قاعده لاضرر صفحه 145

قاعده را بیان می‌کرده و به دست ما نرسیده است؛ در حالی که با بررسی کلمات اصحاب، علم قطعی حاصل می‌شود که چیزی جز همین روایات معروف و مشهور به دست آن‌ها نرسیده، و به ظواهر همین روایات عمل کرده 169]، و در ابواب مختلف فقه بر اساس همین روایات حکم صادر کرده‌اند؛ با این حال چگونه عمل اصحاب می‌تواند جبران کننده این ضعف، و دفع کننده این اشکال باشد.

امروزه این نحو استدلال شایع شده که در موارد فراوانی وقتی به اشکالاتی در مورد بعضی از قواعد بر می‌خورند که از عهده حل آن بر نمی‌آیند، خود را با رجوع به عمل اصحاب، از عهده حل آن خلاص می‌کنند. در حالی که تدبّر در کلمات اصحاب نشان می‌دهد که اصحاب پیشین ما در بسیاری از این مباحث چیزی افزون بر ما نداشته‌اند، جز این‌که صرافت ذهن و دقّت نظر عرفی ایشان موجب می‌شده که مراد و مقصود کلمات معصومین علیهم السلام را کشف کنند.[170] و گویا همین سخنی که به آن اشاره کردیم باعث شده که شیخ انصاری قدس سره در بعضی از کلماتش برای حل این اشکال به راه