180 پرسش و پاسخ (برگرفته از تفسیر نمونه ) صفحه 511

منتها از آیات دیگر قرآن برمی آید که تمام آنچه را از ستارگان ثوابت و سیّارات ، و کهکشانها و سحابی ها می بینیم همه مربوط به «مجموعه آسمان اول» است ، بنابراین در ماورای این مجموعه عظیم ، شش مجموعه عظیم دیگر (شش آسمان) وجود دارد که بعضی برتر از بعض دیگر است . و آنها از دسترس علم انسان (لااقل تاکنون) بیرون است .

در آیه 6 سوره صافات می خوانیم: اِنّا زَیَّنَا اَلسَّماءَ الدُّنْیا بِزِیْنَه الْکَواکِبِ: «ما آسمان پائین را با ستارگان زینت بخشیدیم» .

و در آیه 12 سوره فصلت آمده است: وَ زَیَّنَا السَّماءَ الدُّنْیا بِمَصابِیْحَ: «آسمان پائین را با چراغها

تزیین کردیم» .

و همین معنی با تفاوت مختصری در آیه 5 سوره ملک نیز آمده است .

قابل توجّه اینکه: مرحوم علامه مجلسی در بحارالانوار همین احتمال را به عنوان یکی از تفسیرهای آیه ذکر کرده است ، او می گوید: «سومین احتمالی که به فکر من خطور می کند این است که تمام افلاک که برای ستارگان اثبات کرده اند همه به نام آسمان پائین نامیده می شود»!(1) .

درست است که ابزارهای علمی ما امروز هنوز پرده از عوالم ششگانه دیگر برنداشته ، ولی هیچ دلیلی بر نفی آن از نظر علوم نیز وجود ندارد ، و چه بسا در آینده راز این معما نیز گشوده شود .

بلکه از کشفیّات بعضی از دانشمندان فلکی چنین برمیآید که نشانه هایی از وجود عوالم دیگر هم اکنون از دور به چشم می خورد ، نظیر آنچه قبلاً از قول رصدخانه معروف «پالومار» درباره عظمت جهان نقل کردیم و جمله ای از آن را که شاهد گفتار ما است در اینجا تکرار می کنیم: «با دوربین رصدخانه پالومار میلیونها کهکشان جدید کشف شده که بعضی از آنها هزار میلیون سال نوری با ما فاصله دارد ، ولی بعد از فاصله هزار میلیون سال نوری فضای عظیم مهیب و تاریکی به چشم می خورد که هیچ چیز در آن دیده نمی شود ، ولی بدون تردید در آن فضای مهیب و تاریک صدها میلیون کهکشان وجود دارد که دنیائی که در سمت ما است با جاذبه آن کهکشانها نگهداری می شود ، تمام این دنیای عظیمی که به نظر می رسد و دارای صدها هزار

میلیون کهکشان است ، جز ذره کوچک و بی مقدار از یک دنیای عظیمتر نیست و هنوز اطمینان نداریم که در فراسوی آن دنیای دوم دنیای دیگری نباشد»(2) .

یکی دیگر از دانشمندان در مقاله مشروحی که درباره عظمت عالم هستی نوشته ، بعد از ذکر فواصل عظیم و حیرت زای کهکشانها ، و بیان ارقام حیرت انگیزی که همگی بر اساس سال نوری تعیین می گردد ، چنین می گوید: