکار قلبی یا عارض شدن شک