قاعده لاضرر صفحه 10

و طبع انسان ابا ندارد از این‌که همه را علم واحدی بداند؛ ثالثاً این مسائل اثر مشترکی دارند و آن این‌که قدرت کشف احکام شرعی از مدارک آن را به فقیه می‌دهد؛ و اشتراک آن‌ها در این اثر نیز قابل انکار نیست. علاوه بر این‌ها، بین این مسائل و سایر علومی که در فقه به آن نیاز است، مانند: رجال، حدیث، لغت و ...، فرق واضح وجود دارد، به نحوی که اگر بعضی از این مسائل را به ما ارائه دهند، شک نمی‌کنیم که از مسائل اصول است و ربطی به سایر مباحث ندارد.

بنابراین این امور که عبارت شدند از: ارتباطی که بین این مسائل یافت می‌شود؛ و اثر خاصی که در آن اثر با یکدیگر متحدند؛ و تمایز شان از مسائل سایر علوم، حاکی از آن است که نوعی وحدت بین این مسائل وجود دارد، که به گونه های مختلفی خود را نشان می‌دهد؛ پر واضح است که جمع کردن بین این مسائل به این نحو و قرار دادن آن به عنوان یک علم واحد- همان‌گونه که گروهی از محققین این کار را کرده و دیگران نیز آن را تأیید نموده‌اند- به صورت اتفاقی و بی جهت نبوده، بلکه ربط واقعی بین این مسائل منجر به این امر شده است.

لذا نمی‌توانیم بگوییم بعضی از این ابحاث از مسائل اصولی نیست و آن را بحث جنبی تلقی کنیم همان‌گونه که بسیاری چنین کرده‌اند؛ حتی محقّق قمی قدس سره اکثر این مباحث را خارج از علم اصول