180 پرسش و پاسخ (برگرفته از تفسیر نمونه ) صفحه 217

در تعبیری که فخر رازی در ذیل آیه «یا اَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما اُنْزِلَ اِلَیْکَ» ذکر کرده می خوانیم عمر گفت: هَنیئاً لَکَ اَصْبَحْتَ مَوْلایَ وَ مَوْلی کُلِّ مُؤمِن وَ مُؤمِنَه ، و به این ترتیب ، عمر او را مولای خود و مولای همه مؤمنان می شمرد .

در تاریخ بغداد روایت به این صورت آمده: بَخٍّ بَخٍّ لَکَ یَابْنَ اَبیطالِب! اَصْبَحْتَ مَوْلایَ وَ مَوْلی کُلِّ مُسْلِم: «آفرین آفرین بر تو ای فرزند ابوطالب! ، صبح کردی در حالی که مولای من و مولای هر مسلمانی هستی» . (2)

و در «فیض القدیر» و «الصواعق» آمده است که این تبریک را ابوبکر و عمر هر دو به علی (علیه السلام) گفتند: اَمْسَیْتَ یَابْنَ اَبیطالِب مَوْلا کُلِّ مُؤْمِن وَ مُؤْمِنَه .

ناگفته پیداست دوستی ساده ای که میان همه مؤمنان با یکدیگر است چنین تشریفاتی ندارد ، و این جز با ولایت به معنی خلافت سازگار نیست .

4 اشعاری که از «حسان بن ثابت» قبلا نقل کردیم با آن مضمون و محتوای بلند و آن تعبیرات صریح و روشن ، نیز گواه دیگری بر این مدّعا است ، و به اندازه کافی در این مسأله

گویا است (بار دیگر آن اشعار را مطالعه فرمائید . )

2 آیات دیگر قرآن در تایید داستان غدیر

بسیاری از مفسّران و راویان حدیث در ذیل آیات آغاز سوره معارج (سَئَلَ سائِلٌ بِعَذاب واقِع لِلْکافِرینَ لَیْسَ لَهُ دافِعٌ مِنَ اللّهِ ذِیْ الْمَعارِجِ): «تقاضا کننده ای تقاضای عذابی کرد که به وقوع پیوست ، این عذاب مخصوص کافران است ، و هیچ کس نمی تواند آن را دفع کند از سوی خداوند ذی المعارج» ، (خداوندی که فرشتگانش به آسمانها صعود می کنند) ، شأن نزولی نقل کرده اند که خلاصه اش چنین است:

پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) علی (علیه السلام) را در غدیر خم به خلافت منصوب کرد و درباره او گفت: «مَنْ کُنْتُ مَوْلاه فَعَلیٌّ مَوْلاهُ» چیزی نگذشت که خبر آن در اطراف پیچید ، «نعمان بن حارث فهری» (که از منافقان بود)(3) خدمت پیامبر (صلی الله علیه وآله) آمد و عرض کرد: توبه ما دستور دادی که شهادت به یگانگی خدا ، و رسالت تو بدهیم ما هم شهادت دادیم ، سپس دستور به جهاد و حج و نماز و زکات دادی ، همه اینها را پذیرفتیم ، ولی به اینها راضی نشدی ، تا اینکه این جوان (اشاره به علی (علیه السلام)) را به جانشینی خود منصوب کردی و گفتی: مَنْ کُنْتُ مَوْلاه فَعَلیٌّ مَوْلاهُ آیا این کار از ناحیه خودت بوده یا از سوی خدا ؟ ، پیامبر (صلی الله علیه وآله) فرمود: قسم به خدایی که معبودی جز او نیست ، از ناحیه خدا است» .

«نعمان بن حارث» روی برگرداند و گفت: «خداوندا اگر این سخن حق است و از ناحیه تو