اعتقادما صفحه 62

تقیه و فلسفه آن

توضیح

ما معتقدیم:هر گاه انسانی در میان افراد متعصب و لجوج و بی منطبق گرفتار شود که اظهار عقیده در میان آنان،سبب خطر جانی یا مانند آن گردد و از این اظهار عقیده فایده مهمی حاصل نشود،در چنین موردی موظف است عقیده خود را مکتوم دارد،و جان خود را بیهوده بر باد ندهد،و نام این کار را«تقیه می گذاریم و این مساله را از دو آیه در قرآن مجید و دلیل عقل آموخته ایم.

قرآن درباره مؤمن آل فرعون می فرماید:«و قال رجل مؤمن من آل فرعون یکتم ایمانه اتقتلون رجلا ان یقول ربی الله و قد جاءکم بالبینات من ربکم،مرد با ایمانی از آل فرعون که ایمان خود را کتمان می کرد (در مقام دفاع از موسی بر آمد و) گفت:آیا می خواهید کسی را به قتل برسانید که می گوید:پروردگار من خداست،در حالی که دلایل روشنی از سوی پروردگارتان برای شما آورده است!» (18)

جمله یکتم ایمانه صراحت در مساله تقیه دارد،آیا سزاوار بود مؤمن آل فرعون ایمان خود را آشکار کند و جان خود را از دست بدهد و کاری از پیش نبرد؟

و درباره بعضی از مؤمنان مبارز و مجاهد صدر اسلام که در چنگال مشرکان

لجوج گرفتار شدند دستور تقیه می دهد و می فرماید:«لا یتخذ المؤمنون الکافرین اولیاء من دون المؤمنین و من یفعل ذلک فلیس من الله فی شی ء الا ان تتقوا منهم تقاه،افراد با ایمان نباید غیر از مؤمنان،کسی را از کافران،دوست و ولی خود قرار دهند،هر کس چنین کند رابطه خود را از خدا بریده است مگر این که (شما در خاطر باشید و) از آنها تقیه کنید». (19)

بنابراین تقیه یعنی کتمان عقیده،مخصوص جایی است که جان و مال و عرض انسان در برابر دشمنان متعصب و لجوج به خطر می افتد،بی آن که نتیجه ای داشته باشد،در چنین مواردی نباید بیهوده افراد را به خطر انداخت و نیروها را از دست داد،بلکه باید آن را برای مواقع لزوم حفظ کرد،به همین دلیل در حدیث معروف امام صادق (ع) می خوانیم:«التقیه ترس المؤمن، تقیه سپر دفاعی مؤمن است . (20)

تعبیر به ترس (سپر) تعبیر لطیفی است که نشان می دهد تقیه یک وسیله دفاعی در مقابل دشمنان است.

داستان تقیه کردن عمار یاسر»در برابر مشرکان و صحه نهادن بر آن از سوی پیامبر اسلام (ص) معروف است. (21)