قاعده لاضرر صفحه 103

ملزوم و اراده لازم، می‌توان پذیرفت.

اما معنای چهارم، که گفته شد «ضرر» و «ضرار» به یک معنا هستند، نیز به وجهی معنای درستی است زیرا گفتیم که «ضرر» اعم از عمدی و غیر عمدی است؛ بنابراین در ضرر عمدی، با ضرار هم معنا می‌شود.

و اما معنای پنجم، که گفته شد به معنای تنگی است 132]؛ اگر به معنای قرار دادن در حرج و سختی باشد، در مقابل این‌که «ضرر» به معنای وارد کردن نقص در اموال و انفس باشد، معنای قابل دفاعی نیست، چرا که با موارد استعمال آن در آیات و روایات مطابقت ندارد؛ همانند قول خداوند که فرمود: «... أَوْ دَیْنٍ غَیْرَ مُضَارٍّ ...» که در این آیه «ضرار» به معنی ضرر زدن مالی به ورثه است به این‌که وصیتی کند یا اقرار به دِینی کند به جهت این‌که ورثه از حق شان محروم شوند. و اگر گفته شود که این کار عین قرار دادن در تنگی و سختی است؛ می‌گوییم تمام موارد وارد کردن نقص بر اموال و انفس همینگونه است (پس همین معنا نیز از لوازم آن معنا است).

و هم‌چنین آیه شریفه: «... وَمَا هُمْ بِضَارِّینَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ ...» که به معنای ضرر بر اموال و انفس به کار رفته، چرا که از واضح‌ترین مصادیق سحر است.