180 پرسش و پاسخ (برگرفته از تفسیر نمونه ) صفحه 317

فلسفه روزه

روزه ابعاد گوناگونی دارد ، و آثار فراوانی از نظر مادی و معنوی در وجود انسان می گذارد ، که از همه مهمتر «بعد اخلاقی» و فلسفه تربیتی آن است .

از فوائد مهم روزه این است که روح انسان را «تلطیف» ، و اراده انسان را «قوی» ، و غرائز او را «تعدیل» می کند .

روزه دار باید در حال روزه با وجود گرسنگی و تشنگی از غذا و آب و همچنین لذت جنسی چشم بپوشد ، و عملاً ثابت کند که او همچون حیوان دربند اصطبل و علف نیست ، او می تواند زمام نفس سرکش را به دست گیرد ،

و بر هوسها و شهوات خود مسلط گردد .

در حقیقت بزرگترین فلسفه روزه همین اثر روحانی و معنوی آن است ، انسانی که انواع غذاها و نوشابه ها در اختیار دارد و هرلحظه تشنه و گرسنه شد به سراغ آن می رود ، همانند درختانی است که در پناه دیوارهای باغ بر لب نهرها می رویند ، این درختان ناز پرورده ، بسیار کم مقاومت و کم دوامند ، اگر چند روزی آب از پای آنها قطع شود پژمرده می شوند ، و می خشکند .

اما درختانی که از لابلای صخره ها در دل کوهها و بیابانها می رویند و نوازشگر شاخه هایشان از همان طفولیت ، طوفانهای سخت ، و آفتاب سوزان ، و سرمای زمستان است ، و با انواع محرومیتها دست به گریبانند ، محکم و بادوام و پراستقامت و سخت کوش و سخت جانند! .

روزه نیز با روح و جان انسان همین عمل را انجام می دهد و با محدودیتهای موقت به او مقاومت و قدرت اراده و توان مبارزه با حوادث سخت می بخشد ، و چون غرائز سرکش را کنترل می کند بر قلب انسان نور و صفا می پاشد .

خلاصه روزه انسان را از عالم حیوانیت ترقی داده و به جهان فرشتگان صعود می دهد ، جمله لعلکم تتقون (باشد که پرهیزگار شوید) در آیه 183 سوره بقره در بیان فلسفه وجوب روزه اشاره به همه این حقایق است .

و نیز حدیث معروف الصوم جنه من النار: «روزه سپری است در برابر آتش دوزخ» اشاره به همین موضوع است(1) .