180 پرسش و پاسخ (برگرفته از تفسیر نمونه ) صفحه 95

1 این آیه به خوبی نشان می دهد مصائبی که دامنگیر انسان می شود یکنوع مجازات الهی و هشدار است (هرچند استثنائاتی دارد که بعد به آن اشاره خواهد شد) و به این ترتیب یکی از فلسفه های حوادث دردناک و مشکلات زندگی روشن می شود .

جالب اینکه در حدیثی از امیرمؤمنان علی (علیه السلام) می خوانیم: که از پیامبر گرامی خدا (صلی الله علیه وآله) نقل می کند که فرمود:

«این آیه (و ما اصابکم من مصیبه . . . ) بهترین آیه در قرآن مجید است ، ای علی! هر خراشی که از چوبی برتن انسان وارد می شود ، و هر لغزش قدمی ، بر اثر گناهی است که از او سرزده ، و آنچه خداوند در دنیا عفو می کند گرامی تر از آن است که (درقیامت) در آن تجدید نظر فرماید ، و آنچه را که در این دنیا عقوبت فرموده عادل تر از آن است که در آخرت بار دیگر کیفر دهد»!(1)

و به این ترتیب اینگونه مصائب علاوه براینکه بار انسان را سبک می کند او را نسبت به آینده کنترل خواهد نمود .

1 «مجمع البیان» جلد 9 صفحه 31 شبیه این حدیث در

«دّرالمنثور» و تفسیر «روح المعانی» با تفاوتهائی آمده است و حدیث در این زمینه فراوان است .

نکته 2

2 گرچه ظاهر آیه عام است و همه مصائب را دربرمی گیرد ، ولی مطابق معمول در عمومات استثناهائی وجود دارد ، مانند مصائب و مشکلاتی که دامنگیر انبیا و ائمه معصومین (علیهم السلام) می شد که برای ترفیع مقام یا آزمایش آنها بود .

و همچنین مصائبی که گریبان غیر معصومین را می گیرد و جنبه آزمون دارد .

ویا مصائبی که بر اثر ندانم کاریها و عدم دقت و مشورت و سهل انگاری در امور حاصل می شود که اثر تکوینی اعمال خود انسان است .