اصول فقه شیعه جلد 2 صفحه 153

است که اگر عمداً به آن اخلال وارد شود موجب بطلان صلاة است ولی اگر سهواً به آن اخلال وارد شود یا حتّی ترک گردد، نه تنها نمازش نماز است بلکه نماز صحیح هم می‌باشد ولی در باب قصد قربت، آن‌قدر مسئله دقیق است که می‌گویند: «اگر شرکت هم در کار باشد نماز باطل است. عبادت را باید فقط برای خداوند، انجام داد». آیا کسی می‌تواند بگوید: با اینکه فاتحةالکتاب تنها در بعضی از موارد در صحت صلاة نقش دارد، نماز بدون فاتحة الکتاب صلاة نیست ولی نماز بدون قصد قربت صلاة است؟ در حالی که قصد قربت به عنوان روح عبادت است و لازمه حرف شما (صحیحی‌ها) یک چنین معنایی است. خلاصه این دلیل که می‌توانیم به نفع اعمّی اقامه کنیم- اگرچه خود اعمّی به چنین دلیلی استناد نکرده است- این است که اگر شما (صحیحی‌ها) صحت از حیث اجزاء و همه شرایط را قائل می‌شدید حرفتان یک امتیازی بر حرف ما داشت، اگرچه آن‌هم نیاز به اثبات داشت. امّا شما هم همان فاسدی را که ما می‌گوییم، قبول دارید ولی شما بین فاسدها تفکیک قائل شدید و گفتید: «اگر فساد صلاة، از حیث اخلال به فاتحةالکتاب بود، نمی‌توانیم چنین نمازی را نماز بدانیم و اگر به خاطر فقدان قصد قربت بود، چنین نمازی نماز است» و این تفکیک- که لازمه قول شماست- قابل قبول نیست. ما که اعمّی هستیم با همه موارد فساد به‌صورت یکنواخت برخورد می‌کنیم، هم صلاة بدون فاتحة الکتاب را صلاة می‌دانیم و هم صلاة بدون شرایط را.

فقط مسئله ارکان را ما در ماهیت دخالت می‌دهیم ولی اگر از ارکان بگذریم، فرقی بین اجزاء و شرایط، در این ناحیه، نمی‌بینیم. حال آنچه گفتیم، خواه به‌صورت دلیل و خواه به‌صورت تأیید باشد بالاخره ممکن است به نفع اعمی گفته شود. امّا ادلّه‌ای که خود اعمّی‌ها ذکر کرده‌اند عبارت است از: