180 پرسش و پاسخ (برگرفته از تفسیر نمونه ) صفحه 86

3 بعضی نیز اصرار دارند که میان تقاضای دعا از پیامبر ، و بیان سوگند دادن خدا به مقام او ، فرق بگذارند ، تقاضای دعا را مجاز و غیر آن را ممنوع

بشمارند در حالی که هیچگونه فرق منطقی میان این دو دیده نمی شود .

4 بعضی از نویسندگان و دانشمندان اهل تسنن مخصوصاً «وهابیها» با لجاجت خاصی کوشش دارند تمام احادیثی که در زمینه توسل وارد شده است تضعیف کنند و یا با اشکالات واهی و بی اساس آنها را به دست فراموشی بسپارند ، آنها در این زمینه چنان بحث می کنند که هر ناظر بی طرفی احساس می کند که قبلا عقیده ای برای خود انتخاب کرده ، سپس می خواهند عقیده خود را به روایات اسلامی «تحمیل» کنند ، و هرچه مخالف آن بود به نوعی از سر راه خود کنار بزنند ، در حالی که یک محقق هرگز نمی تواند چنین بحث های غیر منطقی و تعصب آمیزی را بپذیرد .

5 همان طور که گفتیم روایات توسل به حدّ تواتر رسیده یعنی به قدری زیاد است که ما را از بررسی اسناد آن بی نیاز می سازد ، علاوه بر این در میان آنها روایت صحیح نیز فراوان است با این حال جائی برای خرده گیری در پاره ای از اسناد آنها باقی نمی ماند .

6 از آنچه گفتیم روشن می شود که روایاتی که در ذیل این آیه وارد شده و می گوید: پیغمبر به مردم می فرمود: از خداوند برای من «وسیله» بخواهید و یا آنچه در کافی از علی (علیه السلام) نقل شده که وسیله بالاترین مقامی است که در بهشت قرار دارد ، با آنچه در تفسیر آیه گفتیم هیچگونه منافاتی ندارد زیرا همانطور که مکرر اشاره کردیم «وسیله» هرگونه تقرب به

پروردگار را شامل می شود و تقرب پیامبر به خدا و بالاترین درجه ای که در بهشت وجود دارد یکی از مصداق های آن است . (9)

پی نوشتها

1 وفاء الوفاء جلد 3 ص 1371 در کتاب «التوصل الی حقیقه التوسل» صفحه 215 حدیث فوق را از «دلائل النبوه» بیهقی نیز نقل نموده است .

2 وفاء الوفاء ص 1372 .

3 وفاء الوفاء ص 1373 .