اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 130

مترتب کرده‌اند، مثل روایاتی که مرحوم آخوند در مورد آثار ذکر می‌کردند، مانند: الصلاة معراج المؤمن.[92] در این روایت، ظاهر این است که معراجیت، بر ماهیت و مسمّای صلاة حمل شده است. و یا مثل: الصلاة قربان کلّ تقی 93] و مثل: الصلاة خیر موضوع 94] که نحوه استدلال به آنها را بیان خواهیم کرد. دسته دوّم: روایاتی است که در آنها- به حسب ظاهر- حقیقت و ماهیت صلاة، در مورد نبودن بعضی از شرایط یا اجزاء غیر رکنیه،[95] نفی شده است. مثل روایت لا صلاة إلّا بفاتحة الکتاب،[96] یعنی با نبودن فاتحةالکتاب- که جزء غیر رکنی است- ماهیت صلاة، تحقق ندارد و یا مثل: لا صلاة إلّا بطهور،[97] یعنی با نبودن شرط طهارت، ماهیت و حقیقت صلاة منتفی است.

روایات دسته اوّل

اشاره

یکی از این روایات، روایت «الصلاة معراج المؤمن» است که دو تقریب برای استدلال به آن وجود دارد:

تقریب اوّل (کلام مرحوم آخوند):

ما از یک طرف، ظاهر این تعبیر را ملاحظه می‌کنیم، می‌بینیم: موضوع را «الصلاة» قرار داده، یعنی ماهیت و مسمّی و حقیقت را موضوع و معراجیت را محمول قرار داده است.