قاعده لاضرر صفحه 169

مکلّف جاهل به ضرر است. اما عکس مسئله چطور؛ یعنی موردی که مکلّف معتقد است که استعمال آب ضرر دارد، و با این وجود وضو و غسل انجام می‌دهد، سپس معلوم می‌شود که ضرر نداشته؛ گروهی از فقها، در این فرض، حکم به بطلان وضو کرده‌اند؛ که می‌توان برای اطلاع از نظرات آن‌ها به ابواب مسوّغات تیمّم مراجعه کرد[187]. وجه باطل بودن این وضو، یا به این است که مکلّف مأمور به تیمّم بوده، نه مأمور به وضو؛ به جهت این‌که عدم تمکّن از استعمال آب در حق چنین شخصی صادق است. زیرا منظور از عدم وجدان در آیه شریفه که می‌فرماید: «... فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَیَمَّمُوا صَعِیداً طَیِّباً ...»[188] همان عدم تمکّن از استعمال آب است. و این عدم تمکّن، یا به سبب عدم وجود آب است، یا به این است که آب وجود دارد ولی به خاطر مانعی شرعی یا عقلی، قدرت استفاده از آب را ندارد. به نظر می‌رسد مرحوم نایینی قدس سره 189] این وجه را پسندیده‌اند.