- مقدمه 1
- اشاره 2
- فصل اول:کلیات 2
- نشاط چیست؟ 3
- تفاوت نشاط با شادی 6
- تفاوت نشاط با امید 7
- نگرش اسلام به نشاط در اجتماع 8
- فصل دوم:عوامل نشاط های پسندیده 12
- اشاره 12
- اشاره 13
- 1. گسترش فرهنگ عفو و بخشش 13
- الف) جلوگیری از ناهنجاری 14
- تأثیر عفو بر جامعه 14
- اشاره 14
- د) آرامش فرد، خانواده و جامعه 15
- ب) عزت، صمیمیت و سرافرازی 15
- ج) بقای حکومت و دوام قدرت 15
- اشاره 16
- نمونه ها 16
- اول: این گونه بهتر است 16
- دوم: سلام امام 18
- اشاره 22
- 2. ورزش عمومی 22
- شنا 24
- اسب دوانی 25
- تیراندازی 25
- کشتی 27
- نمونه 28
- قهرمان واقعی 28
- اشاره 28
- 3. همراهی در شادی و غم 30
- اشاره 30
- برجسته ترین مصادیق همراهی در شادی و غم 31
- هم غذا (همراهی و همدلی کردن با افراد جذامی) 32
- اشاره 32
- نمونه 32
- 4. کار و تلاش 34
- اشاره 34
- رویارویی اسلام با تنبلی 36
- اشاره 37
- اول: کار و بی نیازی 37
- نمونه ها 37
- دوم: کار در گرما 40
- 5. کمک به نیازمندان 41
- اشاره 41
- انواع صدقه 42
- اول: مرد خوشحال 43
- اشاره 43
- نمونه ها 43
- دوم: نامه امام 46
- سوم: حفظ آبرو 49
- 6. نبود شکاف طبقاتی 51
- اشاره 51
- نمونه ها 54
- اول: پدر و مادر همه یکی است 54
- اشاره 54
- دوم: معیار سنجش 55
- اشاره 57
- 7. وفای به عهد 57
- وفای به عهد از جانب سران یک جامعه 59
- اشاره 60
- نمونه ها 60
- اول: عهد حاکمان 60
- دوم: استوار بر عهد 64
- اشاره 65
- 8. مبارزه با رشوه خواری و رانت 65
- نمونه ها 67
- اشاره 67
- اول: عدالت حتی برای نزدیکان 67
- دوم: حتی امّ هانی 69
- سوم: حلوایی برای فریب 71
- چهارم: فاطمه مخزومی و فاطمه محمدی یکسان هستند 74
- جایگاه مزاح در اسلام 76
- اشاره 76
- 9. شوخی و مزاح 76
- حد و مرز مزاح 78
- اشاره 79
- نمونه 79
- عسل ناخواسته 79
- اشاره 81
- فصل سوم: عوامل نشاط های ناپسند 81
- اشاره 82
- 1. تمسخر 82
- علت تمسخر 84
- نتایج تمسخر 85
- اشاره 86
- نمونه ها 86
- اول: عاقبت تمسخر 86
- دوم: خنده خونی 88
- اشاره 89
- 2. لهو و لعب 89
- نمونه 91
- اول: مطرب بی تقوا 91
- اشاره 91
- 3. نشاط از گناه 94
- اشاره 94
- نمونه 96
- اشاره 96
- قماربازی 96
- اشاره 98
- منابع 98
- کتاب ها 98
- نشریه ها 100
(غرقا) و دیگری، گرفتن جان مؤمنان به نشاط و مهربانی».(1)
همچنین ذیل همین آیه در تفسیر المیزان آمده است: «کلمه «نشط» به معنای جذب و نیز خروج و اخراج به ملایمت و سهولت است و نیز به معنای گره گشایی است. بعضی از مفسرین گفته اند: مراد از «ناشطات» ملایکه ای هستند که ارواح را از اجساد بیرون می کشند. بعضی دیگر گفته اند: مراد، ملایکه مخصوص هستند که مأمور گرفتن جان های مؤمنین از اجسادشان به رفق و سهولتند...».
برای شناخت کلمه ای، بهتر است آثار و فواید آن بررسی شود. در احادیث فراوانی، از نشاط و تأثیر آن در جامعه صحبت به میان آمده است. برای شناخت بهتر مفهوم نشاط، به تعدادی از این احادیث اشاره می کنیم:
وَ قَالَ امِیرَ المؤمنین علیه السلام فِی قَوْلِهِ تَعَالَی وَ لا تَنْسَ نَصِیبَکَ مِنَ الدُّنْیا قالَ لَا تَنْس صِحَّتَکَ وَ قُوَّتَکَ وَ شَبَابَکَ وَ غِنَاکَ وَ نَشَاطَکَ اَنْ تَطْلُبَ الْآخِرَهَ؛(2)
در معنی این آیه کریمه که فرموده است: فراموش نکن نصیب و بهره خود را از دنیا، امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمود: فراموش مکن صحت بدن و قوّت آن و جوانی و غنی و بی نیازی و نشاط خود را که با اینها آخرت را طلب کنی.
حضرت امیر علیه السلام در توصیف صفات مؤمن برای همام، یکی از این صفات را نشاط می نامد: «تَرَاهُ بَعِیداً کَسَلُهُ دَائِماً نَشَاطُهُ؛ کسی که تنبلی از او
1- ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج 26، ص 75.
2- دیلمی، ارشاد القلوب الی الصواب، ج 1، ص 25؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج 70، ص 73.