قاعده لاضرر صفحه 190

تنبیه هشتم: ضرر زدن به غیر به منظور دفع ضرر از خود

اشاره

شیخ انصاری قدس سره در ملحقات مکاسب، در تنبیه چهارم از تنبیهات رساله قاعده «لا ضرر»، می‌نویسد: «مقتضای قاعده این است که وارد کردن ضرر به دیگری به منظور دفع ضرر از خود جایز نیست؛ و هم‌چنین دفع ضرر از دیگری با کاری که موجب ضرر به خود می‌شود واجب نیست، زیرا جواز در مورد اوّل، و وجوب در مورد دوم، دو حکم ضرری هستند».[204] سپس قول مشهور فقهاء مبنی بر عدم جواز اسناد دیواری که خوف فرو ریختن آن می‌رود به شاخه نخل 205] همسایه را، فرع بر مورد اوّل؛ و جواز ضرر زدن به دیگری به هنگام اکراه یا تقیه را، فرع بر مورد دوم دانسته است؛ به این معنا که اگر ظالمی امر کند به کسی ضرر وارد کن، یا تهدید کند که اگر ضرر وارد نکنی فلان کار را می‌کنم، بر شخص جایز است برای دفع ضرری که ظالم وعده آن را داده، به آن کس ضرر وارد کند، و واجب نیست به خاطر دفع