قاعده لاضرر صفحه 98

مواهب حیات می‌یابیم و از آن نفع می‌بریم، اعم از جان و مال و آبرو و ....

و این گفته که در موارد از دست دادن آبرو، ضرر صدق نمی‌کند، حرف صحیحی نیست. بله، می‌توان گفت که کلمه ضرر در این مورد کمتر استفاده شده است؛ و بیشتر در مواردی به کار می‌رود که اسباب حصول مطلوب وجود داشته و مقتضی موجود بوده، سپس مانعی ایجاد شود که از رسیدن به آن منافع محروم شویم؛ و این معنا از بسیاری از آیات قرآن نیز استفاده می‌شود، چرا که در موارد زیادی ضرر را در مقابل نفع به کار برده است؛ مانند: «... وَیَتَعَلَّمُونَ مَا یَضُرُّهُمْ وَ لَا یَنْفَعُهُمْ ...»[125] و «یَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا یَضُرُّهُ وَ مَا لَا یَنْفَعُهُ ...»[126] و «یَدْعُو لَمَنْ ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِهِ ...»[127] و «وَلَا یَمْلِکُونَ لِأَنْفُسِهِمْ ضَرّاً وَ لَا نَفْعاً».[128]

با توجّه به آن‌چه گفته شد، با وجود امکان رجوع به آن‌چه در ذهن بعد از تتبع موارد استعمال حاصل می‌شود، نیازی نیست خود را به زحمت بیاندازیم تا ضابطه کلیه برای معنای ضرر به دست