قاعده لاضرر صفحه 151

پاسخ اشکال شیخ انصاری

می‌توان در مقابل این اشکال، این‌گونه دفاع کرد که حکم پیامبر صلی الله علیه و آله به کندن درخت، از باب احقاق حق، و ریشه کن کردن ماده ظلم و فساد است، چرا که اگر نخل مزبور باقی می‌ماند، مرد انصاری دائماً در زحمت و عذاب به سر می‌برد و شاید منشأ مفاسد دیگری نیز می‌شد، پس برای دفع شرّ سمره و قطع ظلم او بر انصاری- که بر ولیّ امر مسلمین واجب است- راهی جز کندن نخل و انداختن آن وجود نداشت. بنابراین، تعلیل حکم به نفی ضرر، تعلیل درستی است؛ زیرا اگر بپذیریم که دخول سمره بر مرد انصاری بدون اجازه او، ضرری است که در شریعت نفی شده است، و راه دفع این ضرر، منحصر در کندن نخل است، پس تعلیل حکم کندن نخل به «لا ضرر و لا ضرار» صحیح است، و از باب تعلیل به علت سابقه است، و این نحو تعلیل صحیح است، و اشکال مزبور وارد نیست.

و این حکم، اختصاص به پیامبر صلی الله علیه و آله ندارد، بلکه حاکمان شرع نیز اگر چاره‌ای در قطع دست ظالم و حفظ حق مظلوم نداشته باشند می‌توانند چنین حکمی کنند.

پس این‌که محقّق نایینی قدس سره 174] تعلیل مزبور را نپذیرفته و فرموده‌اند